Ukrayna danışıqları və böyük güclərin diplomatik oyunu

Ukrayna müharibəsi ətrafında aparılan danışıqlar hərbi cəbhədən daha çox diplomatik müstəvidə kəskinləşir.

Moskva real döyüş meydanında məhdud irəliləyişlərə baxmayaraq, danışıqlar masasında vaxt udan, tərəfləri bir-biri ilə üz-üzə qoyan taktika yürüdür. Təhlükəsizlik zəmanətləri, Qərbin daxili uyğunsuzluğu və tarixi təcrübələr bu prosesdə xüsusi yer tutur.

Mövzuyla bağlı Bakıvaxtı.az-a danışan politoloq Züriyə Qarayeva bildirib ki, hazırda Moskvanın əsas taktikası cəbhə ilə danışıqlar masası arasında tarazlığı öz xeyrinə qurmaqdır. O, Ukraynanın bəzi ərazilərdən çıxarılması məsələsini gündəmdə saxlayaraq Kiyevlə Vaşinqton arasında fikir ayrılığı yaradır.

Politoloq deyib ki, bu ziddiyyətlər fonunda Rusiya özü üçün daha rahat hərbi manevr imkanları əldə edir:

“Yəni diplomatiya burada birbaşa ordunun maraqlarına xidmət edir. Moskva vaxt udur və qarşı tərəfin daxili koordinasiya problemlərindən yararlanır. Bu da danışıqları Rusiya üçün faydalı prosesə çevirir”.

“Ukrayna üçün müzakirə olunan “xarici təhlükəsizlik zəmanətləri” nə dərəcədə realdır” sualını cavablandıran Z.Qarayevanın dediyinə görə, bu mövzu nəzəri cəhətdən cazibədar səslənsə də, praktik baxımdan olduqca problemlidir. Avropa tarixində təhlükəsizlik zəmanətlərinin necə fəlakətli nəticələr doğurduğuna dair kifayət qədər nümunə var:

“Birinci Dünya Müharibəsi bunun ən bariz sübutudur. Bu səbəbdən belə zəmanətlərin verilməsi müttəfiqlərin özləri üçün də risk yaradır. Moskva da məhz bu tarixi arqumentləri önə çəkərək mövzunu dalana salır. Nəticədə “zəmanət” anlayışı real mexanizmdən çox siyasi şüara çevrilir”.

Züriyə Qarayeva: Moskva vaxt udur və qarşı tərəfin daxili koordinasiya problemlərindən yararlanır

Qərbin bu prosesdə zəif görünməsinin əsas səbəbinə gəlincə, həmsöhbətimiz bildirib ki, burada əsas problem Qərbin vahid siyasi iradə ortaya qoya bilməməsidir. Onun sözlərinə görə, ABŞ və Avropa ölkələri arasında prioritetlər tam üst-üstə düşmür:

“Üstəlik, bəzi liderlərin səbrsizliyi və qısa müddətli nəticə istəyi Moskvanın işinə yarayır. Rusiya isə klassik diplomatik məktəbin təcrübəsindən istifadə edərək bu boşluqları dərinləşdirir. Qərb bəzən real nəticəsi olmayan müzakirələrlə məşğul olur. Bu isə Rusiyaya əlavə manevr sahəsi açır”.

Politoloq bildirib ki, müasir dünyada təhlükəsizlik bir sənədlə və ya bəyanatla təmin edilmir. Bu, uzunmüddətli və çoxşaxəli prosesdir. “Ukraynanın təhlükəsizliyi ilk növbədə öz daxili siyasi dayanıqlığına və diplomatik çevikliyinə bağlıdır. Xarici dəstək vacibdir, amma həlledici deyil. Tarix göstərir ki, böyük güclərin zəmanətləri dəyişkən ola bilər. Ona görə də əsas məsuliyyət yenə də ölkənin öz üzərində qalır”, - Züriyə Qarayeva əlavə edib.

Zülfü Məmmədov