Ukrayna üzrə sülh təşəbbüsləri: diplomatik dinamika artır, lakin strateji ziddiyyətlər qalır

Ukrayna münaqişəsinin diplomatik həlli istiqamətində son günlər müşahidə olunan canlanma beynəlxalq gündəmin əsas mövzusuna çevrilib.

Bizimyol.info xəbər verir ki,  Avropa Komissiyasının sədri Ursula fon der Lyayenin Vaşinqton–Kiyev danışıqlarını “sülh sazişi üçün başlanğıc nöqtəsi” kimi təqdim etməsi prosesin formal mərhələdən real siyasi konturlara keçdiyini göstərir. Lakin bu “başlanğıc nöqtəsi”nin mahiyyəti daha çox potensial imkanları ifadə edir, nəinki hazır siyasi razılaşmanı.

Fon der Lyayenin bəyanatı Avropa İttifaqının ümumi yanaşmasına uyğun olaraq, ehtiyatlı nikbinliklə səciyyələnir. Aİ həm münaqişənin diplomatik yolla həllinin tərəfdarıdır, həm də başa düşür ki, tərəflərin strateji hədəfləri hələ də bir-birindən çox uzaqdır. Brüsselin “daha çox səylərə ehtiyac var” mesajı Aİ-nin bu prosesdə təşəbbüskar yox, koordinasiyaedici rol oynamağa çalışdığını da göstərir.

CNN-in məlumatında Ukraynanın Tramp administrasiyasının planının üç əsas maddəsini qəbul etməməsi Kiyevin mövqeyində ciddi elastikliyin olmadığını göstərir. Bu bəndlərin nədən ibarət olduğu açıqlanmasa da, ekspertlər bunun Ukraynanın ərazi bütövlüyü, təhlükəsizlik zəmanətləri və gələcək siyasi statusla bağlı prinsipial məsələlər olduğunu ehtimal edirlər.

Bu, bir daha göstərir ki, Kiyev mövcud vəziyyətdə güzəştlərin hərbi və siyasi baxımdan riskli ola biləcəyini düşünür və Qərb zəmanətləri olmadan strateji dəyişikliklərə getmək istəmir.

Moskvanın səssiz və ölçülü reaksiyası — təşəbbüsü gördüklərini, lakin müzakirəyə başlamadıqlarını bildirməsi — Rusiyanın mövqeyində hər hansı dəyişiklik baş vermədiyini göstərir. Gələn həftə keçirilməsi planlaşdırılan görüşlər ABŞ-ın yeni administrasiyasının Rusiya ilə hansı ton və çərçivədə dialoq qurmaq istədiyini nümayiş etdirəcək.

Hazırkı mərhələdə Moskva üçün əsas məsələ yeni planın onun təhlükəsizlik tələblərinə nə dərəcədə uyğun olduğudur.

Arastoviçin “Kiyevin ikinci mühasirəsi” ilə bağlı xəbərdarlığı diplomatik proseslə paralel olaraq hərbi risklərin hələ də qalıcı olduğunu göstərir. Danışıqların intensivləşməsi adətən iki mənzərə yaradır: ya tərəflər hərbi təzyiqi siyasi mövqe əldə etmək üçün alət kimi istifadə edir, ya da münaqişənin daha genişlənməsinin qarşısını almaq üçün dialoq zərurətə çevrilir. Hazırkı şəraitdə hər iki tendensiyanın elementləri görünür.

Mövcud diplomatik aktivlik sülh prosesinin tam başlaması üçün ilkin şərtlər yaradır, lakin bu mərhələ hələ ideyalardan real mexanizmlərə keçid deyil. Tərəflər arasında fundamental strateji ziddiyyətlər qalmaqda davam edir. Siyasi iradə formalaşsa belə, praktiki razılaşmalar üçün həm Vaşinqton–Moskva xəttində, həm də Kiyev–Moskva xəttində ciddi kompromislər tələb olunacaq.

Hazırkı vəziyyət daha çox sülh prosesinin konturlarının müəyyənləşdirilməsi mərhələsi kimi dəyərləndirilə bilər.

Qadir, Bizimyol.info