Ukrayna SSRİ nin durumuna düşür Sürpriz ssenari ortaya çıxdı

Rusiya Ukraynada atəşkəsə razılıq verməsə, G7 ölkələri sanksiyaları daha da sərtləşdirəcəklər. Bu barədə Kanadada keçirilən görüşün yekunları ilə bağlı G7 maliyyə nazirləri və mərkəzi bank rəhbərlərinin birgə bəyanatında bildirilib.

Aydındır ki, Qərbin Rusiyaya tətbiq etdiyi sanksiyalar real nəticə verməyib. İndi bu cür təzyiqlərlə Putini atəşkəsə məcbur etmək mümkündürmü?

Globalinfo.az-a danışan siyasi tədqiqatçı Çingiz Məmmədov bildirib ki, Rusiyaya qarşı indiyədək tətbiq olunmuş sanksiyalar tam məqsədinə çata bilməyib:

“Rusiya iqtisadiyyatı çökmədi, əksinə genişmiqyaslı müharibəyə tab gətirdi. Hətta qısa müddətdə əvvəllər mövcud olmayan PUA-lar və digər silahlar istehsal edildi. Ümumiyyətlə, sanksiyalar yalnız o zaman nəticə verir ki, əhatəli olur və ölkə, bir növ, iqtisadi blokadaya düşür. Rusiyaya baxdıqda isə bunun baş vermədiyini görürük.

Rusiyanın bir çox iqtisadi tərəfdaşları bu sanksiyalara qoşulmayıb. Çin, Hindistan, BRİKS ölkələri və Latın Amerikası dövlətləri buna misal ola bilər. Digər tərəfdən, texnoloji sahədə tətbiq olunan sanksiyalar da Ermənistan kimi ölkələr vasitəsilə yarılıb. Hətta nəinki neft və qaz, qızıl kimi dəyərli metalları belə Rusiya dünya bazarına çıxara bilir. Buna görə də iqtisadi sanksiyalar Rusiya iqtisadiyyatına ciddi təsir göstərə bilmədi.

Məsələn, İran uzun müddətdir sanksiyalara məruz qalır. Bu ölkəyə tətbiq olunan sanksiyalar daha sərt və uzunmüddətlidir. Rusiyanın resurs bazası İranınkından daha böyükdür. Düzdür, enerji daşıyıcıları var, ancaq Rusiya bu sahədə ixrac potensialı baxımından daha üstün mövqedədir. Ona görə də tətbiq olunmuş və olunacaq sanksiyalar Rusiyanın müharibə aparmaq potensialına təsir göstərməyəcək”.

Ekspert qeyd edib ki, hazırda Rusiya ilə Ukraynanın mövqelərində ciddi fərqlər var:

“Rusiyanın tələbləri Ukraynanın tam kapitulyasiyası deməkdir. Yəni Ukrayna öz ordusunu ciddi şəkildə məhdudlaşdırmalı, işğal olunmuş əraziləri qanuni olaraq Rusiyaya verməli və NATO-ya qoşulmamaq öhdəliyini qəbul etməlidir. Bunlar kapitulyasiyaya bərabərdir.

Belə bir şəraitdə sual yaranır: sanksiyalar təsir göstərmirsə və Rusiya ilə Ukrayna arasında nəinki sülh, hətta atəşkəs mümkün deyilsə, o zaman nə baş verir? Cavab aydındır: müharibə davam edəcək.

Trampın seçkidən əvvəl verdiyi müharibəni dayandırmaqla bağlı vədləri də özünü doğrultmadı. Vaşinqton Pekinlə Moskvanı aralamaq istəyir. Bu baxımdan ABŞ-ın Rusiyaya təzyiq imkanları məhduddur. Müharibə böyük ehtimalla hələ bir müddət davam edəcək”.

Çingiz Məmmədov

Tədqiqatçının fikrincə, Ukraynanın qarşısında iki seçim var:

“Birinci variant: Ukrayna ərazi itkisi ilə barışır, kiçildilmiş bir dövlətə çevrilir. Bundan sonra Avrointeqrasiyaya yönəlir, sosial-iqtisadi rifahını yaxşılaşdırır və sonda Avropa İttifaqına daxil olur.

İkinci variant: Ukrayna Rusiyadan daha kiçik və resurs baxımından zəif olsa da, Moskvaya qarşı tam səfərbərliklə dirəniş göstərir.

Bu iki yoldan hansını seçmək qərarını Ukrayna elitası verməlidir. Əgər ikinci variant seçiləcəksə, dövlət daha mərkəzləşmiş modelə keçməlidir. Çünki Avropa tipli demokratik idarəetmə uzunmüddətli müharibə üçün əlverişli deyil. İnsanların, xüsusən də elitanın bir hissəsi – oliqarxlar, sənaye rəhbərləri, siyasi partiya rəhbərləri, media təmsilçiləri və blogerlər – rahat həyata öyrəşiblər. Cəmiyyət məhrumiyyətlərə dözməyə alışmalıdır. Qəbul etməlidirlər ki, onları çətin illər aylar, gözləyir. Cəmiyyət buna hazır olmalıdır.

Ukraynada hazırda Yutub blogerləri cəmiyyətə ciddi təsir göstərir. Amma mərkəzləşmiş dövlətdə bloger prezidentin qərarını açıq şəkildə tənqid edə bilməz. Belə sistemdə prezident qərar verir və cəmiyyət bunu qəbul edir. Kiyev elitası bu seçimi etməlidir. Əks halda, Rusiya tərəfindən mərhələli şəkildə ərazilərini itirə-itirə gedəcəklər.

Ukraynanın indiki durumu II Dünya müharibəsinin ilkin mərhələsindəki Sovet İttifaqının vəziyyətinə bənzəyir. O zaman da çoxları SSRİ-nin Almaniyaya məğlub olacağını düşünürdü. Amma Sovetlər dirəniş göstərdi və ABŞ-dan aldığı iqtisadi yardım özünü doğrultdu. Bu da onu göstərir ki, dirəniş olduğu halda xarici dəstək kömək edir”.

Turan Rzayev
Globalinfo.az