Icma.az
close
up
RU
Tibb inkişaf edir, amma müasir həyat tərzi insan ömrünü qısaldır 3 əsas təhlükə

Tibb inkişaf edir, amma müasir həyat tərzi insan ömrünü qısaldır 3 əsas təhlükə

Icma.az bildirir, Qaynarinfo portalına istinadən.

Tibb sahəsində əldə olunan mühüm nailiyyətlərə baxmayaraq, insanların ömür uzunluğundakı artım gözləniləndən daha yavaş davam edir. 

Qaynarinfo-nun məlumatına görə, ABŞ Milli Elmlər Akademiyasının PNAS jurnalında dərc olunan araşdırma göstərir ki, xüsusilə 1970-ci ildən sonra doğulan nəsillərdə ölüm göstəriciləri əvvəlki nəsillərlə müqayisədə daha yüksəkdir. Mütəxəssislər bunun əsas səbəbləri kimi müasir həyat tərzini, ürək-damar xəstəliklərini, gənc yaşlarda rast gəlinən bəzi xərçəng növlərini və xroniki stressi göstərirlər.

Ömür uzunluğundakı artım yavaşlayır

2026-cı ilin mart ayında PNAS jurnalında dərc olunan tədqiqata əsasən, son illərdə gözlənilən ömür uzunluğundakı artım əhəmiyyətli dərəcədə zəifləyib.

Araşdırmada bildirilir ki, ABŞ-də 2010–2019-cu illərdə orta ömür uzunluğu cəmi 0,26 il artıb. Halbuki əvvəlki dövrlərdə hər onillikdə orta hesabla 1,78 illik artım qeydə alınırdı.

Daxili xəstəliklər üzrə mütəxəssis Erkan Sarıyıldız bildirib ki, əvvəllər hər yeni nəslin əvvəlkindən daha uzun ömür sürəcəyinə inanılırdı. Onun sözlərinə görə, hazırda elmi nəticələr bu gözləntinin əvvəlki qədər güclü olmadığını göstərir.


Əsas səbəb həyat tərzidir

Mütəxəssisin fikrincə, problemin əsas səbəbi tibbin imkanları deyil, gündəlik həyat vərdişləridir. Qidalanma, fiziki aktivlik, yuxu rejimi, xroniki stress və sosial həyat insanların sağlamlığına və ömür uzunluğuna ciddi təsir göstərir.

Ömrü qısaldan üç əsas təhlükə

Araşdırmada ömür uzunluğuna mənfi təsir göstərən üç əsas amil vurğulanır.

Birinci təhlükə ürək-damar xəstəlikləridir. Son illərdə piylənmə, 2-ci tip diabet və metabolik xəstəliklərin daha gənc yaşlarda yayılması nəticəsində ürək xəstəliklərindən ölüm hallarının yenidən artdığı bildirilir.

İkinci təhlükə yoğun bağırsaq (kolon) xərçəngidir. Əvvəllər əsasən yaşlı insanlarda rast gəlinən bu xəstəlik artıq 30–40 yaşlı şəxslərdə də daha çox qeydə alınır. Mütəxəssislər bunu qidalanma vərdişləri və piylənmə ilə əlaqələndirirlər.

Üçüncü təhlükə isə alimlərin "ümidsizlik ölümləri” adlandırdığı hallardır. Buraya narkotik və dərman maddələrinin həddindən artıq qəbulu, intiharlar, qətllər və yol-nəqliyyat hadisələri daxildir. Araşdırmada xüsusilə qadınlar arasında intihar hallarının artmasının psixi sağlamlıq və sosial problemlərin əhəmiyyətini göstərdiyi qeyd olunur.


Sağlamlıq uzunmüddətli sərmayə kimidir

Erkan Sarıyıldızın sözlərinə görə, sağlamlıq bir-biri ilə əlaqəli amillərin nəticəsidir. O bildirib ki, qeyri-sağlam qidalanma piylənməyə, piylənmə ürəyin daha çox yüklənməsinə, xroniki stress isə bu problemlərin daha da ağırlaşmasına səbəb olur.

Mütəxəssis həmçinin qeyd edib ki, təhsil və gəlir səviyyəsinin aşağı olması da ömür uzunluğuna mənfi təsir göstərir. Onun sözlərinə görə, inkişaf etmiş ölkələrdə də ömür uzunluğunun artım tempi uzun illərdir zəifləyir.

Bu tendensiyanı dəyişmək mümkündür

Araşdırmada vurğulanır ki, ömür uzunluğuna təsir edən amillərin böyük hissəsi dəyişdirilə bilər.

Mütəxəssislər həddindən artıq emal olunmuş qidaların istehlakının azaldılmasını, müntəzəm fiziki aktivliyi, keyfiyyətli yuxunu, psixi sağlamlığın qorunmasını və güclü sosial əlaqələrin saxlanılmasını tövsiyə edirlər. Bildirilir ki, bu vərdişlər təkcə həyat keyfiyyətini deyil, həm də ömür uzunluğunu artırmağa kömək edir.

Erkan Sarıyıldızın sözlərinə görə, uşaqların valideynlərindən daha uzun və daha sağlam ömür sürməsi hələ də mümkündür. Bunun üçün sağlam həyat tərzinin formalaşdırılmasına indidən diqqət yetirilməsi vacibdir.

Aydın

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:140
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 04 Avqust 2026 23:32 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see319

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see310

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see307

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see298

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see289

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see277

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see265

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see258

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see256

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see250

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see247

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see242

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see240

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see233

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see220

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see213

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see211

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see206

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see197

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri