Icma.az
close
up
RU
“Uşağın intellekti əslində kimdən asılıdır? Alimlər mübahisəyə son qoydu

“Uşağın intellekti əslində kimdən asılıdır? Alimlər mübahisəyə son qoydu

Icma.az, Moderator.az saytına istinadən bildirir.

"Ana intellekti" mifdir - zəka genlər və mühitin birgə nəticəsidir..."

Uşağın intellektinin əsasən anadan keçdiyi fikri geniş yayılıb. Lakin müasir elm bu iddianı təsdiqləmir.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "science.mail.ru" nəşri yazıb.

Yayılmış mif və onun ifşası

Genetik, professor Konstantin Krutovski bildirir ki, belə yanaşma irsiyyətin mürəkkəb təbiətini həddən artıq sadələşdirir. Onun sözlərinə görə, bəzi kognitiv qabiliyyətlərlə bağlı genlər doğrudan da X-xromosomla əlaqəlidir. 

Amma bu, ümumi mənzərəni dəyişmir. Çünki intellektə təsir edən genlərin böyük əksəriyyəti autosomlarda, yəni cinsi olmayan xromosomlarda yerləşir. Bu isə o deməkdir ki, həm ana, həm də ata uşağın zəka inkişafına təxminən bərabər təsir göstərir.

Minlərlə gen və mürəkkəb mexanizm

İntellekt sadə xüsusiyyət deyil - o, "poligen" əlamətdir. Yəni onu bir və ya iki gen yox, minlərlə genin birgə təsiri formalaşdırır. Hər bir genin təsiri çox kiçik olsa da, birlikdə insanın yaddaş, diqqət və öyrənmə qabiliyyətlərini müəyyən edir.

Alimlər bəzi genləri, məsələn, CHRM2, BDNF və COMT genlərini daha çox araşdırıblar. Amma onların heç biri təkbaşına intellekti müəyyən edə bilmir. Bu da göstərir ki, zəka "hazır paket" kimi valideynlərdən ötürülmür.

Mühit həlledici rol oynayır

Mütəxəssislərin hesablamalarına görə, uşaqlarda intellektin irsiyyət payı təxminən 20-40 faiz təşkil edir. Qalan hissə isə mühitdən asılıdır: təhsil, qidalanma, sosial şərait və ümumi inkişaf səviyyəsi burada əsas rol oynayır. Başqa sözlə, genlər yalnız potensial yaradır, amma onun necə reallaşacağı həyat şəraitindən asılıdır. 

Buna görə də nə intellekti, nə də xarakteri valideynlərdən birbaşa "kopyalamaq" mümkün deyil.

Nəticə aydındır: uşağın intellekti təkcə anadan və ya atadan keçmir. Bu, genetik imkanlarla həyat şəraitinin mürəkkəb və qarşılıqlı təsirinin nəticəsidir.

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:158
embedMənbə:https://moderator.az
archiveBu xəbər 06 May 2026 20:56 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see349

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see289

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see287

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see286

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see278

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see271

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see264

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see262

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see259

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see248

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see244

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see244

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see242

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see242

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see240

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see230

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see229

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see224

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see218

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see215
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri