Icma.az
close
up
RU
Uşaqları düşünmək, uşağı olmayanlara haqsızlıq deyil AKTUAL

Uşaqları düşünmək, uşağı olmayanlara haqsızlıq deyil AKTUAL

Sherg.az saytından verilən məlumata əsasən, Icma.az məlumatı açıqlayır.

Sağlam uşaqlıq daha sağlam yetkinliyə çevrilir, bu da daha təhlükəsiz küçələr, daha ədalətli qurumlar, daha güclü iqtisadiyyat deməkdir

Bu gün sevgi ilə böyüyən, sərhədləri öyrənən, empati qura bilən və hüquq-məsuliyyət balansını mənimsəyən bir uşaq, sabah tıxacda daha sakit sürücü, iş yerində daha ədalətli idarəçi, qonşuluqda daha etibarlı insan, dövlət resurslarını istifadə edərkən daha vicdanlı vətəndaş olacaq

 Son həftələrdə Instagram hesabında bu mövzuda bir video paylaşdım. Sonrası qan, tərlə, göz yaşı oldu. Qızğın bir müzakirə başladı, yüzlərlə insan izləmədən çıxdı, amma eyni qədər də “yaxşı ki, bu mövzuda danışdın, daha çox danışmalıyıq” mesajları gəldi. Bu tələbdən hərəkətlənərək, bu gün bu yazını yazıram. Daha çox danışmalıyıq. Sherg.az Türkiyəli hüquqşünas, vəkil Aslı Karataş məqaləsini təqdim edir.

Uşaqların yaxşı böyüməsi yalnız ananın, atanı və ya ailənin dar çərçivəsinə sığa biləcək bir məsələ deyil; bu, bir cəmiyyətin gələcəyə dair ən böyük ortaq sərmayəsidir. Bu gün küçədə rastlaşdığımız bir uşağın təhlükəsindən, sabah o uşağın yetkin olaraq quracağımız dünyaya necə qatılacağından hər birimiz təsirlənirik. Yaxşı böyümüş, özünə güvənən, vicdanlı və məhsuldar bir nəsil yalnız valideynlərin deyil, uşağı olsun-olmasın hər kəsin həyatını birbaşa yaxşılaşdırır. Bu səbəbdən uşaqların inkişafını dəstəkləyən hər bir dövlət siyasəti, fərdi deyil, kollektiv bir məsələdir və əslində cəmiyyət rifahının sığortasıdır.

Yetkin məsuliyyətləri arasında şübhəsiz ki, öz gəlirini təmin etmək dayanır. Uzun iş saatları, nizamsız qrafiklər və “hər an əlçatan olma” gözləntisi valideynliyi icra etməyi mümkün olmayan bir çıxmaza sürükləyə bilər. Bəzi insanların uşaq sahibi olmama qərarının əsas səbəbi də məhz bu çıxış yolu ola bilər. Bu marafonda uşaqlarla keçirdikləri keyfiyyətli zaman azalır; qayğı, təhsil və emosional dəstək kimi əsas ehtiyaclar yorğunluq və zaman çatışmazlığı divarına dəyir. Bundan təsirlənən həm valideynlər, həm də uşaqlar olur. Nəticədə uduzan yalnız ailə deyil, bütün cəmiyyətdir. Çünki uşaqların yaxşı böyüməməsinin qiymətini illər sonra bərabər şəkildə bərabərsizlik, zorakılıq, asılılıq, iş gücü məhsuldarlığı və sosial ayrılma kimi sahələrdə ödəyirik.

Bu nöqtədə iş saatlarının valideyn xeyrinə tənzimlənməsi dövlət qaydaları bir “imtiyaz” deyil, cəmiyyətin ehtiyacı kimi nəzərdən keçirilməlidir. Elastik iş saatları, valideyn icazəsi, uzaqdan işləmə imkanları, məktəb saatlarına uyğun növbə planları və ya müəyyən dövrlərdə azaldılmış iş saatları kimi modellər uşağın qayğısını və inkişafını dəstəkləyərkən uzun müddətdə hər kəsin xeyrinə işləyir. Çünki sağlam uşaqlıq daha sağlam yetkinliyə çevrilir; bu da daha təhlükəsiz küçələr, daha ədalətli qurumlar, daha güclü iqtisadiyyat deməkdir.

Xüsusilə vurğulamaq istəyirəm ki, burada söhbət yalnız analığa aid qaydalar deyil, valideynlik qaydalarından gedir. Bu tətbiqlərin ünvanı yalnız qadınlar deyil, bütün uşaqlardır.

Tez-tez irəli sürülən etiraz, uşağı olmayan işçilərə haqsızlıq edilməsi ilə bağlıdır. Burada tərəzinin bir ucunda uşaq sahibi işçi, digər ucunda isə uşağı olmayan işçi yoxdur. Uşaq sahibi işçiyə verilən imkan, onun uşağına lazım olan qayğı göstərməsini təmin etmək üçündür; bu hüququn sahibi əslində işçi deyil, uşağın özüdür. Bərabərlik, hər kəsə eyni şeyi vermək deyil; ehtiyaca görə ədalətli tənzimləmə qurmaqdır. Yalnız təkərli kreslo istifadə edənlər üçün rampanın qurulması merdiven çıxanlara haqsızlıq sayılmaz. Cəmiyyətin məsuliyyəti məhz budur: bir qrupun ehtiyacını təmin etməklə hər kəsin ortaq həyatını yaxşılaşdırmaq.

Uşaqların yaxşı böyüməsi dövlət üçün faydalıdır, çünki uşaqlıqda qazandırılan dəyərlər, bacarıqlar və emosional dözümlülük bir şəxsin yalnız öz həyatını deyil, əlaqədə olduğu hər kəsin həyatını formalaşdırır. Bu gün sevgi ilə böyüyən, sərhədləri öyrənən, empati qura bilən və hüquq-məsuliyyət balansını mənimsəyən bir uşaq; sabah tıxacda daha sakit sürücü, iş yerində daha ədalətli idarəçi, qonşuluqda daha etibarlı insan, dövlət resurslarını istifadə edərkən daha vicdanlı vətəndaş olacaq. Əksinə, laqeyd, zorakılığa məruz qalmış, təhsildən məhrum və ya daim narahatlıq içində böyümüş bir uşaq yetkinlikdə qarşılaşacağı çətinlikləri; səhiyyədən sosial yardıma, təhsildən təhlükəsizliyə qədər bir çox sahədə dövlət xərci olaraq geri ödəyəcək. Yəni uşaqların necə böyüdüyü; cinayət nisbətlərindən iş gücü məhsuldarlığına, cəmiyyət sülhündən iqtisadi inkişafa qədər ortaq həyat keyfiyyətimizi müəyyən edir. Bu səbəbdən uşağın yaxşı böyüməsi “ailənin xüsusi işi” olmaqdan çıxaraq, cəmiyyətin gələcəyini birbaşa maraqlandıran dövlət faydasıdır; hər kəsin payı olan ortaq xeyirdir.

Toplumun uşağı olmayan qadınlara illərdir göstərdiyi ayrı-seçkilik və təzyiq də bu ədalətsizlik hissini artıran səbəb olur. Çox qadın üçün uşaqsız olmaq, bilinçli seçim və ya həyatın axışı içində yaranmış bir vəziyyət olsa da, sosial mühitdə əksiklik, eqoizm və ya “yarımçıq” kimi etiketlərlə qarşılanır; ailə toplantılarında işarə ilə sorğuya çəkilir, iş yerində “cavabdehlik yoxdur” fərziyyəsi ilə əlavə yük altında qalır. Bu görünməz təzyiq, təbii olaraq “analığa verilən hər ayrı hüquq mənə qarşı işləyir” hissini gücləndirə bilər. Amma yuxarıda qeyd etdiyim kimi, burada söhbət analığa verilən hüquq deyil, uşaqlara verilən hüquqdan gedir. Uşaq sahibi olsun-olmasın bütün qadınların və işçilərin müəyyən edilmiş insan şərtlərinə uyğun işləyə biləcəyi bir sistem bu narahatlıqların qarşısını alar.

Qısaca, uşaqları böyütmək fərdi seçim ola bilər, amma uşaqların yaxşı böyüməsi kollektiv məsuliyyətdir. Bu məsuliyyətin birinci tərəfi əlbəttə dövlət, sonra işəgötürən qurumlardır. Amma həm dövlət, həm də qurumları təşkil edən insanlar və bazadan gələn tələblərdir. İş həyatını uşaqların ehtiyaclarını nəzərə alaraq tənzimləmə tələbi hamımızdan gəlməlidir; bu məsuliyyətin hamımıza aid olduğunu bir daha vurğulamaq istəyirəm. Bu məsələyə “hansı cəmiyyətdə yaşamaq istəyirik və belə cəmiyyəti necə əldə edə bilərik” perspektivindən baxsaq, cavabın hamımız üçün ortaq olduğunu görərik.

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:141
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 03 Dekabr 2025 16:59 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see378

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see343

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see297

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see273

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see270

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see261

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see250

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see243

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see242

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see229

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see221

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see220

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see216

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see213

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see212

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see208

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see208

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see202

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see202

“PAŞA Sığorta”nın yeni mobil tətbiqi istifadəyə verilib

18 Noyabr 2026 12:12see190
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri