Turistlər niyə region hotellərinə getmirlər?

"Regionların sosial-iqtisadi inkişafının təşviq edilməsi" mövzusunda LAYİHƏ yazısı

2024-cü ildə Azərbaycana gələn turistlərin 81,4 faizi Bakının payına düşüb. Turistlərin ikinci ən çox üstünlük verdiyi rayon isə Qusardır və 4,6 faizi bu rayonda qalıblar. Xaricilərin 4,4 faizi Qəbələdə, 3,9 faizi Naftalanda, 3,2 faizi Qubada, 0,6 faizi Şabranda, 1,9 faizi isə digər şəhər və rayonlardakı mehmanxanalara üstünlük veriblər. Ümümilikdə, Azərbaycanda 800-dən çox hotel var ki, bunlardan 300-dən çoxu məhz Bakıda yerləşir. Həmçinin ölkə hotellərinin 241-i ulduz sayına görə təsnifləndirilib. Buna baxmayaraq, ölkəyə gələn xaricilərin əksəriyyəti bölgələrə səyahət etməkdə maraqlı deyil. Bəs turistləri regionlara cəlb etmək üçün region hotellərinin keyfiyyət standartlarını necə artırmaq olar?

Bu barədə AzETA Azərbaycan Ekoturizm Assosiasiyasının İdarə Heyətinin sədri Samir Dübəndi Metbuat.az- açıqlamasında bildirib ki, turist axınının əsas hissəsinin paytaxta üz tutması təbiidir, ona görə ki, məhz burada irimiqyaslı tədbirlər keçirilir və Bakının turizm infrastrukturu, yəni nəqliyyat, yerləşdirmə və qida xidmətləri, əyləncələr, alış-veriş imkanları və s. daha yaxşı inkişaf edib:

“Digər tərəfdən biz gözəl anlayırıq ki, ölkənin turizm potensialı yalnız paytaxtla kifayətlənmir. Son illər ərzində regionlarda bir sıra infrastruktur işlər aparılıb və davam etdirilir, yeni hotellər, restoranlar, turizm mərkəzləri istifadəyə verilib. Ümumi baxımdan regionların da turizmi inkişaf edir, yalnız hələ də Bakıdan kifayət qədər geri qalırlar. Daxili turizmin inkişafı xüsusilə pandemiya dövründə sıçrayışlı dərəcədə artdı, regionların turizm potensialının açılmasına imkan yaratdı. Ancaq bugünki rəqəmlər onu göstərir ki, regionların payına 20%-dan az turist dövriyyəsi düşür. Reional turizmin inkişafı bilavasitə və dolayı yolla regionların sosial-iqtisadi inkişafına müsbət təsir edən amildir. Turizm yeni iş yerləri, yeni biznes modelləri yradır, regionlar üçün ənənəvi hesab edilən kənd təsərrüfatı fəaliyyətlərini xidmətlərlə zənginləşdirərək fərqli iqtisadi fəaliyyət növləri formalaşdırır. Digər tərəfdən turizm bir növ mənəvi, sosial məsuliyyətli fəaliyyət hesab edilir. Turizmçilər ölkənin səfirləri hesab edilirlər, ölkə haqqında təəsuratları məhz onlar yaradırlar. Bu baxımdan keyfiyyətli xidmətlərin göstərilməsi, qonaqpərvərliyin nümayişi vacib hesab edilir”.

Ekspertin fikrincə, regionların turizm potensialının tam gerçəkləşməsi məqsədilə yol xəritəsi qəbul edərək kompleks tədbirlər görülə bilər:

“Hazırda bir sıra yeni turizm destinasiyaları formalaşmaqdadır. Bunların sırasında Basqal, İvanovka, Duruca, Bibiyani, Qrız, Sım, Lahıc və digər kəndləri qeyd edə bilərik. Qəbələ, Lənkaran, Gəncə, Zaqatala, Naxçıvan Beynəlxalq Hava Limanlarının işini təkmilləşdirərək, bu hava limanlarına xaricdən bir başa reysləri artıraraq turist axının bir başa regionlara yönəltmək mümkündür. Bu baxımdan turizm şirkətləri və hava nəqliyyatı şirkətləri arasında çarter reyslərin işlənib açılması üçün əlverişli şəraitin yaradılması mühüm hesab edilə bilər. Hazırda demək olar ki, bütün regional səyahətlər Bakıdan başlayır, nəqliyyat, bələdçi xidmətləri paytaxtdan alınaraq regionlara aparılır. Bu isə turların həm keyfiyyətinə, həm də qiymətinə mənfi təsir göstərən amildir. Keyfiyyət baxımından düşünürəm ki, bələdçiliyi yerli insan etsə, daha səmərəli alınar. Məhz yerli insan öz kiçik vətəninin hər bir məkanını tanıyır, onun haqqında daha məlumatlı olur və bir mənalı olaraq, həmin məkanı daha çox sevir, həvəslə yerli ekskursiyalar keçirir. Qiymət baxımından isə paytaxtdan uzağa gedən bələdçi, sürücü və s. xidmət sahəsinin əməkdaşlarının əlavə xərcləri olduğundan onlar daha artıq qiymətlər təklif edirlər”.

S.Dübəndi qeyd edib ki, gözəl infrastruktur yarada bilərik, yalnız onları məharətlə idarə və istismar edən peşəkarlar tələb olunur. Belə insanların sayı isə regionlarda azlıq təşkil edir:

“Odur ki, kompleks işlər çərçivəsində, o cümlədən maarifləndirmə, təkmilləşdirmə, peşə hazırlığı məsələlərinə ciddi diqqət yetirilməlidir. Regionların inkişafı, işğaldan azad edilmiş ərazilərin sürətli bərpası və digər quruculuq işləri əminliklə onu deməyə imkan verir ki, biz ölkədə daha mükəmməl turizm təklifləri, turizm növlərini şaxələndirmək məqsədilə müxtəlif imkanlar yaradırıq. Hesab edirəm ki, regional səviyyədə ümumilikdə ekoturizm və onun komponentləri olan kulinariya, yaşıl, kənd, dərketmə, aktiv və s. turizm növlərini inkişaf edərək, davamlı turizm fəaliyyətlərinə sadiq qalaraq, müvəffəqiyyətlə irəliləyəcəyik”.

"Azərbaycan Turizm Peşəkarları Təşkilatı" İctimai Birliyinin sədri Ceyhun Aşurov da mövzuya öz münasibətini bildirib. O qeyd edib ki, ötən il Azərbaycana təxminən 2,6 milyon əcnəbi gəlib və böyük əksəriyyəti Bakı və paytaxta yaxın ərazidə qalıb. Digər hissə isə regionlara səfər ediblər:

“Regionlarda hotellərin sayı Bakı ilə müqayisədə elə çox deyil, yəni sıxlığı azdır. Amma bunun əsas səbəblərindən biri quru sərhədlərinin bağlı olması ilə əlaqədardır. Azərbaycana giriş və çıxış nöqtəsi Bakı hava limanı olduğu üçün uçuşların 90 faizindən çoxu Bakı üzərindən həyata keçirilir. Belə olduqda da turistlərin çoxu ölkəyə Bakı üzərindən giriş-çıxış edirlər. Biz turistin ortalama beş gün qalmasını hesablasaq, onun ilk və son günləri paytaxtda olmalıdır. Bu o deməkdir ki, ölkəyə gələn turistlərin ən optimal halda vaxtlarının böyük hissəsini Bakı ərazisində keçir”.

C.Aşurovun sözlərinə görə, bu vəziyyəti optimallaşdırmaq üçün regiondakı beynəlxalq hava limanlarının da devrəyə yə girməsi, daha səmərəli işləməsi müəyyən rol oynaya bilər. Bundan başqa, quru sərhədlər gələcəkdə açılarsa, bu nisbət yəqin ki, bu qədər kəskin fərqlənməyəcək. Sonrakı məsələ isə regionlarda hotellərin sayının artırılması, turizmin inkişafına bağlı atılan addımların atılmasıdır.

Sevinc İbrahimzadə / Metbuat.az