Trampın yaratdığı Sülh Şurası nın ən böyük hədəfi bu iki ölkəni masaya oturtmaqdır ŞƏRH

"ABŞ Prezidenti Donald Trampın Qəzza zolağının post-münaqişə dövründə idarə edilməsi üçün elan etdiyi “Sülh Şurası” və ya bəzi mənbələrdə “Board of Peace” 2026-cı ilin yanvar ayı etibarilə regional geosiyasətdə yeni və olduqca praqmatik bir idarəetmə modeli kimi çıxış edir. Bu şuranın şəxsən Tramp tərəfindən idarə olunması prosesin BMT-nin ənənəvi bürokratik mexanizmlərindən çıxarılaraq birbaşa Ağ Evin "saziş mərkəzli" yanaşmasına keçdiyini göstərir".

Bu fikirləri Redaktor.az-a açıqlamasında siyasi şərhçi Tural İsmayılov bildirdi. 

"Hazırda sülh planının ikinci mərhələsinə keçid ərəfəsində şuranın tərkibi barədə rəsmi siyahı tam açıqlanmasa da, diplomatik mənbələrdən sızan məlumatlar və cari regional maraqlar müəyyən bir "nüvə dövlətlər" qrupunu ön plana çıxarır. İlk növbədə, Misir, Qətər və Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin bu şuranın ayrılmaz hissəsi olacağı gözlənilir. Misir həm sərhəd təhlükəsizliyi, həm də Rəfah keçid məntəqəsinə nəzarət baxımından əvəzedilməzdir. BƏƏ isə Qəzzanın yenidən qurulması üçün nəzərdə tutulan milyardlarla dollarlıq maliyyə fondunun əsas donoru və logistik mərkəzi rolunda çıxış edir. Qətərin iştirakı isə həm maliyyə, həm də HƏMAS ilə olan keçmiş kommunikasiya kanallarının təhlükəsiz keçidini təmin etmək üçün zəruridir. Qərbi təmsil edən dövlətlər arasında Böyük Britaniya, Almaniya və İtaliyanın şurada yer alması barədə artıq ciddi öhdəliklərin götürüldüyü bildirilir. Xüsusən də Böyük Britaniyanın, keçmiş Baş nazir Toni Bleyerin icraçı komitədəki rolu vasitəsilə Qəzzanın mülki idarəçiliyində "beyin mərkəzi" funksiyasını yerinə yetirəcəyi ehtimal olunur. İtaliya və Almaniyanın iştirakı isə layihəyə Avropa İttifaqı daxilində həm siyasi legitimlik qazandırır, həm də gələcəkdə bölgədə yerləşdirilməsi planlaşdırılan Beynəlxalq Stabilləşdirmə Qüvvələrinə  hərbi-texniki dəstək üçün zəmin yaradır", - deyə o, qeyd etdi.

Siyasi şərhçinin fikrincə, şuranın ən böyük strateji hədəfi Səudiyyə Ərəbistanı və Türkiyəni bu masaya oturtmaqdır:

"Vəliəhd şahzadə Məhəmməd bin Salmanın şuraya daxil olması İsrail-Ərəb normallaşmasını sarsılmaz edən ən böyük geosiyasi qələbə hesab oluna bilər. Türkiyə isə bölgədəki böyük humanitar nüfuzu və müsəlman dünyasındakı çəkisi ilə planın legitimliyini möhkəmləndirən əsas qüvvədir, lakin İsrailin Türkiyənin təhlükəsizlik amilinə dair müəyyən tərəddüdləri bu iştirakın formatı üzərində müzakirələri davam etdirir. Analitik baxımdan yanaşdıqda, bu şura sadəcə bir məsləhətçi orqan deyil, Qəzzanın gələcək taleyini müəyyən edən bir "Direktorlar Şurası"dır. Trampın yaxın adamları olan Cared Kuşner və Stiv Uitkoffun icraçı komitədə yer alması, gündəlik idarəetmənin isə keçmiş BMT elçisi Nikolay Mladenova həvalə edilməsi göstərir ki, şura operativ qərarlar qəbul edən çevik bir struktur olacaqdır. Həmçinin, Azərbaycan, İndoneziya və Pakistan kimi dövlətlərin bölgədəki stabilləşdirmə qüvvələrinə mümkün töhfələri də müzakirə mövzusudur ki, bu da şuranın əhatə dairəsinin sadəcə ərəb dünyası ilə məhdudlaşmadığını sübut edir. Beləliklə, Trampın rəhbərlik edəcəyi bu qurum bölgədə "İbrahim Razılaşmaları"nın ruhuna uyğun olaraq iqtisadi rifah və təhlükəsizlik üzərində qurulmuş yeni bir nizamı təhkim etməyə xidmət edir".

Xədicə BAXIŞLI