Icma.az
close
up
RU
Menu

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Gündə 50 qramdan çox təmiz etanol içmək demensiya riskini 29 faiz artırır

Sümerləri Dədə Qorqudla nə bağlayır? Tarixin ən müammalı insanları

Sümerləri Dədə Qorqudla nə bağlayır? Tarixin ən müammalı insanları

Tribuna saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.

- +

Sümerlər tarixdə bilinen ən qədim xalqdır. M.Ö. 3300-cü ildən 1975-ci ilə qədər, baş şəhərləri Basradan 120 km şimal-qərbdə yerləşən Ur şəhəri olmaqla, Cənubi İraqda yaşayıblar. 2715-ci ilə qədər olan dövr isə müammalıdır.

Mehmet Özgür Ersanın (Özgür Derviş) araşdırmasını təqdim edirik:

Onlar bir neçə kiçik şəhər-dövlətlər qurublar. Bu şəhərlərdə mədəniyyət və gündəlik həyat inanılmaz dərəcədə inkişaf edib.
Tarix Sümerlərlə başlayıb. Çünki yazını ilk dəfə onlar tapıb istifadə edib, beləliklə, yaşadıqları bölgə tarix öncəsindən tarixə keçib.

Altay dağlarında, Türkmənistanın Anau şəhərində və Sümerlərin yaşadığı Mezopotamiyada aparılan qazıntılarda əldə edilən tapıntılarda eyni şəkil və rəsmlərin tapılması, Sümerlərin türk olduğu fikirlərini gücləndirir.

Sümerlərdə 8 ulduz inancı vardı. 8 ulduz; türklərdə Göytanrı, Oğuz xan və onun 6 oğlunu simvollaşdırır.
Sümerlər də Oğuz türkləri kimi, hökmdarlarının tanrı tərəfindən taxta oturulduğuna inanırdılar. Bu, “kut anlayışı” adlanır.
Sümerlərin Gilgameş dastanı ilə türklərin Dədə Qorqud dastanları arasında çox oxşarlıqlar var.

Hər iki dastan 12 hissədən ibarətdir və qəhrəmanlarının başına nə gəlirsə, yuxuda gəlməsi oxşarlığı diqqət çəkir.

Sümerce və Türkcədəki ortaq sözlər sayılmayacaq qədər çoxdur.

Milli.Az-ın məlumatına görə, Prof. Dr. Osman Nedim Tuna Filadelfiya Universitetindəki araşdırmalarından sonra 1990-cı ildə nəşr etdiyi Sümer dili ilə bağlı araşdırmasında, Sümerlərdəki türkcə sözlərin 95,5%-nin olduğunu qeyd edir.

Türkcə yazılmış bir mənbədən daha geniş məlumat əldə etmək istəyənlər, Osman Nuri Tuna tərəfindən yazılmış, İstanbul Universiteti Ədəbiyyat Fakültəsi Jurnalının 382-ci sayısında yer alan “Sümer Dilinin və Türk Dillerinin Tarixi Əlaqəsi ilə Türk Dilinin Yaşı Məsələsi” adlı məqaləyə baxa bilərlər.

Soyadı “Sümer” olmasına baxmayaraq, Orta Çağ Ana Elm Sahəsi Üzvü Prof. Dr. Faruk Sümer də Sümerlərin türklüyünə inanmazdı.

Və… Türkiyənin ən populyar qadın elm adamı, Sümeroloq Prof. Dr. Muazzez İlmiye Çığ deyir ki:

“Bu günə qədər tarix Sümerlərlə başlayır deyirdik. Bundan sonra “Tarix türkrlə başlayır” deməliyik”.

Prof. Çığ belə davam edir:

“Sümerlər özlərinə “Kengerlər” deyirdilər. Kengerlər hələ də yaşayan və uzun zamandır yaşayan bir türk soyu hesab olunur.
Kengerlərin ən əhəmiyyətli şəhərlərindən birinin adı Kişdir. Sümerlərin Mezopotamiyada qurduqları ilk şəhərin adı da Kişdir. Eyni adlı yerləri Anadoluda da görmək mümkündür. Məsələn, Bitlisin Hizan kəndində Kiş kəndi, Malatyanın Kablı kəndində Kișli, Urfanın Bozova kəndində Kișkan kəndləri var. Sümerlərin başqa əhəmiyyətli şəhəri Urdur. Burada üç dəfə Sümer Krallığı qurulub dağılıb. Həm Asiyada, həm də Anadoluda eyni adı daşıyan yaşayış yerləri var: Adıyamanda: Urgöç, Hilvanda: Urgez, Ardahanda: Ur kəndi… Bu Ur Kəndi, Uyğur türklərinin Urtigin soyundan gələnlər tərəfindən qurulub. Uyğur bəylərinə də “ur” deyilir. Bilinir ki, türklər gəldikləri yerlərə öz yerlərinin adını verirlər. Sümerlər də Asiyadan köçərkən, olduqları yeri Mezopotamiyada yerləşdikləri bölgəyə veriblər. Moğolistanda “Suber/Sümer” adlı bir dağ var. Dil, əfsanələr, dastanlar, yer adları və tufan əfsanəsi baxımından çox maraqlı oxşarlıqlar vardır. Bunlar çox vacib tapıntılardır”.

Gəlin Sümer Türkçəsi ilə Türkiyə Türkçəsi arasında olan bəzi ortaq sözləri ilə tanış olaq:

Ağa: Ağa, Agıl: Ağııl, Altun: Altın, Ambar: Ambar, Amelu: Əməli, Anu: Ana, Apa: Apa (qardaş), Arpu: Arpa, Assinu: Asena, Auşk: Aşk, Balag-ba: Balaban, Bar: Var, Batu: Batı, Domuzi: Donuz, Et: Et, Gaazi: Qazi, Gid-de: Get-gidə, Ginç: Gənc, Heak: Haq, İlig: İlik, İş-ti: İşitmək, Karra: Kara, Mesu: Meşe, Mum: Mum, Nusa: Neşe, Sar: Sarı, Tamga: Damğa, Tengiz: Dəniz, Ungar: Uyqar, Zindan: Zindan

Sümerlərlə bağlı müxtəlif mənbələrdəki yüzlərlə səhifədəki məlumatlardan çıxan digər nəticələr belə ümumiləşdirilə bilər:

Sümerlərin xarakterində mübarizəçilik, təbiət şəraitlərini dəyişdirərək yaşadıqları yeri istifadəyə açmaq.
Türk və Sümerlərdə yüksək zəkalı, qərarlı və möhkəm iradə quruluşu.
Sümerlər və türklər tək tanrıya inanırdılar.
Tapıntılardan əldə edilən məlumatlara görə, Sümerlər və türklər silah istehsalında bacarıqlı insanlardır.
Türk və Sümerlərdə ibadətgahlar, təpələr üzərinə tikilmişdir.
Sümerlər də türklər kimi Nuh Tufanı ilə dərin bağlıdırlar.
Sümerlər də türklər kimi insanlığa çox sayda ilk icadlar hədiyyə etmişdirlər.

Nəticə: Oxuyucu sual verə bilər:

“Bu qədər oxşarlıqlara, yaxınlıqlara və örtüşən xüsusiyyətlərə baxmayaraq, niyə Sümerlərin Türklükləri haqqında fikir birliyi əldə edilə bilmir?”

Cavab: Sümerlər çox yüksək və möhtəşəm bir mədəniyyət yaradıblar. Hər xalq Sümerlərin öz ataları olduğunu isbat etməyə çalışır. Öz xalqları ilə Sümerlər arasında əlaqə qura bilməyənlər isə, Sümerlərə ən yaxın xalqlarla olan bağları kəsərək, mövzunu naməlumluqlar çuxurunda unudulmağa məhkum etmək üçün çalışırlar. Onları anlamaq mümkündür. Türk mediasında məşhur olsa da sıradanlıqdan xilas ola bilməyən zəka adamlarının Sümerlərlə əlaqəmiz olmadığı iddialarını da anlayışla qarşılaya bilərik. Zeki Velidi Togan, Adilə Ayda, Osman Nedim Tuna, Selahi Diker, Fuad Tekçe, Bahaeddin Ögel, Orhan Türkdoğan, İbrahim Kafesoğlu, Yılmaz Öztuna, Hasan Cemil Çambel, Şemseddin Günaltay, Atakişi Celiloğlu Kasım, Muazzez İlmiye Çığ və Reha Oğuz Türkkan və digər alimlərin, özünü Türk tarixinin dərin həqiqətlərini fotoşəkillərlə isbat etməyə həsr ediblər. Onlar bu yolda gənc yaşda şəhadət mərtəbesinə çatan türkün xidmətkarı hesab olunan Servet Somuncuoğlunu heçə sayaraq, Sümerlərin türklərlə əlaqəsini inkar edənləri anlamaq mümkündür.

Yazını Sümerlərdə və Türkələrdə ortaq istifadə edilən bir aforizm ilə bitirək: “Bilirsən, öyrətməlisən. Bilmirsənsə, öyrənməlisən”.

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:242
embedMənbə:https://tribunainfo.az
archiveBu xəbər 30 Noyabr 2024 18:48 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see290

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see286

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see269

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see265

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see241

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see232

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see219

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see217

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see216

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see215

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see211

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

15 Noyabr 2026 17:27see209

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see201

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see201

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see196

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see187

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see179

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see177

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see174

Gündə 50 qramdan çox təmiz etanol içmək demensiya riskini 29 faiz artırır

15 Noyabr 2026 20:52see172
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri