Icma.az
close
up
RU
Tarixdə diplomatik görüşlərin keçirildiyi İmişli... Zaur Əliyev yazır

Tarixdə diplomatik görüşlərin keçirildiyi İmişli... Zaur Əliyev yazır

Icma.az, Mia.az portalına istinadən məlumat yayır.

Peşəkar təhsil işçisi Vahid Tağıyev Mia.az-a siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru, dosent  Zaur Əliyevin İmişli haqqında yazdığı məqaləni təqdim edib. Vahid müəllim bu yazıya görə professora şəxsən təşəkkür edir.

Mia.az isə həmin yazını olduğu kimi təqdim edir:

***

İmişli rayonu 1930-cu ilin аvqust аyındа mərkəzi Qаrаdоnlu kəndi olmaqla təşkil olunmuş və ilk olaraq Qаrаdоnlu rayonu adlandırılmışdır. Qаrаdоnlu rayonunun adı 08 avqust 1938-ci ildə dəyişdirilərək İmişli rаyоnu аdlаndırılmış, mərkəz isə indiki İmişli şəhərinin yerində olan İmişli kəndinə köçürülmüşdür.

Hələ Çаr Rusiyаsı dövründə təsis еdilmiş оlаn Qаrаdоnlu uyеzdi əvvəllər Sаlyаn qəzаsınа, sоnrаlаr isə Cаvаd qəzаsınа tаbе оlmuşdur. 1906-cı ildə Qаrаdоnludа ilk məktəb fəаliyyətə bаşlаmış, kənddə о dövr üçün nümunəvi sаyılаn yаşаyış еvləri, mеhmаnхаnаlаr, dəyirmаnlаr, dükаnlаr mövcud оlmuşdur.

İmişli rayonunun adının mənası ilə bağlı müxtəlif fikirlər mövcuddur. Bu rayonun adı bəzi mənalara yozulur. Ehtimallardan birinə görə, burada qalayçılıq sənəti yüksək inkişaf etdiyinə görə, yaşayış yerinin adı “Gümüşlü” kimi adlanıb. Bəzi tədqiqatçılar iddia edirləri ki, İmişli sözü qədim hun dilində “Sulu yer” mənasında işlədilib. Başqa bir iddiaya görə isə el arasında buralara ”Yemişli” deyilib. 

Vaxti ilə boş ərazilərdə həddən çox yemiş  əkildiyindən bu toponimin “yemişli” sözündən alınmasını da söyləyirlər. 

Bu sözün qədim türk dilində İmeşli – yəni, iki çay rası mənasını verdiyidə deyilir. Bəzi türkoloji mənbələrdə imiş / yemiş sözləri “otlaq”, “çəmənlik”, “bitkili ərazi” mənasını verir. “-li” şəkilçisi isə aidlik, mənsubluq bildirir. Bu halda İmişli  “otlaqlı yer”, “çəmənlikli yer” kimi izah olunur
İm və Eş qədim türk dilində çay – orta deməkdir. Qədim türk dilində imiş kökü müxtəlif mənbələrdə yumşaqlıq, nəmli-otlu yer kimi qeyd edilir. 

Mənbələr yazır ki, eramızın XII əsrində 1220-1221-ci illərdə Moğol imperiyasının Qərbə doğru yürülşəri zamanı onlar Muğanda, indiki İmişli şəhəri ərazisində məskən salıblar. Muxor, Yeddi Kurqan və s. təpələr də o illərin yadigarıdır.

Həmdullah Qəzvininin  kitabına görə, "Ərdəbildən Biçrəvana qədər məsafə 8 fərsəng, sultanlıqdan 57 fərsəng, Biçrəvandan Biləsuvara qədər 8 fərsəng və Mahmudabada qədər məsafə 6 fərsəngdir..."

Yerli muzeydə "Ay Tanrısı" və ya "Ay ilahiası" adlı unikal bir eksponatın olması təsadüfi deyil. Şumer mədəniyyətinin xarakterik simvolu olan bu məharətlə yonulmuş daş bəzək əşyası Muxur kəndi yaxınlığında tapılıb. Qədim yaşayış məskənləri və kurqanlar İraq və Qafqazdakı Mesopotamiyanın tarixi taleyindəki oxşarlıqların daha bir sübutunu ehtiva edir.

Hətta Çingiz xan və Teymurun dövründə də Qızıltəpə tacirlərin və yerli varlı insanların sərvətlərini gizli yerlərdə gizlətdiyi bir yer idi. 

Rayon ərazisində tarixi keçmişimizlə bağlı maddi-mədəniyyət abidələrinin izləri çoxdur. Kür-Araz mədəniyyətinə aid saxsı məişət əşylarinin üç min ildən çox yaşı var. 

Qızıltəpə, Muxurtəpə, Qaratəpə orta əsrlərin istehkamlarıdır. İndiki Bəcirəvan kəndi ərəb istilası dövründəki döyüşkən Bəcirəvan şəhərinin adı ilə səsləşir. Rayon ərazisində həmçinin XII-XIV əsrlərə aid Qızıl Təpə, Muxor Təpə, Qara Təpə, Yeddi Kurqan, Dəyirman yeri, Qalaça yeri və s. tarixi abidələr mövcuddur.

AMEA-nın Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunun əməkdaşları tərəfindən İmişli rayonunda 2500 il yaşı olan qədim yaşayış məskəni aşkarlanıb. 4 hektar ərazini əhatə edən Zilitəpə adlı yaşayış məskənində insan skeleti, gildən hazırlanmış tütək, ox ucluqları, qılınc dəsti, sikkələr, saxsı qablar və heyvan sümükləri tapılıb.

Şirvanşahlar dövlətindən Səfəvilərə qədər, həmçinin Ağqoyunlu və Qaraqoyunlu dövlətləri zamanı da bu ərazidə intensiv yaşayış məskənləri olub. Teymuri hökmdarı Əbu Səidin Azərbaycana hücum təhlükəsi yarandıqda sülh danışıqları üçün göndərilən elçilərə də Sara xatun başçılıq etmişdi və danışqlar indiki İmişli ərazisndə aparılıb.

İmişli bölgəsindən olan savadlı insanlar təkcə doğma Azərbaycanlarında deyil, həm də vətənlərinin şərəfini uca tutduqları yerlərdə tanınırlar.

Belə insanlardan biri də Musaib bəy Qəhrəman oğlu Axidjanovdur. O, 1914-cü ildə Kiyevdə hüquq təhsili almış və 1918-ci ildən 1920-ci ilə qədər Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaradılmasında fəal iştirak etmişdir.

Xalqımızın milli azadlığı və müstəqilliyi uğrunda fəal mübarizəyə rəhbərlik edən M. Axidjanov Azərbaycan parlamentinin 83 üzvündən biri və Bakı qubernatoru vəzifəsində çalışmışdır. Bolşeviklər hakimiyyətə gəldikdən sonra o, edam edilmişdir. 

MİA.AZ

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:200
embedMənbə:https://mia.az
archiveBu xəbər 05 Dekabr 2025 21:58 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see364

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see341

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see330

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see275

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see274

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see252

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see239

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see239

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see234

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see234

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see224

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see222

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see218

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see208

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see207

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see207

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see190

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see188

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see187

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri