Trampın 2025 addımları qlobal ticarət sistemini DƏYİŞİR

ABŞ-ın sabiq prezidenti Donald Trampın 2025-ci ildə həyata keçirdiyi iqtisadi siyasət dünya iqtisadiyyatında qeyri-müəyyənliyi artırır. 2017–2021-ci illərdəki kimi Tramp yenidən yüksək gömrük rüsumları tətbiq etməyə başlayıb. Məqsəd – ABŞ sənayesini qorumaq və xarici ticarət kəsirlərini azaltmaqdır. Xüsusilə Çin, bu siyasətin əsas hədəf ölkəsi olub. Pekinə qarşı əlavə vergi və ticarət məhdudiyyətləri yenidən gündəmə gəlib.

Bu barədə News24.az CNN Türk-ə istinadən xəbər verir. 

Tramp administrasiyası mövcud ticarət sazişlərini "Amerikanın maraqlarına uyğunlaşdırmaq" məqsədilə yenidən müzakirəyə çıxarıb. USMCA sazişi yenidən danışıqlara açılıb. Avropa İttifaqı ilə də yeni razılaşma əldə edilib – iyul ayında qarşılıqlı 15%-lik gömrük rüsumlarını nəzərdə tutan ilkin razılaşma imzalanıb. Bu addım, daha əvvəl gündəmə gəlmiş 30%-ə çatan tarif risklərini neytrallaşdırıb. Eyni zamanda, ABŞ enerji və sərmayə sahələrində Aİ-dən mühüm öhdəliklər alıb.

Aprel 2025-də tətbiq edilən "Azadlıq Günü Tarifləri" (Liberation Day Tariffs) çərçivəsində isə süni intellekt, 5G texnologiyaları və yarımkeçiricilər kimi strateji sahələrə aid məhsullar üzrə 50-dən çox ölkəyə 10%-dən 50%-ə qədər dəyişən yeni idxal vergiləri tətbiq olunub.

Trampın iqtisadi strategiyasının mərkəzində yerli istehsalı canlandırmaq durur. Yüksək tariflər və istehsal təşviqləri ilə ABŞ-ın xarici asılılığı azaldılmaq və təchizat zəncirlərinin ölkə daxilində formalaşdırılması hədəflənir. Bu isə beynəlxalq təchizat sistemində ciddi dəyişikliklərə yol aça bilər.

Trampın birtərəfli tarif qərarları ABŞ ilə Dünya Ticarət Təşkilatı (WTO) arasında yeni gərginliklərin yaranmasına səbəb olub. İnkişaf etmiş ölkələr buna qarşı tədbirlər görür, inkişaf etməkdə olan ölkələr isə yeni bazarlar axtarmağa məcbur qalır. Nəticədə qlobal ticarət daralır və inflyasiya təzyiqləri artır.

2025-ci ilə gəldikdə Trampın iqtisadi yanaşmaları yalnız ABŞ-ı deyil, qlobal ticarət sistemini də dəyişməyə başlayıb. Korumacılıq, yüksək rüsumlar və milli maraqlara əsaslanan razılaşmalar yeni bir dövrün başlanğıcı kimi qiymətləndirilir.

Xeyrənsə Piriyeva