Icma.az
close
up
RU
TRAMPIN ARXASINDAKI QÜVVƏNİN ƏSL NİYYƏTİ VƏ YENİ HƏDƏFİ... Növbədə kimdir?

TRAMPIN ARXASINDAKI QÜVVƏNİN ƏSL NİYYƏTİ VƏ YENİ HƏDƏFİ... Növbədə kimdir?

Azpolitika.az saytından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

İki qlaobal güc nəyin davasını aparır?

ABŞ-nin Venesuela Prezidentinə qarşı həyata keçirdiyi əməliyyatın əsl məğzi birbaşa Maduronun şəxsiyyəti və onun yürütdüyü siysətlə bağlı deyil. Dünyada nə baş verdiyini anlamayan keçmiş avtobus sürücüsü Nikolas Maduro nəhəng qlobal güclər arasındakı çəkişmədə yalnız kiçik bir elementdir. Ancaq hər necə olsa da, bu personanın ətrafında qoparılmış fırtınanı hesabdan silməməliyik...

Maduronun ABŞ-nin “Delta force” xüsusi təyinatlıları tərəfindən oğurlanraq Nyu-Yorka aparılması təbii ki, beynəlxalq hüquq normalarının pozulmasıdır. ABŞ öz maraqları naminə beynəlxalq hüquq normalarını elə əvvələr də kobud şəkildə pozub. ABŞ 1965-1973- cü illərdə Vyetnama,1983-cü ildə Qrenadaya,1990-cı ildə Panamaya və 2001-2021-ci illərdə Əfaqnıstana müdaxilə etməyibmi? Əlbəttə, ABŞ-nin müdaxilələri heç də həmişə birbaşa ordu yeridilməsi olmayıb, çox vaxt siyasi-iqtisadi təsir mexanizmləri və kəşfiyyat əməliyatları ilə də həyata keçirilib.

ABŞ-ni ittiham edənlər Maduronun öz xalqına qarşı törətdiklərini və bu əməllərin beynəlxalq insan hüquqlarına zidd olmasını da yaddan çıxarmasınlar. Madurodan əzabkeş obrazı yaratmaq əbəsdir. O hakimiyyət başına keçəndən sonra Venesuela səfalətə sürüklənmiş, milli valyuta bolivarın məzənnəsi daima yerlərdə sürünmüş, ən zəruri tələbat malları qıtlığa çıxmışdı. Bu ölkədə etiraz edənlərə motesikletçi “kolekktivas” cəza dəstələri divan tutublar. Nikolas Maduronun yürütdüyü siyasət və radikal eksperimentlər ucbatından Venesuela əhalisinin 30 faizi (8 milyon nəfər) ölkəni tərk edib.


Hakimiyyətini saxlamaq üçün Maduroya mütləq xarici düşmən lazım olub. O, elə zənn edirdi ki, Rusiya, Çin, İran və Şimali Koreya kimi dövlətlərlə müttəfiqlik etməklə ABŞ-yə meydan oxuya bilər.

Təbii ki, Venesuelanın ABŞ-yə qarşı çıxmasının pərdəarxası səbəbləri var. Planetin gələcək siyasi-iqtisadi və maliyyə arxitekturasının necə olacağını müəyyənləşdirmək uğrunda mübarizə əslində elə məhz ABŞ-nin içində gedir, kənarda baş verənlər isə həmin mübarizənin görünməyən təzahürləridir. Trampın arxasında dayanmış qlobal millətçi sağ radikal qüvvə sol qlobalistlərdən fərqli olaraq, bir qütblü dünya qurmaq niyyətindədirlər.

ABŞ-dəki sağ qlobalistlər dünyanı makrozonlara bölmək istəsələr də, hər şeyə özləri nəzarət etməyi düşünürlər. Qlobalist sağ millətçilərin başlıca məqsədi müasir dövrün çağırışlarını nəzərə almaq şərtilə mahiyyət baxımından Roma imperiyasını yeni formatda dirçəltməkdir. Yəqin ki, onlar yeni dünya nizamını da məhz bu formata uyğunlaşdırmaq istəyirlər.


Donald Tramp belə bir niyyətdə olduğunu açıq söyləyib: "ABŞ müasir dünyada güc baxımından Roma sivilizasiyanın və Qədim Roma İmperiyasının yeganə varisidir".

Ancaq bu planın həyata keçirilməsinə qarşı ABŞ-nin özündə ciddi müxalifət var və bunlar sol ifrat qlobalistlərdir. Hazırda ABŞ-də ideoloji cəhətdən bir-biriylə kəskin ziddiyyət təşkil edən bu iki qüvvə arasında mübarizə gedir.

Trampın hakimiyyət başında olmasına baxmayraq, sol qlobalistlərin zəifləyib ortadan qalxdığını zənn etmək səhv olardı. Məsələn, hazırda sol qlobalistlərin dərin kök saldığı ölkələrdən biri Kanadadır. Kanadanın milli dövlət sistemi illərdir ki, qəsdən dağıdılır və ABŞ-nin şimalında sol ifrat qüvvələrin “şitilliyi” yaradılıb.

ABŞ-nin və dünyanın maliyyə mərkəzi Nyu-Yorkun meri Zöhran Məmdani də solçu qlobalistlərin adamıdır. Digər tərəfdən, sol qlobalistlərin qəyyumluğunda olan bir çox dövlətlər bu mübarizədə cilid dəyişdirərək mövqelərini və niyyətlərini gizlətməyə başlayıblar.

Ukrayna-Rusiya müharibəsi, Çin-Tayvan gərginliyi, İrandakı iğtişaşlar, İsrailin Yaxın Şərq siyasəti və sairə münaqişə ocaqlarının pərdə arxasında bu iki qüvvənin dünyanın gələcəyini necə görmək uğrunda apardıqları amansız mübarizə dayanır.

