Uraloğlu: Zəngəzur yolu ilə ayrıca marşrut təklif etmək üzərində işləyirik

Türkiyənin nəqliyyat və infrastruktur naziri Abdulkadir Uraloğlunu  Avropa İttifaqı və Xarici Əlaqələr Baş İdarəsinin COP29 çərçivəsində “Davamlı və Rəqəmsal Orta Dəhliz və ondan kənar sessiya”da çıxış edərək: "Yük daşımalarında emissiyaların azaldılmasına nəqliyyat vasitələrinin texnologiyası, yanacaq istifadəsi və səmərəliliyi, nəqliyyat vasitələrinin optimallaşdırılması və əməliyyat tədbirləri, həmçinin dəhlizlərin idarə edilməsi mexanizmləri kimi elementlər vasitəsilə nail olmaq olar. İnnovativ texnologiyalar nəqliyyatda karbon emissiyalarını necə azaltmağa müvəffəq olub və standartlar və qaydalar bunu dəstəkləməkdə hansı rolu oynayıb?", sualını cavablandırıb.

Hörmətli nazirlər,

Hörmətli İştirakçılar,

İlk növbədə, mən çıxışıma qardaş ölkəmiz Azərbaycanın ev sahibliyi etdiyi Tərəflərin 29-cu Konfransı münasibətilə sizinlə görüşməkdən məmnun olduğumu bildirməklə başlamaq istərdim.

Mən Azərbaycan hökumətini və Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyini qlobal miqyasda belə böyük tədbirin uğurla təşkilinə görə təbrik edirəm.

Məlum olduğu kimi, nəqliyyat insanların gündəlik həyatını asanlaşdıran, iqtisadi fəaliyyətə dəstək verən həyati vacib bir sahədir. Xüsusilə son illərdəki texnoloji inkişaflarla səyahət müddətləri qısalmış, əlçatanlıq artmış və nəticədə nəqliyyat fəaliyyətlərinin, xüsusilə yük daşımalarının karbon izi təəssüf ki, sürətlə artmışdır. Bundan əlavə, geosiyasi gərginliklər və regional münaqişələr daşıma müddətlərinin uzadılmasına və bununla da emissiyaların artmasına səbəb olur.

Beləliklə, iqtisadi və dolayısı ilə nəqliyyat fəaliyyətimizi artırarkən karbon izimizi necə azalda bilərik? Bu sualın cavabı dayanıqlı nəqliyyat siyasətindədir.

Ölkəmiz Paris Sazişini təsdiq etməklə və 2053-cü il üçün sıfır emissiya hədəfini öhdəsinə götürməklə qlobal iqlim dəyişikliyi problemi ilə mübarizədə öz yerini tutmuş və bu məqsədlə həyata keçirilən siyasətin həyata keçirilməsini sürətləndirmişdir. İnvestisiya planlamamızda biz Paris İqlim Dəyişikliyi Sazişinin və Aİ Yaşıl Sazişinin məqsədlərini, eləcə də BMT-nin Davamlı İnkişaf Məqsədlərini bələdçimiz hesab edirik.

Bununla əlaqədar hazırladığımız 2053 Nəqliyyat və Logistika Master Planımızla ölkəmizə təsirli bir nəqliyyat sistemi gətirmək üçün çalışırıq. İnteqrasiya edilmiş nəqliyyat ekosistemimizdə biz çağırışlara davamlılıq və yaşıl nəqliyyat əsasında bütün rejimləri bir-birimizə inteqrasiya edirik.

Yüksək Sürətli Qatar və Sürətli Qatar şəbəkəsini genişləndirmək üçün layihələr həyata keçirərkən, mövcud xətlərin elektrikləşdirilməsi və siqnalizasiyası ilə sərnişin və yük daşımalarında dəmir yolunun payını artırmağı da hədəfləyirik.

Biz bu məqsədə nail olarkən milli elektrik qatarımızı da istehsal edib relslərə qoyduq. Milli qatarımızın kütləvi istehsalı davam edərkən, 2053-cü ilə qədər dəmir yolu nəqliyyatının ümumi enerji ehtiyacının 35%-ni bərpa olunan enerji mənbələrindən qarşılamağı hədəfləyirik. Dəmir yoluna sərmayə qoyarkən biz magistral sərmayələri də nəzərdən qaçırmırıq. Ölkəmizi bölünmüş yollarla təchiz etməklə biz nəqliyyat sıxlığını əhəmiyyətli dərəcədə azaldırıq və istixana qazı emissiyalarının artmasının qarşısını alırıq.

Bildiyiniz kimi, keçən həftə biz Yaşıl Rəqəmsal Fəaliyyət Nəticə Bəyannaməsini qəbul etdik. Bu bəyannamə İnformasiya və Kommunikasiya Texnologiyaları sektorunda iqlimə uyğun rəqəmsallaşma və emissiyaların azaldılmasını sürətləndirmək və yaşıl rəqəmsal texnologiyalara çıxışı artırmaq məqsədi daşıyır.

Emissiyaları izləmək üçün rəqəmsallaşmadan istifadə etməklə yanaşı, nəqliyyatda addımları da mümkün qədər rəqəmsal platformaya köçürməliyik. Bu sahədə çoxlu araşdırmalarımız var və son zamanlar ölkəmiz beynəlxalq avtomobil daşımalarında sərhəd keçidlərinin sürətləndirilməsi məqsədilə Elektron Keçid Sənədi (e-icazə) Layihəsi üzərində işlərə başlayıb.

Önümüzdəki illərdə dənizçilik sektoruna istiqamət verəcək "Dəniz Sektorundan İstixana Qazları Emissiyalarının Azaldılması və Yaşıl Dənizin Dəstəklənməsi" layihəsinə təşəbbüs göstərdik. Layihə ilə biz aşağı emissiyalı, alternativ yanacaqla işləyəcək yeni gəmilərin inşası və liman obyektlərində bərpa olunan enerji sistemlərinin və dayanıqlı yanacaq stansiyalarının yaradılması kimi məsələlərə dəstək verəcəyik. Biz bu işləri həyata keçirərkən özəl sektorun bu mövzuda önə çıxmasına önəm veririk. Keçən ay Tekirdağdakı bir limanda tamamilə daxili imkanlarla inşa edilən “Yüksək Gərginlikli Gəmi Elektrik Təchizat Qurumu” istifadəyə verildi. Bərpa olunan enerji ilə təchiz edilən bu sistem gəmilərə limanda qaldıqları müddətdə emissiyalarını sözün əsl mənasında sıfırlamağa imkan verir.

Türkiyə olaraq yükdaşıma siyasətlərimizi təkcə regional deyil, həm də qlobal perspektivdən formalaşdırırıq. Biz Asiya və Avropa qitələrini sualtı dəmir yolu və avtomobil yolu Boğaziçi boru keçidləri ilə, dəniz üzərindən isə Boğaziçi körpülərimizlə birləşdirərək fasiləsiz qitələrarası nəqliyyat infrastrukturu yaradırıq.

MARMARAY ilə yanaşı, Yavuz Sultan Səlim körpüsündə həyata keçirəcəyimiz dəmir yolu layihəsi ilə ekoloji cəhətdən təmiz nöqteyi-nəzərdən beynəlxalq yük daşımalarına ciddi töhfə verəcəyik.

Hörmətli iştirakçılar,

Ölkəmiz bir-birini tamamlayan, dəstəkləyən, Şərq-Qərb oxundakı Mərkəzi Dəhlizi, eləcə də Şimal-Cənub oxundakı Fars körfəzini Türkiyə üzərindən Avropa və Mərkəzi Asiya ilə birləşdirəcək İnkişaf Yolu Layihələrinin mərkəzində dayanır.

Buna görə də, Türkiyə qitələrarası nəqliyyat dəhlizlərinin sağlam işləməsində əsas mənbə rolunu oynayır.

Bu şüurla biz investisiyalarımızı planlaşdırırıq və əməkdaşlığımızı inkişaf etdiririk. Biz dəhlizlərin bir-biri ilə əlaqəsini təmin etməklə yanaşı, dəhlizlərdə marşrut variantlarını da artırırıq. Məsələn, biz Mərkəzi Dəhliz üzrə nəqliyyat üçün Bakı-Tbilisi-Qars marşrutundan əlavə Zəngəzur yolu ilə ayrıca marşrut təklif etmək üzərində işləyirik.

Sözlərimi yekunlaşdırarkən vurğulamaq istərdim ki, Türkiyə olaraq, bundan sonra 2053-cü il üçün xalis sıfır emissiya hədəfimizə uyğun olaraq, yük daşımaları nəticəsində yaranan tullantıların azaldılmasına töhfə verən siyasət və layihələr həyata keçirəcəyik.