Ukrayna Aİ yə qoşulur, lakin bəzi hüquq məhdudiyyətlərinə malik olur KİV

Əgər əvvəllər Brüsseldə Avropa İttifaqının genişlənməsi barədə istəksiz danışırdılarsa, indi azı doqquz ölkə blokun "qapısını döyür".

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "The Telegraph” yazır.

"İnsanlar Avropa İttifaqına qoşulmaq istəyirlər. Heç kim Çinə qoşulmaq istəmir. Birləşmiş Ştatların heç bir qonşusu Birləşmiş Ştatlara qoşulmaq istəmir. Çünki biz bir-birimizə hörmət edirik, bizdə qanunun aliliyi hökm sürür. Biz həqiqətən yumşaq danışırıq", - deyə Belçikanın baş naziri Bart De Vever Davosda bəyan edib.

Nəşr qeyd edir ki, bunu 2004-cü ildə 10 ölkənin eyni vaxtda Avropa İttifaqına qoşulduğu "böyük partlayış"la müqayisə etmək olar, lakin Ukraynadakı müharibə hər şeyi dəyişib. Məqalədə vurğulanır ki, Kiyevin Avropa İttifaqına üzvlüyü Trampın Putinlə bağlamağa çalışdığı sülh sazişinin mühüm tərkib hissəsidir.

"Aİ-yə daxil olmaq uzun, mürəkkəb və texniki bir prosesdir ki, bu da ondan çıxmaq qədər mürəkkəbdir", – nəşr yazır.

Üstəlik, bu proses on ildən çox çəkə bilər, sülh planı layihəsi isə Ukraynanın artıq 2027-ci ildə Aİ-yə daxil olmasını nəzərdə tutur. Məqalədə əlavə olunur ki, bu, prosesin sürətləndirilməli olduğu mənasına gəlir.

"Biz Ukrayna qarşısındakı vədlərimizi yerinə yetirə biləcəyimizə əmin olmaq istəyirik. Aİ sülh sazişini bloklayan tərəf kimi görünə bilməz", – deyə Aİ nümayəndəsi nəşrlə bölüşüb. Nəşr izah edir ki, komissiya hazırda mərhələli üzvlük imkanlarını nəzərdən keçirir. Xüsusilə, Ukrayna bloka qoşula biləcək, lakin səsvermə kimi sahələrdə məhdud hüquqlara malik olacaq.

Bu, ölkədə klassik üzvlük üçün zəruri olan islahatlar aparılana qədər davam edəcək. Nəşr izah edir ki, bura qanunvericiliyin Aİ normalarına uyğunlaşdırılması, qanunun aliliyinin təmin edilməsi və korrupsiyaya qarşı mübarizə tədbirləri daxildir.

Maraqlıdır ki, bu plan hələ blokun üzvü olan ölkələrin paytaxtlarının təsdiqini tələb edəcək. "Genişlənmə qaydalarının uyğunlaşdırılması Aİ-ni və üzv dövlətləri öz rahatlıq zonalarından çıxarır. Lakin geosiyasi konteksti nəzərə alaraq, hazırda innovativ həllərin tapılması üzrə müzakirələr gedir", – deyə Aİ rəsmisi qeyd edib.

Nəşr bildirib ki, bir vaxtlar sarsılmaz olan qaydaların pozulması zəncirvari təsir yaradır. Xüsusilə, Qərbi Balkanların altı ölkəsi çoxdan üzvlüyə can atır və analoji münasibət tələb edəcəklər. "Monteneqro və Albaniya 2008 və 2009-cu illərdəki ilk müraciətlərindən sonra klubun açarlarını almağa ən yaxın olanlardır. Şimali Makedoniya, Kosovo, Bosniya və Herseqovina və Serbiya da gözləmə siyahısındadırlar", – nəşr qeyd edib.

Eyni zamanda məqalədə bildirilir ki, Moldova və Gürcüstan üzvlüklə bağlı müraciətlərini 2022-ci ildə, Rusiyanın Ukraynaya genişmiqyaslı hərbi müdaxiləsindən sonra ediblər.

Bundan əlavə, məqalədə deyilir ki, İslandiyada artıq yazda, qismən "tamahkar ABŞ prezidentindən" qorunmaq məqsədilə Aİ-yə daxil olmaq barədə referendum keçirilə bilər. Qrenlandiya Danimarkanın tərkib hissəsi olsa da, Aİ üzvü deyil.

Nəşr ehtimal edir ki, bəlkə də ABŞ prezidenti Donald Trampın Qrenlandiyanı "İslandiya" adlandırmaq vərdişinə görə, aprel sorğusu respondentlərin 43%-nin Aİ-yə daxil olmağı dəstəklədiyini, 39%-nin isə əleyhinə olduğunu göstərib.

Proqnozlaşdırılır ki, Balkan ölkələrinin Aİ-yə qoşulması halında Rusiyanın təsirinə qarşı şərq cinahı gücləndiriləcək. Həmçinin bu, regionda daha böyük sabitliyi təmin edəcək. "Aİ sülh layihəsidir və bu, Balkanlar üçün vacibdir", – rəsmi bildirib.

Bununla yanaşı, nəşrdə göstərilir ki, təxminən 40 milyon ukraynalının və qitənin ikinci ən böyük ərazisinin birləşməsi Putinə qarşı daha da vacib bir müdafiədir.

Nəşr qeyd edib ki, Ukrayna təxminən 900,000 nəfərlik döyüş təcrübəsi olan orduya malikdir. Həmçinin bu ölkədə Avropaya yenidən silahlanmaqda kömək edə biləcək silah istehsalı zavodları var.

Məlumat verilir ki, Ukrayna müttəfiqlərdən maliyyə alacağı təqdirdə 2026-cı il üçün 20 milyona qədər pilotsuz uçuş aparatı istehsal etməyi planlaşdırıb. "Məhz Aİ-nin əlavə silahları ilə təmin olunmuş "polad kirpi” Avropada Rusiyanın hər hansı növbəti təcavüzünü cilovlaya biləcək", – məqalədə vurğulanır.

Əlavə edilir ki, Baltikyanı ölkələrin, eləcə də Moldova, Gürcüstan, Ukrayna və İslandiyanın daxil olması halında, müharibədən sonra Kiyevin sərhədlərindən asılı olaraq, Avropa İttifaqı təxminən 400,000 kvadrat mil böyüyəcək. Bu halda blokun əhalisi 57 milyona qədər arta bilər.

"Aİ bundan fayda görəcək, çünki bu yeni dünyada ölçü əhəmiyyət kəsb edir. Bu, vahid bazarımızı daha böyük edəcək, sabitliyi və təhlükəsizliyi təmin edəcək", – deyə Aİ nümayəndəsi izah edib.

Eyni zamanda nəşr qeyd edib ki, hər bir yekun üzvlük müqaviləsi hər bir namizəd ölkə üçün fərdi şəkildə hazırlanır. Macarıstan artıq Ukraynanın üzvlüyünə veto qoyacağını bəyan edib, həmçinin bütün üzv dövlətlər Kosovonun suverenliyini tanımır.

Nəşrdə qeyd olunur ki, Fransa, Niderland, Avstriya və Almaniya tarixən genişlənməyə skeptik yanaşıblar, lakin Paris və Berlindəki əhval-ruhiyyə dəyişə bilər.

"Aİ-ni tez-tez Müqəddəs Roma İmperiyası ilə müqayisə edirlər, Volter onun haqqında demişdi ki, o, "nə müqəddəsdir, nə romalıdır, nə də imperiyadır”. Belə ittihamlardan qaçmaq üçün Aİ qərar qəbul etmə prosesini sadələşdirməlidir, lakin bu, səlahiyyətlərin Brüsselə verilməsi deməkdir", – nəşr yazır.

Bundan əvvəl UNİAN xəbər vermişdi ki, Serbiya prezidenti Aleksandr Vuçiç Avropa ölkələrinin sülh planı çərçivəsində Ukraynanın sadələşdirilmiş sxemlə Avropa İttifaqına daxil olmasını açıq şəkildə müzakirə etməyə başladıqlarını, lakin bəzi üzv ölkələrin buna qarşı çıxdığını bildirmişdi. Vuçiç bəyan edib ki, müharibənin başa çatması planının bir hissəsi Ukraynanın artıq 1 yanvar 2027-ci ildən Aİ-yə daxil olmasıdır. O əlavə edib ki, o zaman bloka yeni ölkələrin qəbulu prosedurunu dəyişmək lazım gələcək.

Həmçinin yazmışdıq ki, Niderlandın baş naziri Dik Sxoff Ukraynanın tezliklə Avropa İttifaqına daxil olmasından hələ söhbət getmədiyi barədə rəy bildirib. O, Ukraynanın üzvlük qazanması prosesinin bir neçə il çəkə biləcəyini proqnozlaşdırır. Eyni zamanda Sxoff əmindir ki, Ukrayna Aİ-də olmalıdır. Niderlandın baş naziri qeyd edib ki, Ukraynada hələ müharibə davam etsə də, "ölkənin Aİ üzvü olmaq üçün öz idarəçiliyində həyata keçirdikləri heyrətamizdir".

Alpər