Sol qlobalistlərin siyasətində ön planda duran əsas məsələ ABŞ dollarının mövqeyinin sarısdılması və onun yerinə qlobal xüsusiyyət daşıyan yeni valyutanın gətirilməsidir. Amma buna nə qədər cəhd etsələr də hələ ki, nəticə hasil edə bilməyiblər.

Trampı önə verən milliyətçilər isə geostrateji mövqelərdə möhkəmlənmək yoluyla dünyanı ABŞ-nin milli maraqlarına uyğun dizayn etməyə çalışrlar.

Bu yaxınlarda ABŞ öz milli təhlükəsizlik strategiyasını açıqlayıb və bir çox analtiklərin fikrincə, Tramp məhz bu istiqamətdə fəaliyyət göstərcək. Ancaq ABŞ ola bilər ki, bu sənəddə qeyd edildiyi kimi hərəkət etməsin və bu, sadəcə fikir yayındrmaqdır. Ola bilər ki, Tramp daha sərt fəaliyyət proqramı əsasında siyasət yürütsün. O, Hind-Sakit okean bölgəsini Çinə güzəştə getmək fikirində deyil.


Sol qlobalistlərin dəstklədikləri Çin ABŞ önündə real güc qoya biləcək səviyyədən uzaqdır. Çinin daxilində baş verən iqtisadi geriləmə prosesi onun qlobal mübarizə aparmaq imkanlarını məhdudlaşdırır

Donald Tramp ölkəsinin maraqlarını təmin etmək üçün ən radikal addımlar atacağını gizlətmir. Onun başlıca məqsədi Monro doktrinasını müasir dövrümüzün şərtlərinə uyğunlaşdırmaqla Amerika qitəsini, daha doğrusu isə Qərb yarımkürəsini ABŞ-nin nəzarəti altına salmaqdır. Bu, ABŞ-nin dünya çapındakı perspektiv planının bir hissəsidir.

Cənubi Amerikada ABŞ-yə hipotetik olaraq müqavimət göstərəcək yeganə qüvvə Braziliyadakı sol qüvvələr ola bilər. Hazırkı Prezident Lulanın seçiklərdə yerini ABŞ-yə rəğbətlə yanaşan sağlar tuta bilər. Əgər həqiqətən də Vaşinqton Amerika qitəsini geostrateji, iqtisadi və maliyyə baxımdan vahid və işlək bir strurktur halına gətirə bilərsə, onda yeni dünya düzənində birmənalı hegemon ABŞ olacaq. Belə halda isə heç bir çoxqütblü dünyadan söz gedə bilməz.

ABŞ bütün Amerika qitəsinin qəyyumu olmaq üçün geostrateji nöqtələri birbaşa öz ixtiyarına və nəzarətinə keçirməyə başlayacaq və bunun siqnalları artıq verilir. İndi “növbədə kimdir?” sualı təsadüfən verilmir. Yəqin ki, ABŞ növbəti mərhələdə Kanadanı ram etmək və Qrenlandiyanı ələ keçirmək istiqamətində tədbirlərə baş vuracaq.

Vaqif Nəsibov

“AzPolitika.info”

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:186
embedMənbə:https://azpolitika.info
archiveBu xəbər 07 Yanvar 2026 08:53 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see357

Parisdə bugünkü etirazlara 21 mindən çox şəxs qatılıb

21 Noyabr 2026 21:24see236

Azərbaycanda regional tədris mərkəzinin yaradılması Dünya Bankı ilə müzakirə edilib

21 Noyabr 2026 15:42see232

Dünya iqtisadiyyatı təhlükə qarşısındadır KİV

22 Noyabr 2026 07:02see231

BOKT nin rəhbərliyinə təyinat olub

21 Noyabr 2026 14:31see224

Ekspert: Dövlət idarəçiliyinin rəqəmsallaşdırılması Azərbaycan iqtisadiyyatının rəqabət qabiliyyətini artırır

21 Noyabr 2026 17:24see223

Fermer ucuz satır, alıcı baha alır: Qiymət fərqi harada yaranır?

21 Noyabr 2026 14:38see221

La Liqa: Derbidə “sülh”

22 Noyabr 2026 00:06see218

Mehriban Əliyeva və qızlarından Vyetnam mədəniyyətinə zərif ehtiram Foto

21 Noyabr 2026 15:21see217

Qızıl gələn il ucuzlaşacaq

21 Noyabr 2026 16:40see213

Sumqayıtda gənc oğlan qətlə yetirilib

22 Noyabr 2026 04:55see207

Allah uzaq tutsun, amma müharibə bizim işimizdir Hakan Fidan

22 Noyabr 2026 02:18see206

Türkiyə Super Liqası: “Qalatasaray” evdə sevindi

22 Noyabr 2026 00:13see205

2026 cı ilin sonunda almaq üçün ən sərfəli iPhone modelləri

21 Noyabr 2026 21:07see200

SEPAH ABŞ nin hərbi bazalarını hədəf aldı

22 Noyabr 2026 00:43see200

Ötən gün götürülən narkotik vasitələrin həcmi açıqlandı

21 Noyabr 2026 16:00see200

Milton qasırğası ABŞ də yaşayan azərbaycanlıların evlərini də vurdu

22 Noyabr 2026 07:05see199

İran Bəhreyndə sənaye müəssisəsinə zərbə endirdi

22 Noyabr 2026 00:23see199

Samvel Karapetyan: “Paşinyan müalicə olunmalıdır”

21 Noyabr 2026 17:14see199

İbrahim Kalın HƏMAS nümayəndə heyəti ilə Qəzzada atəşkəsi müzakirə etdi

22 Noyabr 2026 00:03see199
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri