Icma.az
close
up
RU
Smartfondan həddindən artıq istifadə gözlənilməz təhlükə YARADIR

Smartfondan həddindən artıq istifadə gözlənilməz təhlükə YARADIR

Redaktor.az portalından əldə olunan məlumata əsasən, Icma.az xəbər verir.

Smartfondan həddindən artıq istifadə edən insanların sosial təcridi beyin səviyyəsində daha ağrılı yaşadığı məlum olub. Bu qənaətə Almaniyalı alimlər gəlib.

Redaktor.az xəbər verir ki, araşdırmanın nəticələri "Computers in Human Behavior" elmi jurnalında dərc olunub.

Son illərdə smartfonlardan həddindən artıq istifadə getdikcə davranış asılılığının bir forması kimi qiymətləndirilir. Lakin indiyədək aparılan tədqiqatların əksəriyyəti əsasən mükafat mexanizmlərinə və idrak nəzarətinə fokuslanıb, mobil texnologiyaların sosial xarakteri isə kifayət qədər nəzərə alınmayıb. Halbuki smartfonlar sosial əlaqələrin qorunmasında əsas vasitə rolunu oynayır və sosial təcrid qorxusu kompulsiv istifadənin formalaşmasında mühüm amil ola bilər.

Heydelberq Universiteti Xəstəxanasından Robert Kristian Volfun rəhbərlik etdiyi tədqiqat qrupu müxtəlif dərəcədə smartfona bağlılığı olan insanların beyninin sosial rədd edilməyə necə reaksiya verdiyini araşdırıb. Tədqiqatda 18–30 yaş aralığında, nevroloji və psixi pozuntusu olmayan 41 nəfər iştirak edib. Sorğu nəticələrinə əsasən iştirakçılar smartfondan həddindən artıq istifadə edənlər və nəzarət qrupuna bölünüb.

Funksional MRT müayinəsi zamanı iştirakçılar sosial daxilolma və xaricolmanı simulyasiya edən Cyberball adlı virtual oyunu oynayıblar. Oyunun “rədd edilmə” mərhələsində virtual tərəfdaşlar iştirakçıya top ötürməyi dayandıraraq onun görməzdən gəlinməsi hissini yaradıblar.

Skan nəticələri göstərib ki, smartfondan həddindən artıq istifadə edən şəxslərdə sosial təcrid zamanı beynin sağ yarımkürəsində yerləşən orta singulat korteksdə sosial-emosional ağrı ilə əlaqəli sahədə aktivlik əhəmiyyətli dərəcədə artır. Eyni zamanda, yuxarı alın payında da aktivliyin yüksəldiyi müşahidə olunub. Nəzarət qrupunda isə əsasən diqqət və sensor emalla bağlı olan təpə payı aktivləşib, emosional distreslə əlaqəli sahələr isə daha az iştirak edib.

Alimlər bu fərqləri sosial rədd edilməyə qarşı artmış həssaslığın göstəricisi kimi dəyərləndirirlər. Onların fikrincə, sosial təcridi daha ağrılı yaşayan insanlar üçün smartfon “qoruyucu alətə” çevrilə bilər, yəni daim əlaqədə qalmaq və mənfi emosiyalardan qaçmaq vasitəsi kimi istifadə oluna bilər.

Əlavə sorğular da göstərib ki, smartfondan həddindən artıq istifadə edən iştirakçılar “imkanları qaçırmaq qorxusu”nu (FOMO) daha tez-tez yaşayırlar. Bu göstərici birbaşa beyin aktivliyi ilə əlaqəli olmasa da, alimlərin qənaətinə görə, daimi rəqəmsal əlaqə ehtiyacını gücləndirə bilər.

Tədqiqatın nəticələri göstərir ki, smartfondan həddindən artıq istifadə təkcə həzz axtarışı ilə deyil, həm də sosial-emosional diskomfortla mübarizə cəhdi ilə bağlı ola bilər. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, emosional və sosial həssaslığın nəzərə alınması rəqəmsal asılılığın qarşısının alınması və korreksiyası üçün daha effektiv strategiyaların hazırlanmasına kömək edə bilər.

Nuriyyə NATİQQIZI

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:182
embedMənbə:https://redaktor.az
archiveBu xəbər 16 Yanvar 2026 18:17 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see319

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see310

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see263

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see257

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see256

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see241

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see235

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see232

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see214

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see214

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see210

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see210

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see208

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see207

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see204

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see201

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see201

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see200

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see182

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see180
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri