Icma.az
close
up
RU
Təhsil sistemində əzbərləmə dilemması Bilik əzbərləməkdir, yoxsa anlamaq? EKSPERT AÇIQLADI

Təhsil sistemində əzbərləmə dilemması Bilik əzbərləməkdir, yoxsa anlamaq? EKSPERT AÇIQLADI

Icma.az xəbər verir, Avtosfer saytına əsaslanaraq.

Müasir dövrdə təhsil sisteminin qarşısında duran əsas problemlərdən biri bilik anlayışının əzbərləmə ilə eyniləşdirilməsidir. Bir çox hallarda şagirdin və ya tələbənin uğuru mövzunu nə dərəcədə anladığına görə deyil, onu nə qədər yaxşı yadda saxlayıb imtahan zamanı təkrar edə bilməsinə görə qiymətləndirilir. Bu yanaşma isə təhsilin əsas məqsədi olan düşünən, analiz edən, öyrəndiyini real həyatda tətbiq edə bilən fərdlərin formalaşmasına mane olur.

Əzbərləməyə əsaslanan təhsil modeli qısa müddətli nəticələr versə də, uzunmüddətli perspektivdə biliklərin tez unudulmasına, şagirdlərdə öyrənməyə qarşı marağın azalmasına və yaradıcılığın zəifləməsinə səbəb olur. Şagirdlər məlumatı anlamaq əvəzinə, imtahandan keçmək üçün mexaniki şəkildə yadda saxlamağa üstünlük verirlər. Nəticədə isə bilik formal xarakter daşıyır və gündəlik həyatda, problem həllində istifadə edilmir.

Bu vəziyyət “Əzbərləmə biliyin göstəricisidirmi?” sualını aktuallaşdırır. Çünki əsl bilik yalnız məlumatı xatırlamaq deyil, onu dərk etmək, əlaqələndirmək və yeni situasiyalarda tətbiq edə bilməkdir. Təhsil sistemində bu balansın pozulması həm müəllimləri, həm valideynləri, həm də cəmiyyəti narahat edən məsələlərdəndir. Məhz buna görə də əzbərləmə probleminin səbəblərini araşdırmaq, onun şagirdlərin inkişafına təsirini dəyərləndirmək və daha effektiv təlim metodlarının tətbiqini müzakirə etmək bu gün olduqca vacibdir.

Bununla bağlı Avtosfer.az-a açıqlama verən təhsil eksperti Elmin Nurizadə bildirib ki, əzbərləmə təhsili təfəkkür mərhələsinə çatmayan, hələ onun özünə uzaqdan-uzağa baxan bir pilləyə aparır, daha doğrusu, aşağıya doğru sürükləyir:
“Qabardılan mövzu çox ciddi problemativ məqamları özündə əks etdirir. Əzbərləmə prosesi təhsili özünün əsas mahiyyətindən uzaqlaşdıran, hətta onu iflic edən məsələdir. Təhsilin yaddaş dövrü artıq öz işini 100 ilə yaxındır ki, başa vurub. Şagird tədris prosesində informasiyanı kortəbii şəkildə qəbul edərək onu yaddaş üçün yükə çevirir. Qəbul etdiyi informasiya analiz süzgəcindən qəti şəkildə keçmir. O özünün emal prosesini tam formada yaşamır və şagirddə zehni inkişafa qətiyyən təsir göstərmir. Burada isə təhsil missiya olaraq tamamlanır. Çünki əzbərçilik təhsil, bilik yox, yalnız və yalnız vərdiş predmetidir. Amma bəla da budur ki, bu vərdiş heç də qalıcı deyil. Qısa müddətdən sonra insan beyninin aldığı saysız informasiyalar fonunda qısa yaddaşdan da silinərək məhv olub gedir”.

Ekspertin sözlərinə görə, bu müstəvidə vəziyyət sürətlə dəyişməyə, inkişafa doğru gedir. İstər orta məktəb, istər universitetlərə hazırlıq zamanı, istərsə də ali təhsil seqmentində artıq yaddaş öz yerini ildırım sürətilə düşüncəyə, təfəkkürə  verməkdədir:
“Təəssüf ki, bizim təhsil seqmentimizdə əzbərləmə prosesi uzun illər davam etdi. Bu, orta məktəbin ibtidai siniflərindən başlayaraq, yuxarı-buraxılış siniflərinə qədər davam etdi. İbtidai sinifdə Abdulla Şaiqin uşaq şeirlərini kortəbii olaraq əzbərləyən şagird, buraxılış siniflərində universitetə düşəcək qaydaları, düsturları kortəbii formada əzbərləməyə, qısa yaddaşın etibarsız məhsuluna çevirdi. Nəticədə, təhsil bir proses kimi özünün qalıcılığını, sistematikliyini, tətbiq və qərarvermə üstünüklərini xeyli dərəcədə itirdi. Bu meyar o qədər yayıldı ki, az qala, ümumi qanunauyğunluğa çevrildi”.
Nurcan Babək

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:142
embedMənbə:https://avtosfer.az
archiveBu xəbər 22 Dekabr 2025 16:50 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see319

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see310

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see307

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see298

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see289

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see277

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see265

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see258

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see256

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see250

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see247

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see242

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see240

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see233

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see220

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see213

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see211

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see206

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see197

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri