Icma.az
close
up
RU
Menu

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

Uşaqları düşünmək, uşağı olmayanlara haqsızlıq deyil AKTUAL

Uşaqları düşünmək, uşağı olmayanlara haqsızlıq deyil AKTUAL

Sherg.az saytından verilən məlumata əsasən, Icma.az məlumatı açıqlayır.

Sağlam uşaqlıq daha sağlam yetkinliyə çevrilir, bu da daha təhlükəsiz küçələr, daha ədalətli qurumlar, daha güclü iqtisadiyyat deməkdir

Bu gün sevgi ilə böyüyən, sərhədləri öyrənən, empati qura bilən və hüquq-məsuliyyət balansını mənimsəyən bir uşaq, sabah tıxacda daha sakit sürücü, iş yerində daha ədalətli idarəçi, qonşuluqda daha etibarlı insan, dövlət resurslarını istifadə edərkən daha vicdanlı vətəndaş olacaq

 Son həftələrdə Instagram hesabında bu mövzuda bir video paylaşdım. Sonrası qan, tərlə, göz yaşı oldu. Qızğın bir müzakirə başladı, yüzlərlə insan izləmədən çıxdı, amma eyni qədər də “yaxşı ki, bu mövzuda danışdın, daha çox danışmalıyıq” mesajları gəldi. Bu tələbdən hərəkətlənərək, bu gün bu yazını yazıram. Daha çox danışmalıyıq. Sherg.az Türkiyəli hüquqşünas, vəkil Aslı Karataş məqaləsini təqdim edir.

Uşaqların yaxşı böyüməsi yalnız ananın, atanı və ya ailənin dar çərçivəsinə sığa biləcək bir məsələ deyil; bu, bir cəmiyyətin gələcəyə dair ən böyük ortaq sərmayəsidir. Bu gün küçədə rastlaşdığımız bir uşağın təhlükəsindən, sabah o uşağın yetkin olaraq quracağımız dünyaya necə qatılacağından hər birimiz təsirlənirik. Yaxşı böyümüş, özünə güvənən, vicdanlı və məhsuldar bir nəsil yalnız valideynlərin deyil, uşağı olsun-olmasın hər kəsin həyatını birbaşa yaxşılaşdırır. Bu səbəbdən uşaqların inkişafını dəstəkləyən hər bir dövlət siyasəti, fərdi deyil, kollektiv bir məsələdir və əslində cəmiyyət rifahının sığortasıdır.

Yetkin məsuliyyətləri arasında şübhəsiz ki, öz gəlirini təmin etmək dayanır. Uzun iş saatları, nizamsız qrafiklər və “hər an əlçatan olma” gözləntisi valideynliyi icra etməyi mümkün olmayan bir çıxmaza sürükləyə bilər. Bəzi insanların uşaq sahibi olmama qərarının əsas səbəbi də məhz bu çıxış yolu ola bilər. Bu marafonda uşaqlarla keçirdikləri keyfiyyətli zaman azalır; qayğı, təhsil və emosional dəstək kimi əsas ehtiyaclar yorğunluq və zaman çatışmazlığı divarına dəyir. Bundan təsirlənən həm valideynlər, həm də uşaqlar olur. Nəticədə uduzan yalnız ailə deyil, bütün cəmiyyətdir. Çünki uşaqların yaxşı böyüməməsinin qiymətini illər sonra bərabər şəkildə bərabərsizlik, zorakılıq, asılılıq, iş gücü məhsuldarlığı və sosial ayrılma kimi sahələrdə ödəyirik.

Bu nöqtədə iş saatlarının valideyn xeyrinə tənzimlənməsi dövlət qaydaları bir “imtiyaz” deyil, cəmiyyətin ehtiyacı kimi nəzərdən keçirilməlidir. Elastik iş saatları, valideyn icazəsi, uzaqdan işləmə imkanları, məktəb saatlarına uyğun növbə planları və ya müəyyən dövrlərdə azaldılmış iş saatları kimi modellər uşağın qayğısını və inkişafını dəstəkləyərkən uzun müddətdə hər kəsin xeyrinə işləyir. Çünki sağlam uşaqlıq daha sağlam yetkinliyə çevrilir; bu da daha təhlükəsiz küçələr, daha ədalətli qurumlar, daha güclü iqtisadiyyat deməkdir.

Xüsusilə vurğulamaq istəyirəm ki, burada söhbət yalnız analığa aid qaydalar deyil, valideynlik qaydalarından gedir. Bu tətbiqlərin ünvanı yalnız qadınlar deyil, bütün uşaqlardır.

Tez-tez irəli sürülən etiraz, uşağı olmayan işçilərə haqsızlıq edilməsi ilə bağlıdır. Burada tərəzinin bir ucunda uşaq sahibi işçi, digər ucunda isə uşağı olmayan işçi yoxdur. Uşaq sahibi işçiyə verilən imkan, onun uşağına lazım olan qayğı göstərməsini təmin etmək üçündür; bu hüququn sahibi əslində işçi deyil, uşağın özüdür. Bərabərlik, hər kəsə eyni şeyi vermək deyil; ehtiyaca görə ədalətli tənzimləmə qurmaqdır. Yalnız təkərli kreslo istifadə edənlər üçün rampanın qurulması merdiven çıxanlara haqsızlıq sayılmaz. Cəmiyyətin məsuliyyəti məhz budur: bir qrupun ehtiyacını təmin etməklə hər kəsin ortaq həyatını yaxşılaşdırmaq.

Uşaqların yaxşı böyüməsi dövlət üçün faydalıdır, çünki uşaqlıqda qazandırılan dəyərlər, bacarıqlar və emosional dözümlülük bir şəxsin yalnız öz həyatını deyil, əlaqədə olduğu hər kəsin həyatını formalaşdırır. Bu gün sevgi ilə böyüyən, sərhədləri öyrənən, empati qura bilən və hüquq-məsuliyyət balansını mənimsəyən bir uşaq; sabah tıxacda daha sakit sürücü, iş yerində daha ədalətli idarəçi, qonşuluqda daha etibarlı insan, dövlət resurslarını istifadə edərkən daha vicdanlı vətəndaş olacaq. Əksinə, laqeyd, zorakılığa məruz qalmış, təhsildən məhrum və ya daim narahatlıq içində böyümüş bir uşaq yetkinlikdə qarşılaşacağı çətinlikləri; səhiyyədən sosial yardıma, təhsildən təhlükəsizliyə qədər bir çox sahədə dövlət xərci olaraq geri ödəyəcək. Yəni uşaqların necə böyüdüyü; cinayət nisbətlərindən iş gücü məhsuldarlığına, cəmiyyət sülhündən iqtisadi inkişafa qədər ortaq həyat keyfiyyətimizi müəyyən edir. Bu səbəbdən uşağın yaxşı böyüməsi “ailənin xüsusi işi” olmaqdan çıxaraq, cəmiyyətin gələcəyini birbaşa maraqlandıran dövlət faydasıdır; hər kəsin payı olan ortaq xeyirdir.

Toplumun uşağı olmayan qadınlara illərdir göstərdiyi ayrı-seçkilik və təzyiq də bu ədalətsizlik hissini artıran səbəb olur. Çox qadın üçün uşaqsız olmaq, bilinçli seçim və ya həyatın axışı içində yaranmış bir vəziyyət olsa da, sosial mühitdə əksiklik, eqoizm və ya “yarımçıq” kimi etiketlərlə qarşılanır; ailə toplantılarında işarə ilə sorğuya çəkilir, iş yerində “cavabdehlik yoxdur” fərziyyəsi ilə əlavə yük altında qalır. Bu görünməz təzyiq, təbii olaraq “analığa verilən hər ayrı hüquq mənə qarşı işləyir” hissini gücləndirə bilər. Amma yuxarıda qeyd etdiyim kimi, burada söhbət analığa verilən hüquq deyil, uşaqlara verilən hüquqdan gedir. Uşaq sahibi olsun-olmasın bütün qadınların və işçilərin müəyyən edilmiş insan şərtlərinə uyğun işləyə biləcəyi bir sistem bu narahatlıqların qarşısını alar.

Qısaca, uşaqları böyütmək fərdi seçim ola bilər, amma uşaqların yaxşı böyüməsi kollektiv məsuliyyətdir. Bu məsuliyyətin birinci tərəfi əlbəttə dövlət, sonra işəgötürən qurumlardır. Amma həm dövlət, həm də qurumları təşkil edən insanlar və bazadan gələn tələblərdir. İş həyatını uşaqların ehtiyaclarını nəzərə alaraq tənzimləmə tələbi hamımızdan gəlməlidir; bu məsuliyyətin hamımıza aid olduğunu bir daha vurğulamaq istəyirəm. Bu məsələyə “hansı cəmiyyətdə yaşamaq istəyirik və belə cəmiyyəti necə əldə edə bilərik” perspektivindən baxsaq, cavabın hamımız üçün ortaq olduğunu görərik.

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:149
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 03 Dekabr 2025 16:59 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see343

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see329

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see325

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see306

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see300

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see298

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see289

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see280

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see268

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see264

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see252

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see251

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see246

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see242

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see237

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see229

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see225

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see222

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see221

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see217
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri