Alimlər: “Fillərin əslində heyrətamiz bığları var...”

...Filin gövdəsi yumşaq, lakin inanılmaz dərəcədə çevikdir - sərt əşyaları qaldıra bilir, heyvanların ünsiyyət qurmasına kömək edir və həmçinin duş qəbul etmək üçün faydalı bir vasitədir.

Filin gövdəsinin içərisində güclü toxunma hissi təmin edən minlərlə bığ var ki, bu da onların zəif görmə qabiliyyətini və qalın dərisini kompensasiya edir.

Qəribədir ki, fil bığları da pişik bığlarına olduqca bənzəyir və yeni bir araşdırmaya görə mühəndislərin "ağıllı" hesab etdiyi bir dizayna malikdir.

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, bu barədə Popular Science yazır.

Yeni bir araşdırmada, Maks Plank İntellektual Sistemlər İnstitutunun mühəndisləri, Berlin Humboldt Universitetinin nevroloqları və Almaniyanın Ştutqart Universitetinin materialşünasları qrupu fil bığlarının necə işlədiyinin sirrini açmaq üçün birləşiblər.

Alimlər bığların quruluşunu, nə qədər məsaməli və nə qədər yumşaq olduqlarını anlamağa ümid edirdilər.

Əvvəlcə alimlər fil bığlarının siçan və siçovulların nazik bığlarına daha çox bənzəyəcəyini proqnozlaşdırmışdılar.

Bu gəmiricilərin bığlarının dairəvi kəsikli olduğu, bütün uzunluğu boyunca tamamilə sərt olduğu və təxminən vahid sərtlik nümayiş etdirdiyi məlumdur.

...Komanda bir neçə bığın üçölçülü formasını ölçmək üçün mikrokompüter tomoqrafiyasından istifadə edib. Nəticələr fil bığının əslində siçovul bığından fərqli olduğunu - ev pişiklərinin bığına daha çox bənzədiyini göstərib.

Təhlillər göstərir ki, fil bığının daha qalın və ləçək formasında olması, düzlənmiş en kəsiyi, içi boş əsası və bir neçə uzun daxili kanalı olması, qoyun buynuzlarının və at dırnaqlarının quruluşunu daha çox xatırlatmasıdır.

Bu daha məsaməli quruluş bığın kütləsini azaldır və zərbəyə davamlılıq təmin edir ki, bu da fillərin bığına zərər vermədən yüzlərlə kiloqram yemək yeməsinə kömək edir.

Yeri gəlmişkən, bığın qorunması olduqca vacibdir, çünki onlar yenidən böyüyə bilmirlər.

Alimlər həmçinin pişiklərin və fillərin bığının yumşaq, rezin ucuna keçən sərt bir əsasa malik olduğunu və siçovulların, siçanların vahid sərt bığından fərqli şəkildə fəaliyyət göstərdiyini aşkar etdilər.

Sərtlikdən yumşaqlığa bu keçidin struktur bütövlüyünü qoruduğu və fillərin nə hiss etdiklərini müəyyən etmələrinə kömək etdiyi artıq məlumdur.

Alimlər indi inanırlar ki, bu qeyri-adi qradiyent fillərə bir cismin 1000 gövdə bığının hər birinə harada toxunduğunu dəqiq müəyyən etməyə kömək edir.

Tədqiqatın həmmüəllifi Endryu Şultsa görə, Asiya fillərinin bədənindəki və quyruqdakı tüklər dibdən ucuna qədər sərtdir. Buna görə də alimlər əvvəllər fillərin gövdələrində tamamilə fərqli bığların olduğundan şübhələnmirdilər.

Filin bığları boyunca sərtlikdəki dəyişikliklərin toxunma hissinə necə təsir etdiyini anlamaq üçün tədqiqatçılar 3D printerdən istifadə edərək filin bığının fiziki modelini yaratdılar.

Təcrübələr göstərdi ki, hisslər alimlərin çubuğun hansı hissəsinə toxunmasından asılıdır.

Daha sonra alimlər ölçdükləri unikal həndəsə, məsaməlilik və sərtlik qradiyentlərinin filin bığlarının bir cisimlə təmasda reaksiyasına necə təsir etdiyini qiymətləndirmək üçün kompüter modelləşdirməsindən istifadə etdilər.

Nəticələr göstərdi ki, sərt bir dibdən yumşaq ucuna keçid - ölçdükləri həndəsə, məsaməlilik və sərtlik qradiyentləri - filin bığlarının bir cisimlə təmasda reaksiyasına təsir göstərir.

Nazlı Almuradova