Icma.az
close
up
RU
Sümerləri Dədə Qorqudla nə bağlayır? Tarixin ən müammalı insanları

Sümerləri Dədə Qorqudla nə bağlayır? Tarixin ən müammalı insanları

Tribuna saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.

- +

Sümerlər tarixdə bilinen ən qədim xalqdır. M.Ö. 3300-cü ildən 1975-ci ilə qədər, baş şəhərləri Basradan 120 km şimal-qərbdə yerləşən Ur şəhəri olmaqla, Cənubi İraqda yaşayıblar. 2715-ci ilə qədər olan dövr isə müammalıdır.

Mehmet Özgür Ersanın (Özgür Derviş) araşdırmasını təqdim edirik:

Onlar bir neçə kiçik şəhər-dövlətlər qurublar. Bu şəhərlərdə mədəniyyət və gündəlik həyat inanılmaz dərəcədə inkişaf edib.
Tarix Sümerlərlə başlayıb. Çünki yazını ilk dəfə onlar tapıb istifadə edib, beləliklə, yaşadıqları bölgə tarix öncəsindən tarixə keçib.

Altay dağlarında, Türkmənistanın Anau şəhərində və Sümerlərin yaşadığı Mezopotamiyada aparılan qazıntılarda əldə edilən tapıntılarda eyni şəkil və rəsmlərin tapılması, Sümerlərin türk olduğu fikirlərini gücləndirir.

Sümerlərdə 8 ulduz inancı vardı. 8 ulduz; türklərdə Göytanrı, Oğuz xan və onun 6 oğlunu simvollaşdırır.
Sümerlər də Oğuz türkləri kimi, hökmdarlarının tanrı tərəfindən taxta oturulduğuna inanırdılar. Bu, “kut anlayışı” adlanır.
Sümerlərin Gilgameş dastanı ilə türklərin Dədə Qorqud dastanları arasında çox oxşarlıqlar var.

Hər iki dastan 12 hissədən ibarətdir və qəhrəmanlarının başına nə gəlirsə, yuxuda gəlməsi oxşarlığı diqqət çəkir.

Sümerce və Türkcədəki ortaq sözlər sayılmayacaq qədər çoxdur.

Milli.Az-ın məlumatına görə, Prof. Dr. Osman Nedim Tuna Filadelfiya Universitetindəki araşdırmalarından sonra 1990-cı ildə nəşr etdiyi Sümer dili ilə bağlı araşdırmasında, Sümerlərdəki türkcə sözlərin 95,5%-nin olduğunu qeyd edir.

Türkcə yazılmış bir mənbədən daha geniş məlumat əldə etmək istəyənlər, Osman Nuri Tuna tərəfindən yazılmış, İstanbul Universiteti Ədəbiyyat Fakültəsi Jurnalının 382-ci sayısında yer alan “Sümer Dilinin və Türk Dillerinin Tarixi Əlaqəsi ilə Türk Dilinin Yaşı Məsələsi” adlı məqaləyə baxa bilərlər.

Soyadı “Sümer” olmasına baxmayaraq, Orta Çağ Ana Elm Sahəsi Üzvü Prof. Dr. Faruk Sümer də Sümerlərin türklüyünə inanmazdı.

Və… Türkiyənin ən populyar qadın elm adamı, Sümeroloq Prof. Dr. Muazzez İlmiye Çığ deyir ki:

“Bu günə qədər tarix Sümerlərlə başlayır deyirdik. Bundan sonra “Tarix türkrlə başlayır” deməliyik”.

Prof. Çığ belə davam edir:

“Sümerlər özlərinə “Kengerlər” deyirdilər. Kengerlər hələ də yaşayan və uzun zamandır yaşayan bir türk soyu hesab olunur.
Kengerlərin ən əhəmiyyətli şəhərlərindən birinin adı Kişdir. Sümerlərin Mezopotamiyada qurduqları ilk şəhərin adı da Kişdir. Eyni adlı yerləri Anadoluda da görmək mümkündür. Məsələn, Bitlisin Hizan kəndində Kiş kəndi, Malatyanın Kablı kəndində Kișli, Urfanın Bozova kəndində Kișkan kəndləri var. Sümerlərin başqa əhəmiyyətli şəhəri Urdur. Burada üç dəfə Sümer Krallığı qurulub dağılıb. Həm Asiyada, həm də Anadoluda eyni adı daşıyan yaşayış yerləri var: Adıyamanda: Urgöç, Hilvanda: Urgez, Ardahanda: Ur kəndi… Bu Ur Kəndi, Uyğur türklərinin Urtigin soyundan gələnlər tərəfindən qurulub. Uyğur bəylərinə də “ur” deyilir. Bilinir ki, türklər gəldikləri yerlərə öz yerlərinin adını verirlər. Sümerlər də Asiyadan köçərkən, olduqları yeri Mezopotamiyada yerləşdikləri bölgəyə veriblər. Moğolistanda “Suber/Sümer” adlı bir dağ var. Dil, əfsanələr, dastanlar, yer adları və tufan əfsanəsi baxımından çox maraqlı oxşarlıqlar vardır. Bunlar çox vacib tapıntılardır”.

Gəlin Sümer Türkçəsi ilə Türkiyə Türkçəsi arasında olan bəzi ortaq sözləri ilə tanış olaq:

Ağa: Ağa, Agıl: Ağııl, Altun: Altın, Ambar: Ambar, Amelu: Əməli, Anu: Ana, Apa: Apa (qardaş), Arpu: Arpa, Assinu: Asena, Auşk: Aşk, Balag-ba: Balaban, Bar: Var, Batu: Batı, Domuzi: Donuz, Et: Et, Gaazi: Qazi, Gid-de: Get-gidə, Ginç: Gənc, Heak: Haq, İlig: İlik, İş-ti: İşitmək, Karra: Kara, Mesu: Meşe, Mum: Mum, Nusa: Neşe, Sar: Sarı, Tamga: Damğa, Tengiz: Dəniz, Ungar: Uyqar, Zindan: Zindan

Sümerlərlə bağlı müxtəlif mənbələrdəki yüzlərlə səhifədəki məlumatlardan çıxan digər nəticələr belə ümumiləşdirilə bilər:

Sümerlərin xarakterində mübarizəçilik, təbiət şəraitlərini dəyişdirərək yaşadıqları yeri istifadəyə açmaq.
Türk və Sümerlərdə yüksək zəkalı, qərarlı və möhkəm iradə quruluşu.
Sümerlər və türklər tək tanrıya inanırdılar.
Tapıntılardan əldə edilən məlumatlara görə, Sümerlər və türklər silah istehsalında bacarıqlı insanlardır.
Türk və Sümerlərdə ibadətgahlar, təpələr üzərinə tikilmişdir.
Sümerlər də türklər kimi Nuh Tufanı ilə dərin bağlıdırlar.
Sümerlər də türklər kimi insanlığa çox sayda ilk icadlar hədiyyə etmişdirlər.

Nəticə: Oxuyucu sual verə bilər:

“Bu qədər oxşarlıqlara, yaxınlıqlara və örtüşən xüsusiyyətlərə baxmayaraq, niyə Sümerlərin Türklükləri haqqında fikir birliyi əldə edilə bilmir?”

Cavab: Sümerlər çox yüksək və möhtəşəm bir mədəniyyət yaradıblar. Hər xalq Sümerlərin öz ataları olduğunu isbat etməyə çalışır. Öz xalqları ilə Sümerlər arasında əlaqə qura bilməyənlər isə, Sümerlərə ən yaxın xalqlarla olan bağları kəsərək, mövzunu naməlumluqlar çuxurunda unudulmağa məhkum etmək üçün çalışırlar. Onları anlamaq mümkündür. Türk mediasında məşhur olsa da sıradanlıqdan xilas ola bilməyən zəka adamlarının Sümerlərlə əlaqəmiz olmadığı iddialarını da anlayışla qarşılaya bilərik. Zeki Velidi Togan, Adilə Ayda, Osman Nedim Tuna, Selahi Diker, Fuad Tekçe, Bahaeddin Ögel, Orhan Türkdoğan, İbrahim Kafesoğlu, Yılmaz Öztuna, Hasan Cemil Çambel, Şemseddin Günaltay, Atakişi Celiloğlu Kasım, Muazzez İlmiye Çığ və Reha Oğuz Türkkan və digər alimlərin, özünü Türk tarixinin dərin həqiqətlərini fotoşəkillərlə isbat etməyə həsr ediblər. Onlar bu yolda gənc yaşda şəhadət mərtəbesinə çatan türkün xidmətkarı hesab olunan Servet Somuncuoğlunu heçə sayaraq, Sümerlərin türklərlə əlaqəsini inkar edənləri anlamaq mümkündür.

Yazını Sümerlərdə və Türkələrdə ortaq istifadə edilən bir aforizm ilə bitirək: “Bilirsən, öyrətməlisən. Bilmirsənsə, öyrənməlisən”.

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:259
embedMənbə:https://tribunainfo.az
archiveBu xəbər 30 Noyabr 2024 18:48 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see327

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see319

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see315

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see306

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see287

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see267

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see254

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see249

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see248

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see247

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see242

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see219

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see219

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see213

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see204

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see198

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see195

Əliyevlə deyil, kimlə imzalayım? Lula da Silva ilə?

18 Noyabr 2026 21:19see183

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see183

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see175
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri