Uşaqların tərbiyəsi ilə kimlər məşğul olmalıdır: valideyn yoxsa məktəb? AYDINLIQ GƏTİRİLDİ

“XXI əsrdə dünyada uşaqların tərbiyəsi və dəyərlərinin formalaşması artıq təkcə valideynlərin məsuliyyətində deyil. Z nəsli və Alfa nəsli uşaqları valideynlərdən çox, sosial media və rəqəmsal platformalardan təsirlənir. Bugün uşaqları öyrədən ilk nəsnə "YouTube"dur. Ailə uşağın ilk tərbiyə aldığı mühitdir. Lakin bu gün çox valideynlər tərbiyə yükünü məktəblərə və cəmiyyətə ötürür. İş rejiminin ağır olması, texnologiyanın həyatın mərkəzinə çevrilməsi və valideynlərin sosial mediaya olan marağı onların övladları ilə daha az vaxt keçirməsinə səbəb olur”. Bu sözləri araşdırmaçı sosioloq Məhbubə Mehdiyeva SİA-ya açıqlamasında deyib.

Onun sözlərinə görə, məktəblər cəmiyyətin ən böyük qüvvəsidir: “Müəllimlər uşaqlara dəyərləri öyrətməyə çalışırlar və məktəblər ailənin verdiyi tərbiyəni tam əvəz etməməyə çalışmamalıdır. Həmçinin uşaqların çoxu gün ərzində saatlarla telefon və kompüter qarşısında vaxt keçirir. "Tiktok", "YouTube" və "Instagram" kimi platformalar onların dünyagörüşünü və dəyərlərini formalaşdırır. Ənənəvi valideyn nəsihətləri yox, sosial media fenomenlərinin, bloggerlər və təsir gücünə malik şəxslərin fikirləri əsas istiqamətverici qüvvəyə çevrilib.

Sosioloq həmçinin bildirib ki, Z və Alfa nəsli dəyişilmiş deyərlərlə böyüməkdədir: “Z nəsli (1997–2012) və Alfa nəsli (2013-dən sonra doğulanlar) texnologiya ilə iç-içə böyüyən ilk tam rəqəmsal nəsillərdir. Onlar açıq fikirli, sürətli düşünən və texnologiyadan asılı fərdlərdir. Onlar real həyatdakı ünsiyyətdən uzaqlaşır və bir çox hallarda emosionaldırlar. Bütün istəkləri əldə olunub deyə xəyalları məhduddur. Z və Alfa nəsil uşaqları ətrafdan xüsusi qayğıyla əhatə olunurlar. Onlar düşünür ki, hər istədikləri əldə olunmalıdır və bəzən belə də olur. Əvvəllər hər ailədə 5-6 uşaq var idisə, onlara bir hədiyyə düşürdü. İndi isə uşaqların sayı azalıb, hər ailəyə 2 uşaq düşür və onlarında istəkləri tam təmin olunur. O uşaqların arzuladığı və getməkmistədikləri yerlər əlçatandır. Yəni bu gün arzuladığı nəsnələr sabah onlara təqdim olunur. Bu istəkləri sürətlə həyata keçdiyi üçün onlar xırda bir “yox” cavabına mənfi reaksiya verir və əsəbəşməyə başlayırlar. Həmçinin baxdıqları sosial platformalarda şiddət, əsəb və zorakı hərəkətləri özündə ehtiva edirlər. Yəni onların gördüyü və baxdığı materiallar bundan ibarət olduğu üçün getdikcə həmin hərəkətləri təkrarlamağa başlayırlar. Bütün hallarda istər Z nəsli, istərsə də Alfa nəsli uşaqların tərbiyəsi həm cəmiyyətdəki məktəb, təhsil ocaqları və digər müəssisələr, eləcə də valideynlərlə birlikdə aparılmalıdır.