“Türk dili Azərbaycan üçün heç bir mənada “qorxulu” ola bilməz” Elmlər doktorundan Ayaz Salayevə CAVAB

"Ayaz Salayevin “türk dili Azərbaycan üçün qorxuludur” ifadəsi kifayət qədər mübahisəli və düşündürücüdür. Bu fikrin arxasında hansı konteksti nəzərdə tutduğunu bilmək vacibdir. Əgər o, bunu siyasi və ya mədəni assimilasiya kontekstində deyibsə, bu, milli kimlik və dil siyasəti ilə bağlı daha geniş müzakirələrə yol açır. Lakin Azərbaycan dilinin digər türk dilləri ilə əlaqəsi və onlardan təsirlənməsi heç bir halda “qorxulu” ola bilməz, əksinə, dilimizin zənginləşməsi və inkişafı üçün yeni imkanlar yaradır".

Bu fikirləri filologiya elmləri doktoru Elçin İbrahim Redaktor.az-a kinorejissor Ayaz Salayevin fikirlərini şərh edərkən dedi. Onun sözlərinə görə, türk dilləri arasındakı əlaqələrin güclənməsi Azərbaycan dilinin inkişafına və nüfuzunun artmasına xidmət edə bilər.

"Azərbaycan dili türk dilləri ailəsinə mənsubdur və qədimdən bəri ortaq tarixi, mədəni və mənəvi bağlarımız var. Tarixən Azərbaycan dili həm qədim türk mənşəli sözləri qoruyub saxlamış, həm də müasir dövrdə Türkiyə türkcəsi və digər türk dillərindən yeni sözlər qəbul etmişdir. Bu, təbii prosesdir və dilin canlı orqanizm kimi daim dəyişdiyini, inkişaf etdiyini göstərir. Dilin qorunması və inkişafı üçün onun müstəqil olması vacibdir, lakin bu, digər türk dilləri ilə inteqrasiyaya və ortaq ünsiyyət vasitələrinin yaradılmasına mane olmamalıdır. Əksinə, ortaq türk terminologiyasının inkişaf etdirilməsi, elmi, texniki və ədəbi sahələrdə dilimizin digər türk dilləri ilə qarşılıqlı zənginləşməsi Azərbaycan dilinin güclənməsinə töhfə verə bilər. Türkiyə türkcəsindən və digər türk dillərindən alınan sözlər Azərbaycan dilinin zənginləşməsinə xidmət edirsə, bunu təhlükə kimi deyil, bir üstünlük kimi qiymətləndirmək lazımdır".

Elmlər doktorunun fikrincə, zamanında dilimizə çoxsaylı rus və fars mənşəli sözlər daxil olub və onların bir qismi istifadədə qalıbsa, bu gün həmin sözlərin yerini öz türkcəmizdən olan ifadələrə verməsi ancaq sevindirici haldır:

"Bu baxımdan, Azərbaycan dili həm Türkiyə türkcəsindən, həm də digər türk dillərindən çoxlu sayda özütürkcə sözlər qəbul edir. Bunun nəyi pisdir ki? Bu, milli kimliyimizin və dilimizin öz köklərinə qayıtması deməkdir. Azərbaycan dili digər türk dilləri ilə əlaqəli şəkildə inkişaf edirsə, bu, onun güclənməsinə, təsir dairəsinin genişlənməsinə və beynəlxalq nüfuzunun artmasına səbəb olacaqdır. Əgər Salayev bununla Azərbaycan dilinin fərdiliyinin itməsi təhlükəsini nəzərdə tutursa, burada yanaşma fərqli ola bilər. Hər bir dilin öz spesifikliyi qorunmalıdır. Ancaq bunu qorxu və təhlükə kontekstində təqdim etmək emosional və subyektiv yanaşmadır. Əksinə, ortaq türk mədəniyyəti və dili çərçivəsində inteqrasiya, Azərbaycan dilinin dünya miqyasında daha geniş yayılmasına və qəbul olunmasına imkan yarada bilər.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev dəfələrlə vurğulayıb ki, “bizim bir ailəmiz var – Türk dünyası”. Bu prinsip, Azərbaycan dövlətinin və xalqının türk dünyası ilə inteqrasiya siyasətinin təməlində dayanır. Azərbaycan hər zaman türk dünyasının ayrılmaz parçası olub və bu ailənin güclənməsi üçün mühüm rol oynayır. Türk dövlətlərinin iqtisadi, siyasi və mədəni birliyi inkişaf etdikcə, ortaq dilin və ünsiyyətin güclənməsi də qaçılmazdır".

Elçin İbrahimov əlavə etdi ki, Ayaz Salayevin ifadəsi müasir dövrün reallıqları ilə üst-üstə düşmür. Alimin fikirncə, Türk dilləri arasında əlaqələrin artması, Azərbaycan dilinə yalnız fayda gətirə bilər və onun inkişafını, güclənməsini və təsir dairəsinin genişlənməsini təmin edər.

Türkan İSGƏNDƏRLİ