Süni intellekt inandırır, amma yalan danışır

Yeni aparılan genişmiqyaslı bir araşdırma, süni intellektin (Sİ) insanların siyasi görüşlərini manipulyasiya etməkdə nə qədər güclü olduğunu göstərdi. Lakin, maraqlı bir şəkildə, bu texnologiya nə qədər inandırıcı və məlumatlı görünsə də, verdiyi məlumatların doğruluğu bir o qədər aşağıdır. Bu, siyasi müzakirələr və məlumatın düzgünlüyü üçün ciddi bir risk təşkil edir.

Bizimyol.info xəbər verir ki, Böyük Britaniya hökumətinin Süni İntellekt Təhlükəsizlik İnstitutu (SİTİ) tərəfindən aparılan araşdırma, təxminən 80.000 britaniyalı iştirakçı ilə, "ChatGPT" və Elon Muskın "Grok" kimi qabaqcıl süni intellekt modellərini də daxil edən 19 fərqli Sİ modelini analiz edib. Tədqiqatda iştirakçılar, "dövlət sektorunda əmək haqqı və tətillər" və ya "maliyyə böhranı və inflyasiya" kimi siyasi mövzularda, müəyyən bir siyasi baxışa yönəldilmək üçün proqramlaşdırılmış süni intellektlərlə söhbət ediblər.

Tədqiqatın əsas nəticəsi, "informasiya yönümlü" cavablar verən süni intellekt modellərinin ən inandırıcı olduğu yönündədir. Modellərin inandırıcılıq gücü, xüsusilə hadisə və sübutlardan istifadə etməyə yönəldikdə ən yüksək səviyyəyə çatıb. Lakin, ən çox fakt və sübutdan istifadə edən modellər belə, digər modellərə nisbətən daha az doğru olma meylinə sahib idi.

SİTİ tədqiqatçıları, bu vəziyyətin, "inandırıcılığı optimallaşdırmaq üçün məlumatlardan faydalanmanın doğruluqdan imtina etməyə səbəb ola biləcəyini" göstərdiyini və bu vəziyyətin ictimai məlumat mühiti və informasiya axını üçün zərərli nəticələr doğura biləcəyini vurğulayıb.

Tədqiqatda göstərilir ki, süni intellektin böyük miqdarda məlumatı sürətlə istehsal etmə qabiliyyəti, hətta ən yaxşı insan inandırıcılarından daha manipulyativ olmasına səbəb ola bilər. SİTİ tədqiqatçılarından Kobi Hakenburq: "Modellərə daha çox məlumat istifadə etməyi söyləməyin, psixoloji baxımdan daha mürəkkəb inandırma üsullarından daha təsirli olduğunu görürük", - deyib.

Tədqiqatçılar, "Meta"nın "Llama 3" və "Alibaba"nın "Qwen" kimi açıq mənbəli modellərin belə, "mükafat modelləri" ilə birləşdirildikdə daha inandırıcı nəticələr verə biləcəyini əlavə etdilər.

Bununla yanaşı, tədqiqatda, süni intellektin manipulyasiya qabiliyyətini məhdudlaşdıran amillər də qeyd edilib. Məsələn, bir istifadəçinin siyasət barədə bir chatbot ilə uzun müddət danışmağa nə qədər istəkli olacağı kimi real dünyadakı yayındırıcı faktorlar, süni intellektin təsir gücünü zəiflədə bilər.

Bu tədqiqatın nəticələri, süni intellektin manipulyasiya potensialının artdığını və insanların siyasi görüşlərini formalaşdırmaqda istifadə oluna biləcəyini göstərir. Bununla yanaşı, məlumatların doğruluğunun təhrif olunması və dezinformasiya yayılmasının artması, cəmiyyət üçün ciddi problemlərə yol açacaq.

Süni intellektin bu cür güclü təsirindən faydalanan insanlar və qurumlar, siyasi mövzularda yanlış məlumatları yayaraq ictimai rəyi manipulyasiya etməkdə daha təsirli ola bilərlər. Mütəxəssislər, bu cür texnologiyaların inkişafı ilə yanaşı, doğruluq və etik qaydaların önəminin də artırılmasının vacib olduğunu bildirirlər.

Bu yeni araşdırma, süni intellektin yalnız məlumatı təqdim etmək deyil, həm də onu təqdim etmə tərzinin inandırıcılıq üzərində böyük təsiri olduğunu göstərdi. Bu səbəbdən, süni intellektin gələcək inkişafı, yalnız texniki cəhətdən güclü olmaqla yanaşı, etik və doğru məlumatların təmin edilməsi məsələlərini də nəzərə almalıdır.

Tədqiqatlar göstərir ki, süni intellektin məlumatları inandırıcı şəkildə təqdim etməsi, heç də həmişə doğru olduğu anlamına gəlmir. Bu isə cəmiyyətin məlumatla əlaqədar daha diqqətli olmağını tələb edir.

Qadir, Bizimyol.info