Transxəzər körpüsü Avropanı Mərkəzi Asiyaya yaxınlaşdırır

Səmərqənd sammitində marşruta yatırımı artırmaq qərara alınıb

Səmərqənddə keçirilən sammitdə Avropa İttifaqı və Mərkəzi Asiyanın 5 dövləti strateji tərəfdaşlığı genişləndirmək və inkişaf etdirmək niyyətində olduqlarını bəyan ediblər. Bu barədə “Euronews” kanalı məlumat yayıb.

Bildirilib ki, Avropa İttifaqının prezidenti Antoniu Koşta, Avropa Komissiyasının rəhbəri Ursula fon der Lyayen, eləcə də Qazaxıstan, Qırğızıstan, Tacikistan, Türkmənistan və Özbəkistan liderlərinin iştirak etdikləri toplantıda ilin sonunadək əlavə investisiyaların, xüsusilə də Transxəzər nəqliyyat dəhlizinə sərmayələrin cəlb edilməsi məqsədilə forumun keçirilməsi barədə razılıq əldə olunub. Bu dəhliz Avropa və Asiya regionları arasında yük ixracının müddətini əhəmiyyətli dərəcədə azaltmağa, həmçinin Özbəkistanda Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankının (AYİB) yerli ofisinin yaradılmasına imkan verəcək. Eyni zamanda, sammitin hər iki ildən bir keçirilməsi ideyası da dəstəklənib.

Xatırladaq ki, Avropa İttifaqı Səmərqənddə keçirilən 2 günlük sammitin yekununa dair Mərkəzi Asiya ölkələri ilə yeni strateji tərəfdaşlıq elan edib. Forum qeyri-sabit geosiyasi və iqtisadi şəraitdə baş tutub. Bu, ABŞ Prezidenti Donald Trampın bir sıra ölkələrə, o cümlədən ABŞ-ın müttəfiqləri olan Böyük Britaniya və Avropa İttifaqına qarşı yeni ticarət rüsumları tətbiq etməsindən sonra baş verib. Yeri gəlmişkən, bazarlarda narahatlıq yaradıb bu addım dünya liderləri tərəfindən tənqid olunub.

Sammitdə Avropa Komissiyasının rəhbəri Ursula fon der Lyayen bəyan edib ki, Avropa İttifaqı Mərkəzi Asiya ölkələri üçün ümumi dəyəri 12 milyard avro olan investisiya paketi hazırlayıb. Həmin məbləğin 3 milyard avrosu nəqliyyat sahəsində layihələrin maliyyələşdirilməsinə, 2,5 milyard avrosu isə strateji xammalla bağlı layihələrə sərmayə qoyulmasına yönəldiləcək. Bununla yanaşı, nəzərdə tutulmuş ümumi vəsaitin 6,4 milyard avrosu su ehtiyatları, enerji və iqlim sahəsində layihələrə, 100 milyon avrosu isə peyk internetinin inkişafına sərf olunacaq.

Yeri gəlmişkən, Orta Dəhliz kimi tanınan Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu Çin ilə Avropa ölkələrini Qazaxıstan, Xəzər dənizi akvatoriyası, Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə vasitəsilə birləşdirir. Son illər bu sahədə həyata keçirilən məqsədyönlü tədbirlər Orta Dəhliz üzrə yükdaşımaların həcmini 8 dəfə artırmağa imkan yaradıb. Müqayisə üçün qeyd edək ki, 2021-ci ildə sözügedən marşrut üzrə daşınan yüklərin həcmi 560 min ton idisə, ötən il bu rəqəm 4,5 milyon tona çatıb. 2025-ci il üçün yükdaşıma proqnozu 4,9 milyon ton səviyyəsində nəzərdə tutulsa da, 2029-cu ilə qədər bu göstəricinin 10 milyon tona çatdıralacağı gözlənilir.