Tbilisi narahatdır BAXIŞ BUCAĞI

ABŞ vitse-prezidentinin səfər proqramında Gürcüstanın olmaması münasibətləri bir az da gərginləşdirib

ABŞ vitse-prezidenti J.D. Vensin Ermənistan və Azərbaycana səfər etmək, lakin Gürcüstanı görməzdən gəlməsi Tbilisidə bir çoxları üçün məyusedici xəbər olub. Hakim Gürcü Arzusu Partiyası bunun böyük bir problem olmadığını və respublikanın "Tramp Yolu"nun açılışından sonra belə Qərb üçün logistika əhəmiyyətini qoruyub saxlayacağını vurğulayıb. Lakin hakim partiya ABŞ ilə strateji tərəfdaşlığa qayıda bilmədiyini də artıq etiraf edir.

Gürcüstanın Baş naziri İrakli Kobaxidze bildirib ki, Tbilisinin ABŞ ilə strateji əlaqələrə hazırdır. "Qərar Amerika tərəfinindir. Təəssüf ki, Bayden administrasiyası tərəfindən yaradılan Gürcüstan-Amerika münasibətləri üçün kontekst çətindir. Münasibətlərimizin bu fonda necə inkişaf edəcəyini görəcəyik. Səbirlə gözləyirik və ABŞ ilə strateji tərəfdaşlığa hazır olduğumuzu bəyan edirik", - Kobaxidze deyib. Hökumət başçısı əmindir ki, amerikalı insan haqları fəalları dialoqa mane olurlar. Kobaxidze ABŞ prezidenti Donald Trampı "cinsi yırtıcı və cinayətkar" hesab edən insanların Gürcüstan hakimiyyətini demokratiyaya hücum etməkdə ittiham etmələri fikrinə qəzəblənib.

Eyni zamanda, o, ABŞ vitse-prezidenti J.D. Vensin Ermənistan və Azərbaycana səfər etməsinin qeyri-adi olmadığını, Gürcüstana səfər etməsinin isə qeyri-adi olmadığını bildirib. “Bildiyimiz qədəri ilə, ABŞ vitse-prezidentinin bu səfəri Zəngəzur Nəqliyyat Dəhlizi ilə bağlıdır və alıcıların Azərbaycan və Ermənistan olması məntiqlidir”, - deyə Kobaxidze qeyd edib. Baş nazir əlavə edib ki, Tbilisi Transqafqaz Nəqliyyat Dəhlizinin bir hissəsidir. Bundan əlavə, beynəlxalq ictimaiyyət ticarət yollarını yenidən qiymətləndirir və Gürcüstan “regional sabitlik və logistika mərkəzi”nə çevrilir. Gömrük sektorunda davam edən islahatlar bu prosesdə çox vacibdir. İxrac və idxal göstəricilərinin artması ilə yanaşı, Gürcüstan Avropa Birliyi ilə uyğun kompüterləşdirilmiş tranzit sistemini uğurla tətbiq edib. Bundan əlavə, hökumət başçısı ölkənin nailiyyətlərini sadalayıb ki, bu da regional əməkdaşlığın ən yaxşı nümunəsidir.

Gürcüstan Parlamentinin vitse-spikeri Giya Volski izah edib ki, ABŞ nümayəndələri ən əhəmiyyətli iqtisadi, maliyyə və ticarət layihələrinin olduğu yerlərə baş çəkirlər. "Tramp Yolu" onlardan biridir. Bundan əlavə, Volski qeyd etdi ki, Gürcüstan Cənubi Qafqazda alternativ nəqliyyat dəhlizinə faktiki olaraq sahibdir, lakin ABŞ-ı ikitərəfli münasibətlərin inkişaf etdirilməsinin vaxtının hələ gəlmədiyinə inandıran "müəyyən nüanslar" var. "Hamı yaxşı bilir ki, Gürcüstan Cənubi Qafqazda aparıcı rol oynayır. Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi perspektivinin faktiki olaraq aradan qaldırılması da bizim tərəfimizdən çox müsbət qarşılanır. "Ümumiyyətlə, nəqliyyat dəhlizi sistemi, əlbəttə ki, vahid sistem demək deyil, amma reallığa baxsaq, Gürcüstan əhəmiyyətli investisiya sahəsi olaraq qalır", Volski vurğulayıb.

“Gürcü Arzusu”ndan olan millət vəkilləri Levan Maxaşvili və Tengiz Şarmanaşvili də həmvətənlərini heç bir problem olmadığına inandırmağa çalışıblar. Onlar respublikanın həmişəki kimi eyni ərazini tutduğunu, ona görə də müxtəlif malların oradan daşınmağa davam edəcəyini bildiriblər. Lakin Maxaşvili qeyd edib ki, "Tramp Yolu"nun tətbiqi ilə bağlı bəzi problemlər var, ona görə də Vans bu problemləri həll edəcək. Şarmanaşvili əmin edib ki, ABŞ prezidenti Ermənistan və Azərbaycanla problemləri həll etdikdən sonra mütləq Gürcüstanla münasibətləri yaxşılaşdırmaq vəzifəsini öz üzərinə götürəcək.

Bu arada, Davos Beynəlxalq İqtisadi Forumunda keçirilən panel müzakirəsində Ermənistan və Azərbaycan prezidentləri Vaaqn Xaçaturyan və İlham Əliyev yekdilliklə bildiriblər ki, Bakı və Yerevan bir-biri ilə nəqliyyat əlaqələrini nəhayət açmağa hazırlaşır ki, bu da Türkiyə, Rusiya və digər ölkələrlə yeni ticarət yolları açacaq. “Sülhün faktiki olaraq bərqərar olmasından sonra iqtisadi əməkdaşlığa və ixrac əməliyyatlarına başladıq. Azərbaycan Qazaxıstan və Rusiyadan Ermənistana yük daşınmasına qoyulan bütün məhdudiyyətləri aradan qaldırdı və həmçinin Ermənistan tərəfindən Ermənistandan Rusiyaya tranzitə icazə verilməsi ilə bağlı sorğu aldı... Hələlik daşımalar Gürcüstan ərazisindən həyata keçirilir, amma bir gün marşrut Ermənistandan keçəcək. Erməni yüklərinin birbaşa Azərbaycan ərazisindən keçəcəyi gün gələcək və həmin gün yaxınlaşır”, - deyə İlham Əliyev vurğulayıb.

Lakin o, əlavə edib ki, Gürcüstandan keçən yollar unudulmayacaq. “Gürcüstanın Qərb üçün əhəmiyyəti azalmır. Bu, yüksək olaraq qalır və hökumətin Aİ ilə münaqişəsi bunu açıq şəkildə təsdiqləyir. Avropalılar Tbilisini istədikləri kimi hərəkət etmədiyinə görə cəzalandırmaq istəyirlər. Vensin səfərinə gəldikdə isə, görünür, Gürcüstanın Trampa siyasi xal qazandıra biləcək heç bir layihəsi yoxdur”, - deyə Gürcüstan SİXA Fondunun təsisçisi Arçil Sixarulidze bildirib. Lakin o, ümumiyyətlə mühafizəkar Tramp administrasiyasının niyə hələ də münasibətləri sıfırdan başlamağı təklif edən Gürcü Arzusu ilə dialoq qurmadığını bilmədiyini etiraf edib.

Gürcüstanın Qara Dəniz Beynəlxalq Universitetinin professoru Nika Çitadze bu suala cavab tapıb. “Gürcüstan rəhbərliyi üzr istəmək və ya davranışını dəyişdirmək niyyətində deyil. Bunun əvəzinə, Trampdan sələfi Cozef Baydenin siyasətinə görə Gürcüstandan üzr istəməsini gözləyir. Ağ Ev buna razı ola bilməz. Buna görə də, məsələn, 2005-ci ildə ABŞ prezidenti Corc Buş və o vaxtkı vitse-prezident Bayden 2009-cu ildə bütün Cənubi Qafqaz ölkələrindən yalnız Gürcüstana səfər etmişdilər və indi Vaşinqton faktiki olaraq Gürcüstan hakimiyyətini tanımır”, - Çitadze izah edib.

Bu baxımdan, o, hesab edir ki, əgər heç nə dəyişməsə, “Tramp Yolu”nun açılışından sonra Gürcüstan tədricən Cənubi Qafqazda malların tranzitində əsas halqa statusunu itirməyə başlayacaq. O, əhəmiyyətli rol oynamağa davam edəcək limanları və boru kəmərlərini saxlayacaq, lakin infrastrukturun inkişafı üçün lazım olan yeni investisiyalar əsasən Ermənistana gedəcək.

V.VƏLİYEV