Icma.az
close
up
RU
Təhsil sistemində əzbərləmə dilemması Bilik əzbərləməkdir, yoxsa anlamaq? EKSPERT AÇIQLADI

Təhsil sistemində əzbərləmə dilemması Bilik əzbərləməkdir, yoxsa anlamaq? EKSPERT AÇIQLADI

Icma.az xəbər verir, Avtosfer saytına əsaslanaraq.

Müasir dövrdə təhsil sisteminin qarşısında duran əsas problemlərdən biri bilik anlayışının əzbərləmə ilə eyniləşdirilməsidir. Bir çox hallarda şagirdin və ya tələbənin uğuru mövzunu nə dərəcədə anladığına görə deyil, onu nə qədər yaxşı yadda saxlayıb imtahan zamanı təkrar edə bilməsinə görə qiymətləndirilir. Bu yanaşma isə təhsilin əsas məqsədi olan düşünən, analiz edən, öyrəndiyini real həyatda tətbiq edə bilən fərdlərin formalaşmasına mane olur.

Əzbərləməyə əsaslanan təhsil modeli qısa müddətli nəticələr versə də, uzunmüddətli perspektivdə biliklərin tez unudulmasına, şagirdlərdə öyrənməyə qarşı marağın azalmasına və yaradıcılığın zəifləməsinə səbəb olur. Şagirdlər məlumatı anlamaq əvəzinə, imtahandan keçmək üçün mexaniki şəkildə yadda saxlamağa üstünlük verirlər. Nəticədə isə bilik formal xarakter daşıyır və gündəlik həyatda, problem həllində istifadə edilmir.

Bu vəziyyət “Əzbərləmə biliyin göstəricisidirmi?” sualını aktuallaşdırır. Çünki əsl bilik yalnız məlumatı xatırlamaq deyil, onu dərk etmək, əlaqələndirmək və yeni situasiyalarda tətbiq edə bilməkdir. Təhsil sistemində bu balansın pozulması həm müəllimləri, həm valideynləri, həm də cəmiyyəti narahat edən məsələlərdəndir. Məhz buna görə də əzbərləmə probleminin səbəblərini araşdırmaq, onun şagirdlərin inkişafına təsirini dəyərləndirmək və daha effektiv təlim metodlarının tətbiqini müzakirə etmək bu gün olduqca vacibdir.

Bununla bağlı Avtosfer.az-a açıqlama verən təhsil eksperti Elmin Nurizadə bildirib ki, əzbərləmə təhsili təfəkkür mərhələsinə çatmayan, hələ onun özünə uzaqdan-uzağa baxan bir pilləyə aparır, daha doğrusu, aşağıya doğru sürükləyir:
“Qabardılan mövzu çox ciddi problemativ məqamları özündə əks etdirir. Əzbərləmə prosesi təhsili özünün əsas mahiyyətindən uzaqlaşdıran, hətta onu iflic edən məsələdir. Təhsilin yaddaş dövrü artıq öz işini 100 ilə yaxındır ki, başa vurub. Şagird tədris prosesində informasiyanı kortəbii şəkildə qəbul edərək onu yaddaş üçün yükə çevirir. Qəbul etdiyi informasiya analiz süzgəcindən qəti şəkildə keçmir. O özünün emal prosesini tam formada yaşamır və şagirddə zehni inkişafa qətiyyən təsir göstərmir. Burada isə təhsil missiya olaraq tamamlanır. Çünki əzbərçilik təhsil, bilik yox, yalnız və yalnız vərdiş predmetidir. Amma bəla da budur ki, bu vərdiş heç də qalıcı deyil. Qısa müddətdən sonra insan beyninin aldığı saysız informasiyalar fonunda qısa yaddaşdan da silinərək məhv olub gedir”.

Ekspertin sözlərinə görə, bu müstəvidə vəziyyət sürətlə dəyişməyə, inkişafa doğru gedir. İstər orta məktəb, istər universitetlərə hazırlıq zamanı, istərsə də ali təhsil seqmentində artıq yaddaş öz yerini ildırım sürətilə düşüncəyə, təfəkkürə  verməkdədir:
“Təəssüf ki, bizim təhsil seqmentimizdə əzbərləmə prosesi uzun illər davam etdi. Bu, orta məktəbin ibtidai siniflərindən başlayaraq, yuxarı-buraxılış siniflərinə qədər davam etdi. İbtidai sinifdə Abdulla Şaiqin uşaq şeirlərini kortəbii olaraq əzbərləyən şagird, buraxılış siniflərində universitetə düşəcək qaydaları, düsturları kortəbii formada əzbərləməyə, qısa yaddaşın etibarsız məhsuluna çevirdi. Nəticədə, təhsil bir proses kimi özünün qalıcılığını, sistematikliyini, tətbiq və qərarvermə üstünüklərini xeyli dərəcədə itirdi. Bu meyar o qədər yayıldı ki, az qala, ümumi qanunauyğunluğa çevrildi”.
Nurcan Babək

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:127
embedMənbə:https://avtosfer.az
archiveBu xəbər 22 Dekabr 2025 16:50 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanda 55 yeni peşə standartı hazırlanır

14 Noyabr 2026 11:57see286

“Ağzımızdakı dişlərin sayını da uçota alsalar yaxşı olar...” TƏKLİF

14 Noyabr 2026 12:26see275

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see272

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see266

Bakı avtobuslarında sərnişin bumu

14 Noyabr 2026 17:02see266

Azərbaycandan Suriyaya nəql edilən qazın həcmi 56% artdı

14 Noyabr 2026 14:44see255

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see250

STAR neft emalı zavodu dizel yanacağı istehsalını 4 % ə yaxın artırıb

14 Noyabr 2026 17:02see249

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see245

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see243

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see230

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see225

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see224

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see224

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see221

Azərbaycanda bəzi dövlət müəssisələri ləğv oluna bilər

14 Noyabr 2026 17:10see217

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see213

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see212

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see206

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see205
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri