The Times: “ABŞ siz Avropa özünü müdafiə edə bilməyəcək”

AzVision.az “The Times” nəşrinə istinadən xəbər verir ki, bu çıxışında Mark Rütte həm Avropanın, həm də NATO-nun ABŞ-yə ehtiyacı olduğunu deyib.
“Bəzi avropalı hərbi ekspertlər razılaşırlar ki, Avropanın ABŞ-sız müharibə aparmaq bacarığının qiymətləndirilməsi sadəcə faydalı düşüncə təcrübəsi yox, həm də zərurətdir”, – qəzet yazır.
Onların fikrincə, hazırda əsas problem Avropanın NATO üzvü olan ölkələrinin qısa müddətdə çətin həllini tapa biləcək çoxlu problemlərinin mövcudluğudur.
Avropa ölkələrinin əsas problemləri
İstefada olan Hərbi Hava Qüvvələri marşalı və Böyük Britaniya Müdafiə Akademiyasının baş direktoru Edvard Stringer jurnalistlərə açıqlamasında bildirib ki, döyüş tankları və ya döyüş təyyarələri kimi silah sistemlərinin on əsas kateqoriyasında ABŞ-də 33 əsas növ var. Avropalılarda isə çox vaxt öz xüsusi ehtiyat hissələri, yanacaq və ya sursata malik 174 növ mövcuddur.
Qitənin silahlı qüvvələri həm də 12 növ tank, 14 növ döyüş təyyarəsi və 16 növ piyada döyüş maşınına malikdir. Hətta Almaniya istehsalı olan “Panzerhaubitze 2000” özüyeriyən haubitsaları da onlardan istifadə edən ölkədən asılı olaraq dəyişir.
– Rutte həqiqətən də maraqlı sual verdi, çünki siz sadəcə olaraq silahlı qüvvələrimizin sayını hesablaya bilərsiniz. Bəs bütün bunları birləşdirən məxfi inqrediyentləriniz varmı? Əgər Amerika getsə, problem Avropanın çoxlu sayda F-16, F-35, “Leclerc” döyüş tankları və ya güclü Hollandiya freqatlarını toplaya bilməyəcəyində yox, onları necə birləşdirəcəyində olacaq”, – istefada olan marşal vurğulayıb.
Digər tərəfdən, Avropa ölkələri əsas avadanlıqların – döyüş sursatı, zenit-raket kompleksləri, pilotsuz təyyarələr, uzaqmənzilli raketlərin – ciddi çatışmazlığı ilə üzləşirlər. Hətta kağız üzərində heyranedici görünən avadanlıqlar da bəzən bərbad vəziyyətdə olur.
Bu kontekstdə Edvard Stringer iki il əvvəl Qırmızı dənizdə gəmiləri husi yaraqlılarından qorumaq missiyası zamanı Almaniyanın “Hessen” freqatının düşmən sistemi ilə səhv salaraq az qala Amerikanın MQ-9 pilotsuz təyyarəsini vuracağını xatırladıb. Onun sözlərinə görə, dron ancaq döyüş gəmisi tərəfindən atılan hər iki raketin istiqamətləndirmə sistemi nasaz olduğu üçün sağ qalıb.
Avropa Şurasının Xarici Əlaqələr üzrə analitik mərkəzinin (European Council on Foreign Relations) Berlin ofisinin rəhbəri Yana Puglierin isə jurnalistlərlə söhbətində müəyyən mənada bizim tarixi eksperimentin şahidi olacağımızı düşündüyünü deyib.
“Ötən əsrlərə nəzər salsaq, Avropada müharibələr və münaqişələr norma idi. Sonra İkinci Dünya Müharibəsi elə bir şok oldu ki, ABŞ Avropada qalmağa qərar verdi. Onlar Avropanı qurdular və ən azı ilkin mərhələdə Avropanı təhlükəsizlik dilemmasından azad etdilər”, – ekspert diqqətə çatdırıb.
Avropanın ABŞ-dən asılılığı
Materialda bildirilir ki, Avropa silahlı qüvvələrinin üzləşdiyi bir çox problemləri kifayət qədər vaxt, pul və siyasi iradə ilə həll etmək olar. Bununla belə, çatışmazlıqların aradan qaldırılmasının xüsusilə çətin olduğu dörd sahə var: kosmos, hava hücumundan müdafiə (HHM), nüvə silahları və vahid komandanlıq.
– Müasir silahlı qüvvələr yalnız kəşfiyyat, müşahidə və yerdəyişmə məkanının müəyyənləşdirilməsinə yox, həm də rabitə, naviqasiya və istiqamətləndirmə sistemləri peyklərinə arxalanır. Onlarsız ordu faktiki olaraq “kor-koranə” döyüşərdi”, – qəzet vurğulayır.
Bundan əlavə, 2025-ci ilin yazında Vaşinqton qəfildən Ukraynanın ABŞ-nin peyk məlumatlarına çıxışını kəsəndə Avropada Vaşinqtonun köməyi olmadan onları nələrin gözlədiyi barədə açıq şəkildə təsəvvür yarandı.
“The Times” xatırladır ki, onda bəzi Amerika silahları, o cümlədən “HIMARS” çoxsaylı buraxılış raket sistemləri və “ATACMS” uzaqmənzilli raketləri sadəcə fəaliyyətini dayandırdı.
Analitiklərin hesablamalarına əsasən, Avropanın öz kəşfiyyat və müşahidə peykləri olsa da, onlar nadir hallarda Rusiya ərazisi üzərindən uçur və buna görə də qoşunların hərəkətinin yalnız yavaş və məhdud mənzərəsini təqdim edirlər. Beləliklə, NATO ölkələri arasında mübadilə edilən peyk hesabatlarının 80%-dən çoxu amerikalıların payına düşür.
Sahil İsgəndərov
AzVision.az