Icma.az
close
up
RU
TRİPP faktoru: Cənubi Qafqazda xəritələr yenidən çəkilir

TRİPP faktoru: Cənubi Qafqazda xəritələr yenidən çəkilir

Icma.az, Bakivaxti saytına istinadən bildirir.

Vaşinqtonda Ermənistanın xarici işlər naziri Ararat Mirzoyan və ABŞ dövlət katibi Marko Rubionun Beynəlxalq Sülh və Rifah üçün Tramp Marşrutu (TRIPP) adlı yeni regional mexanizmin icra çərçivəsini elan etməsi Cənubi Qafqazda tranzit və təhlükəsizlik arxitekturasının yenidən qurulması istiqamətində mühüm siyasi siqnal kimi çıxış edir.

Görüş zamanı təqdim olunan sənəd Ermənistan üzərindən multimodal tranzit marşrutlarının yaradılmasını, bu marşrutların isə tam şəkildə Ermənistanın suveren nəzarətində qalmasını nəzərdə tutur.

Bu təşəbbüs, ilk növbədə, ABŞ-nin regiona yenidən institusional və strateji şəkildə qayıtmaq niyyətini göstərir. Ermənistanın TRIPP çərçivəsində hüquqi, fiskal, təhlükəsizlik və məhkəmə səlahiyyətlərini tam şəkildə özündə saxlaması, layihəni Zəngəzur dəhlizi formatından kəskin şəkildə fərqləndirir. İrəvan bununla həm suverenlik anlayışını qabardır, həm də regiondakı yeni tranzit xəritəsinin konturlarını Qərb mərkəzli yanaşma üzərində qurmağa çalışır.

TRIPP İnkişaf Şirkətinin yaradılması və ABŞ-yə 74 faiz pay təklif edilməsi tranzit infrastrukturunun faktiki olaraq Vaşinqtonun nəzarətinə verilməsi deməkdir. Ermənistan isə yalnız 26 faiz pay saxlayır və bu modelin gələcəkdə əlavə 50 il müddətinə uzadılacağı barədə öhdəliklər göstərir ki, İrəvan bu layihəni geosiyasi təminat vasitəsi kimi qəbul edir. Bu, Ermənistanı uzun müddət ABŞ-nin dizayn etdiyi logistik və iqtisadi sistemə inteqrasiya etmək üçün nəzərdə tutulmuş mexanizm təsiri bağışlayır.

Sənəddə layihənin uğurunun Azərbaycan-Ermənistan arasında sülhün institusional şəkildə təsbit olunmasına bağlanması, habelə Ermənistan-Türkiyə münasibətlərinin normallaşdırılması kimi şərtlərin qeyd edilməsi TRIPP-in yalnız nəqliyyat layihəsi olmadığını, daha geniş siyasi arxitekturanın tərkib hissəsi olduğunu göstərir. Bu çərçivə regionda təhlükəsizlik, ticarət və əməkdaşlıq mexanizmlərinin yenidən formalaşdırılması üçün ABŞ-nin vasitəçi deyil, birbaşa iştirakçı rolunu gücləndirir.

Nəticə etibarilə TRIPP, Ermənistanın Qərbə inteqrasiyasını sürətləndirməklə yanaşı, Cənubi Qafqazda yeni təsir balansı yarada bilər. Layihənin təqdim etdiyi suverenlik modeli Azərbaycanın illərdir müdafiə etdiyi maneəsiz keçid prinsipindən fərqləndiyi üçün Bakı-İrəvan danışıqlarına əlavə siyasi çalar gətirəcək. ABŞ isə bu təşəbbüslə regionda enerji, tranzit və təhlükəsizlik axınları üzərində uzunmüddətli təsir əldə etməyə çalışır və bununla Cənubi Qafqazın gələcək geosiyasi xəritəsini yenidən tərtib etməyə yönəlir.

Ruslan Zəngəzur

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:179
embedMənbə:https://bakivaxti.az
archiveBu xəbər 14 Yanvar 2026 15:09 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see363

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see303

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see301

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see301

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see296

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see277

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see277

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see277

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see262

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see258

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see256

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see255

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see251

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see250

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see249

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see244

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see242

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see232

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see228

Qan qrupu immunitetə nə dərəcədə təsir edir?

20 Noyabr 2026 13:53see201
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri