Uşağın gözəl olması kimdən asılıdır Atadan, yoxsa anadan?

Uşağın fiziki xüsusiyyətləri, üz quruluşu, boyu, göz rəngi və ümumi “görünüşü” insanlarda çox maraq doğuran mövzulardandır. Tez-tez belə suallar yaranır: “Uşaq daha çox anaya oxşayır, yoxsa ataya?”, “Gözəllik kimdən gəlir?”

Medicina.az məlumatına görə, müasir genetika elmi göstərir ki, uşağın xarici görünüşü tək bir valideyndən deyil, həm anadan, həm də atadan gələn genlərin kompleks qarşılıqlı təsirindən formalaşır.

1. Uşaq genetik necə formalaşır?

İnsan bədəni 23 cüt xromosomdan ibarətdir. Bunların:

23 xromosomu anadan

23 xromosomu atadan gəlir

Bu xromosomlar içərisində minlərlə gen yerləşir və hər gen müəyyən bir xüsusiyyəti idarə edir:

Göz rəngi

Saç quruluşu

Dəri tonu

Üz forması

Boy və skelet quruluşu

Yəni uşaq genetik olaraq 50% ana + 50% ata məlumatı daşıyır.

2. Niyə uşaqlar fərqli valideynə oxşayır?

Genetik oxşarlıq sadə “yarı-yarıya” mexanizm deyil. Burada bir neçə mühüm faktor rol oynayır:

2.1 Dominant və resessiv genlər

Dominant genlər daha güclü şəkildə ifadə olunur.

Resessiv genlər isə gizli qala bilər.

Məsələn:

Tünd göz rəngi çox vaxt dominantdır

Açıq göz rəngi isə resessiv ola bilər.

Bu səbəbdən uşaq bəzən babaya və ya nənəyə oxşaya bilər.

2.2 Genetik rekombinasiya

Hər uşaqda genlər təsadüfi şəkildə qarışır. Bu proses:

Unikal üz quruluşu yaradır

Eyni valideynlərin uşaqlarının fərqli görünməsinə səbəb olur

2.3 Poligenik xüsusiyyətlər

Bəzi xüsusiyyətlər tək genlə yox, çoxlu genlərin birlikdə təsiri ilə yaranır:

Boy

Üz simmetriyası

Bədən quruluşu

Bu xüsusiyyətlər daha mürəkkəb irsiyyətə malikdir.

3. “Gözəllik” genetikdirmi?

Elmi baxımdan “gözəllik” subyektiv anlayışdır və tam genetik olaraq ölçülmür.

Lakin müəyyən bioloji faktorlar var:

Üz simmetriyası

Dəri sağlamlığı

Göz və saç rənginin uyğunluğu

Ümumi proporsiyalar

Bu faktorların hamısı genetik hormonal inkişaf mərhələsi ilə bağlıdır.

4. Ana və ata təsiri arasında fərq varmı?

Genetik olaraq hər iki valideyn bərabər paya malikdir. Lakin bəzi xüsusi hallar var:

4.1 Mitoxondrial DNT

Uşaq mitoxondrial DNT-ni yalnız anadan alır.

Bu enerji metabolizmasına təsir edir, lakin xarici görünüşü birbaşa dəyişmir.

4.2 Cinsiyyət xromosomu

Ana həmişə X xromosomu verir

Ata isə X və ya Y verə bilər

Bu, uşağın cinsiyyətini müəyyən edir.

5. Epigenetika: Genlər necə “aktivləşir”?

Müasir elm göstərir ki, genlər yalnız yazıldığı kimi işləmir. Onların aktivliyi:

Hamiləlik dövrü

Qidalanma

Stress səviyyəsi

Hormonal balans

kimi faktorlarla dəyişə bilər.

Bu sahə epigenetika adlanır.

Beləliklə, uşağın xarici görünüşü:

50% ana genləri

50% ata genləridir.

Aygün Musayeva