Türkiyənin İranla bağlı böyük strategiyası var Hasan Oktay

"Bu, İrana kənardan edilən hücumun qarşısını almaq və bu dövlətin ərazi bütövlüyünü qorumaqla sistem dəyişikliyi prosesini sürətləndirməkdir"

Son həftələrdə İran və İsrail arasında gərginlik yeni mərhələyə keçə bilər. "Əl-Cəzirə" telekanalının yaydığı məlumata görə, münaqişənin birinci mərhələsinin bitməsindən sonra bölgədəki siyasi, təhlükəsizlik və hərbi hərəkətlər gərginliyin artmasına səbəb olub. Hesabata görə, enerji bazarlarında da münaqişə ehtimalı ilə bağlı narahatlıqlar artıb.

Son həftələrdə neftin qiyməti 5-10 dollar arasında yüksəlib. Xüsusilə, Fars körfəzi regionunda neftötürücü xətlərə qarşı hər hansı təhdidin qiymətləri daha da yüksəldə biləcəyi vurğulanır. İsrailin ABŞ-dən aldığı silahların, xüsusilə bunker məhv edən bombaların, daha geniş hərbi əməliyyatlar üçün nəzərdə tutulduğu ehtimal edilir. Habelə ABŞ və İsrailin Livan və İraqda basqıları artırdıqları da bildirilir. Bu səbəbdən İsraillə 12 gün davam edən müharibə İranı öz təhlükəsizlik strategiyasına yenidən baxmağa məcbur edib. Tehran indi İsraillə genişmiqyaslı qarşıdurmaya nə dərəcədə hazır olduğunu dəyərləndirir. İsrail mediasının məlumatına görə, İran raket proqramını modernləşdirir, raketlərin uçuş məsafəsini artırır. Həmçinin “Hizbullah”ın yenidən silahlandırılması və gücləndirilməsi istiqamətində işlər aparır. Belə şəraitdə İsrail və İran arasında mümkün qarşıdurmanın gedişatı necə proqnozlaşdırılır? 

Türkiyəli professor, Qafqaz Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin (KAFKASSAM) sədri Hasan Oktay Sherg.az-a açıqlamasında deyib ki, İrana qarşı son zamanlar dünyada səssiz hərəkətlilik başlayıb. Ekspert vurğulayıb ki, bunu Netanyahu-Tramp ittifaqının bir əksi kimi görmək də mümkündür: "İranda dini rəhbər Əli Xameneinin ömrünün sonuna yaxınlaşması və onun ölümündən sonra İranda baş verəcək sistem dəyişikliyini yönləndirmək məqsədilə müəyyən hərəkətliliyin olduğunu müşahidə etmək olar. İran hazırda ikili bir sistemlə idarə olunur, dini rəhbərlik sistemi hakimiyyətin təxminən 80 faizinə, prezidentlik institutu isə 15 faizinə nəzarət edir. Lakin son sözü dini rəhbərlik dediyi üçün Qərblə davamlı bir münasibət qurula bilmir. Bu isə İranın daha da içinə qapanmasına və sanksiyalar altında yaşamasına səbəb olur. Əvvəlki Prezident İbrahim Rəisinin öldürülməsindən sonra dini rəhbərlik əvvəllər veto qoyduğu indiki Prezident Məsud Pezeşkianın seçkilərə qatılmasına imkan verdi. Nəticədə Pezeşkian prezident seçildi və İranda dəyişmə, transformasiya prosesi yavaş da olsa başladı".

H.Oktay bildirib ki, indiki məqamda Türkiyənin İranla bağlı ən önəmli strategiyası kənardan hücumun qarşısını almaq və ərazi bütövlüyünü qorumaqla İranda sistem dəyişikliyi prosesini sürətləndirməkdir: "İranda baş verən dəyişikliyi xarici müdaxilə ilə öz yolundan çıxarmağa çalışanlara qarşı Türkiyə müdaxilə etmiş olur. Buna görə xarici işlər naziri Hakan Fidanın İran səfəri və yaxın günlərdə reallaşacaq Rəcəb Tayyib Ərdoğanın İran səfəri İran-Türkiyə münasibətlərini daha sağlam bir əsas üzərinə oturdacaq. Həm də İrana kənardan edilə biləcək müdaxilənin qarşısını alacaq".