Ştefan Mayster: “Ermənistan Aİ yə can atmaqdansa, qonşuları ilə münasibətlər qursa daha yaxşıdır” MÜSAHİBƏ

Almaniya Xarici Əlaqələr Şurasının üzvü, alman politoloq Ştefan Mayster Caliber.Az-ın müsahibəsində Qafqazda gedən proseslər və Azərbaycan-Ermənistan nizamlanması barədə maraqlı fikirlər səsləndirib. Müsahibəni oxucularımıza təqdim edirik.

— Cənab Mayster, bu yaxınlarda erməni nəşrlərindən birinə müsahibənizdə Avropanın Cənubi Qafqazda ciddi oyunçu olmadığını bildirmişdiniz. Fikrinizi Brüsselin regionumuzdakı siyasətinin uğursuzluğu hesab etmək olarmı?

- Mən Avropanın Cənubi Qafqazda ciddi oyunçu olmadığını demədim, ancaq vurğuladım ki, Aİ bu regionda Türkiyə və Rusiya qədər güclü oyunçu deyil. Aİ siyasəti Cənubi Qafqazdakı vəziyyətə o qədər də uyğunlaşdırılmayıb və bu, son illərdə kəskin şəkildə dəyişib. Məsələn, biz görürük ki, bu gün Azərbaycan müvafiq iradə və alətlərlə Cənubi Qafqazda əsas oyunçuya çevrilib. Nəticədə ölkə bu regionda çox mühüm rol oynayır.

Avropa İttifaqının Qafqaz siyasətinə gəlincə, mənə elə gəlir ki, təşkilata üzv olan bəzi ölkələrin regiona daha çox təsir etmək üçün kifayət qədər iradəsi yoxdur, bu da yəqin ki, Aİ üçün prioritet olmaması ilə bağlıdır. Bununla belə, Aİ Şərq Tərəfdaşlığı siyasəti, infrastruktur investisiyaları və Azərbaycanla sərhəddə Ermənistanda yerləşən monitorinq missiyası vasitəsilə regionla məşğul olur. Bu missiya regional təhlükəsizliyin qorunması üçün çox vacibdir.

— Yəni siz Aİ missiyasını münaqişə tərəflərindən yalnız birinin– Ermənistanın maraqlarına cavab verməsinə baxmayaraq, regional təhlükəsizliyin qorunması baxımından səmərəli hesab edirsiniz?

— Aİ missiyasının münaqişənin bir tərəfinin maraqlarına cavab verməsi tezisi ilə razı deyiləm. Fikrimcə, missiya neytral aktyordur, bunun sayəsində şərti sərhəddə müəyyən şəffaflıq yaranıb və hücumlar əvvəlkilərlə müqayisədə azalıb. Ona görə də mən avropalı müşahidəçilərin fəaliyyətini müsbət qiymətləndirirəm və hesab edirəm ki, münaqişənin gərginliyini azaltmaq lazımdır. Hesab edirəm ki, missiya Azərbaycanda da yerləşsəydi, daha yaxşı olardı, amma bildiyimiz kimi, bu, Bakının maraqlarına uyğun deyil.

— Əgər dediyiniz kimi, missiya Ermənistan-Azərbaycan sərhədində stabilləşdirici rol oynayırsa, onda nə üçün onun əsas təşəbbüskarı olan Fransa Ermənistanı aktiv şəkildə ağır silahlarla təchiz edir, regionu yeni müharibə riski qarşısında qoyur?

— Fransanın Ermənistanla çoxdan yaxın münasibətləri var, orada böyük erməni diasporu yaşayır və mənə elə gəlir ki, Paris regionda güc balansını saxlamaq üçün İrəvanı silahlandırır, çünki Ermənistan kifayət qədər zəifdir və Azərbaycanla qarşıdurma yaratmaq iqtidarında deyil.

— Bakı ilə İrəvan arasında sülh sazişinin əldə olunmasına ehtimal verirsinizmi?

- Hesab edirəm ki, Ermənistan tərəfinin bu istiqamətdə kompromislərini nəzərə alsaq, Ermənistan və Azərbaycan arasında sülh sazişinin əldə olunması üçün böyük şans var.

- Güzəşti harada görürsünüz? Axı Ermənistan Azərbaycana qarşı ərazi iddiaları olan konstitusiyasını dəyişməkdən imtina edir.

— Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan konstitusiyanın dəyişdirilməsi ilə prinsipial olaraq razıdır, baxmayaraq ki, bu onun üçün çətin olacaq. Ancaq konstitusiyanın dəyişdirilməsinə razılığı əhali verir, çünki bu, ölkənin suverenliyi məsələsidir. Bununla belə, referendum keçirilməli olacaq və bu o qədər də sadə deyil.

- Ermənistanın Aİ-yə daxil olmaq üçün real şansı varmı? Bu hansı zaman çərçivəsində və hansı şəraitdə baş verə bilər?

- Mən düşünmürəm ki, Ermənistan yaxın on-iyirmi ildə Avropa İttifaqına daxil olacaq. Bu müddət ərzində nələrin baş verəcəyini və bu müddətdə dünyanın və regionun necə dəyişəcəyini proqnozlaşdırmaq çətindir. Hesab edirəm ki, Ermənistanın Aİ-yə inteqrasiya etməkdənsə, iqtisadiyyatını inkişaf etdirməsi, region ölkələri ilə əlaqələr qurması daha məqsədəuyğundur. Çox güman ki, Ermənistanın timsalında özünü tamamilə bu təşkilata yönəltməkdənsə, Avropa İttifaqının müxtəlif sahələrinə inteqrasiya etmək məntiqlidir.

Tərcümə - Elçin Bayramlı