Tramp İran memorandumunu rədd etdi

Donald Tramp Tehranla sazişi təxirə salmaq qərarına gəldi

Amerika Prezidenti Tehrana iqtisadi təzyiqin nəticə verib-verməyəcəyini gözləməyə hazırdır. ABŞ Prezidenti Donald Trampın administrasiyası danışıqlar aparanlara İranla iyun ayında imzalanmış anlaşma memorandumuna qayıtmaq niyyətində olmadığını bildirib. Bu barədə məlumatlı mənbələrə istinadən The Wall Street Journal məlumatlı mənbələrə istinadən məlumat verib.

Bu, diplomatları qlobal neft ticarəti üçün əsas marşrut olan Hörmüz boğazının açılması ilə bağlı danışıqları bərpa etmək üçün əsasdan məhrum edib. Məqalənin dərc olunmasından sonra neftin qiyməti artıb. Brent neftinin qiyməti barel üçün 88 dolları keçib, əsas fond indeksləri isə artan investor narahatlıqları fonunda zəifləyib.

Visse-prezident J.D. Vensin danışıqlar aparan şəxs kimi Versal Sarayında Tramp tərəfindən imzalanan iyun memorandumunda boğazın açılması və İranın nüvə proqramı ilə bağlı danışıqların başlanması nəzərdə tutulurdu. Bunun müqabilində Tehranın sanksiyalardan azad edilməsi və dondurulmuş aktivlərə çıxış əldə etməsi planlaşdırılırdı. Lakin, bir neçə həftə sonra İran boğaza nəzarəti ələ keçirməyə çalışan gəmilərə hücum etməyə başladıqdan sonra razılaşma pozulub. Bundan sonra Ağ Ev Tehrana iqtisadi təzyiq siyasətinə keçib. "Wall Street Journal" qəzetinin məlumatına görə, Vaşinqton artıq əvvəllər İrana qarşı çox yumşaq olduğu üçün ölkə daxilində tənqid edilən memoranduma qayıtmaqda maraqlı deyil.

İran da güzəştə getmək istəmir. İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu Hörmüz boğazının yalnız əldə edilmiş razılaşma çərçivəsində açıla biləcəyini bildirib. Tehrandakı Mühafizəkar qüvvələr iyun memorandumunun beşinci bəndini İrana boğaza giriş şərtlərini müəyyən etmək hüququnun verilməsi kimi şərh edirlər. Vaşinqton bu şərhə açıq şəkildə münasibət bildirməyib.

Böhranın həlli üçün diplomatik səylər bir həftə davam etdi, lakin heç bir nəticə verməyib. Pakistan Ordusunun Baş Qərargah rəisi Asim Munir Tehrana səfər edib, lakin irəliləyiş əldə edə bilməyib. Daha sonra Omanın xarici işlər naziri danışıqlara qoşulub və boğazın açılması ilə bağlı daha geniş razılaşmalara doğru ilk addım olaraq tranzit dəhlizləri haqqında razılaşma əldə etməyə çalışıb. Lakin bu səylər də dayanıb: İran gəmiçilik üzərində daha çox nəzarət verəcək dəyişikliklərdə israr edib.

Tehran Omandakı görüşün tranzit marşrutları haqqında razılaşma ilə başa çatdığını iddia edib, lakin Maskat razılaşmanı təsdiqləməyib.

Xatırladaq ki, Skott Bessent İrana qarşı sərt iqtisadi sanksiyalar barədə xəbərdarlıq etmişdi. Rəsmi şəxs onları "iqtisadi D günü" adlandıraraq, 1944-cü ilin iyun ayında Normandiyaya Müttəfiqlərin desant çıxarmasına bənzətmişdi.

Öz növbəsində, İran ABŞ-dan gələn istənilən iqtisadi təhdidlərə "dağıdıcı" cavab verəcəyinə söz vermişdi.

VƏLİ