Icma.az
close
up
RU
TRİPP faktoru: Cənubi Qafqazda xəritələr yenidən çəkilir

TRİPP faktoru: Cənubi Qafqazda xəritələr yenidən çəkilir

Icma.az, Bakivaxti saytına istinadən bildirir.

Vaşinqtonda Ermənistanın xarici işlər naziri Ararat Mirzoyan və ABŞ dövlət katibi Marko Rubionun Beynəlxalq Sülh və Rifah üçün Tramp Marşrutu (TRIPP) adlı yeni regional mexanizmin icra çərçivəsini elan etməsi Cənubi Qafqazda tranzit və təhlükəsizlik arxitekturasının yenidən qurulması istiqamətində mühüm siyasi siqnal kimi çıxış edir.

Görüş zamanı təqdim olunan sənəd Ermənistan üzərindən multimodal tranzit marşrutlarının yaradılmasını, bu marşrutların isə tam şəkildə Ermənistanın suveren nəzarətində qalmasını nəzərdə tutur.

Bu təşəbbüs, ilk növbədə, ABŞ-nin regiona yenidən institusional və strateji şəkildə qayıtmaq niyyətini göstərir. Ermənistanın TRIPP çərçivəsində hüquqi, fiskal, təhlükəsizlik və məhkəmə səlahiyyətlərini tam şəkildə özündə saxlaması, layihəni Zəngəzur dəhlizi formatından kəskin şəkildə fərqləndirir. İrəvan bununla həm suverenlik anlayışını qabardır, həm də regiondakı yeni tranzit xəritəsinin konturlarını Qərb mərkəzli yanaşma üzərində qurmağa çalışır.

TRIPP İnkişaf Şirkətinin yaradılması və ABŞ-yə 74 faiz pay təklif edilməsi tranzit infrastrukturunun faktiki olaraq Vaşinqtonun nəzarətinə verilməsi deməkdir. Ermənistan isə yalnız 26 faiz pay saxlayır və bu modelin gələcəkdə əlavə 50 il müddətinə uzadılacağı barədə öhdəliklər göstərir ki, İrəvan bu layihəni geosiyasi təminat vasitəsi kimi qəbul edir. Bu, Ermənistanı uzun müddət ABŞ-nin dizayn etdiyi logistik və iqtisadi sistemə inteqrasiya etmək üçün nəzərdə tutulmuş mexanizm təsiri bağışlayır.

Sənəddə layihənin uğurunun Azərbaycan-Ermənistan arasında sülhün institusional şəkildə təsbit olunmasına bağlanması, habelə Ermənistan-Türkiyə münasibətlərinin normallaşdırılması kimi şərtlərin qeyd edilməsi TRIPP-in yalnız nəqliyyat layihəsi olmadığını, daha geniş siyasi arxitekturanın tərkib hissəsi olduğunu göstərir. Bu çərçivə regionda təhlükəsizlik, ticarət və əməkdaşlıq mexanizmlərinin yenidən formalaşdırılması üçün ABŞ-nin vasitəçi deyil, birbaşa iştirakçı rolunu gücləndirir.

Nəticə etibarilə TRIPP, Ermənistanın Qərbə inteqrasiyasını sürətləndirməklə yanaşı, Cənubi Qafqazda yeni təsir balansı yarada bilər. Layihənin təqdim etdiyi suverenlik modeli Azərbaycanın illərdir müdafiə etdiyi maneəsiz keçid prinsipindən fərqləndiyi üçün Bakı-İrəvan danışıqlarına əlavə siyasi çalar gətirəcək. ABŞ isə bu təşəbbüslə regionda enerji, tranzit və təhlükəsizlik axınları üzərində uzunmüddətli təsir əldə etməyə çalışır və bununla Cənubi Qafqazın gələcək geosiyasi xəritəsini yenidən tərtib etməyə yönəlir.

Ruslan Zəngəzur

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:177
embedMənbə:https://bakivaxti.az
archiveBu xəbər 14 Yanvar 2026 15:09 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see367

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see349

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see317

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see308

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see299

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see291

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see280

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see270

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see262

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see250

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see248

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see237

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see236

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see236

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see233

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see233

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see223

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see222

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see210

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see206
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri