Venesuela məsələsi ABŞ yə Yaxın və Orta Şərqdəki müttəfiqlərini daha ciddi nəzarət altında saxlamağa imkan verəcək

2007-ci ilin yanvar ayının əvvəlində Uqo Çaves telekommunikasiya, elektrik mühəndisliyi və enerji sektorlarının milliləşdirilməsinin yaxınlaşdığını elan etdi. Çavesin sözlərinə görə, o, "21-ci əsr sosializmi" qurmaq niyyətində idi. Çaves ABŞ-ın hər zamanda Venesuelada xüsusi marağının olduğunu qeyd edirdi. Çaves 17 il əvvəl demişdi ki, Venesuela dünyanın ən böyük neft və qızıl ehtiyatlarına malikdir, ABŞ-nin də məqsədi itaətkar bir kukla rejimi qurmaqdır.

Politoloq Oqtay Qasımov Bizimyol.info xəbər portalına açıqlamasında bildirib ki, Venesuelada son günlərdə baş verənlər dünya gündəminin əsas mövzusudur: “Amerika Birləşmiş Ştatları əməliyyat keçirərək ölkənin prezidentinin bu əməliyyat vasitəsilə həbs edərək, ölkədən qaçırıb. Bu da yeni dönəmimizin ən vacib hadisəsi hesab olunur. Bu hadisə Amerika tarixində ilk hadisə deyil. Oxşar hadisə 36 il öncə Panama prezidenti ilə də bağlı yaşanmışdı. O zaman da Panama prezidenti məhz Maduro kimi narkotik ticarəti ilə bağlı ittiham edilmişdi. ABŞ-nin məqsədi yalnız Maduronu həbs etmək deyil. Məqsəd Venesuelanı ilə bağlı problemi kökdən həll etməkdir.

ABŞ hələ 1823-cü ildə beşinci prezident Ceyms Monro tərəfindən elan edilmiş xarici siyasət prinsipləri toplusunda Qərb yarımkürəsində hegemonluğunu təmi etmək istəyir. Belə ki, həmin doktorinaya görə, Avropa ölkələri Qərb yarımkürəsinə buraxılmamalı idi. Son 35-40 ildə bölgədə bir çox dövlətlər sol təmayüllü rejimlər quraraq ABŞ-nin maraqları ilə zidd siyasət aparmağa apardı. Bu da ABŞ-nin siyasi maraqlarına uyğun deyildi”.

Oqtay Qasımov

Donald Tramp niyə Venesuelanı hədəf seçdi?

Politoloqun fikrincə, ilk növbədə Venesuelanın Amerikanın geostrateji rəqibləri olan Çin, Rusiya və İranla yaxşı münasibətlər qurması, həmçinin Qərb yarımkürəsində onların təsir dairələrinin artmasına şərait yaratması narahat edirdi və Amerika bunun qarşısını bu addımla almağa çalışdı: “Digər tərəfdən Venesuelanın zəngin təbii ehtiyatları Amerikanın diqqətini cəlb edirdi. Huqo Rafael Çavez hakimiyyətə gələrkən nefti milliləşdirdi və ölkədə fəaliyyət göstərən Amerika şirkətləri Venesuelanı tərk etmək məcburiyyətində qaldı və onlar müəyyən itkilərə məruz qaldı. ABŞ prezidenti həm də bunun intiqamını alır.

Venesuelanın neft ehtiyatlarının 303 milyard barel olduğunu nəzərə alsaq ki, bu da dünya neft ehtiyatlarının 17,5 faizini təşkil edir.

Amerika Birləşmiş Ştatları bu potensiala nəzarət etməklə, dünyada enerji siyasətinin müəyyən olunmasında əsas rol alacağını göstərir.

Venesuela məsələsi həm də Amerika Birləşmiş Ştatlarının Yaxın və Orta Şərqdəki müttəfiqləri sayılan ölkələri daha ciddi şəkildə nəzarət altında saxlamağa imkan verəcək”.

Oqtay Qasımov bildirib ki, Venesuelaya nəzarət eyni zamanda, dünyada neft qiymətləri ilə bağlı Amerika Birləşmiş Ştatlarına manevr imkanları yaradır, çünki OPEC-dən asılılıq ciddi şəkildə azalır.

Oqtay Qasımov hesab edir ki, Venesuelada bu əməliyyatın həyata keçirilməsi və ölkənin nəzarətə alınması həm də, Latın Amerikası ölkələrinə bir göz dağıdır: “Bu əməliyyat onlara da xəbərdarlıq siqnalı sayıla bilər ki, onlar da Amerikanın maraqlarına zidd getməsinlər və onun maraqlarına uyğun siyasət aparsınlar. Artıq Donald Tramp özünün mətbuat konfransında iki ölkənin Kuba və Kolumbiyanın daha adını çəkdi. Görünən odur ki, Kuba ilə bağlı Amerika Birləşmiş Ştatları növbəti mərhələ üçün hansısa bir planlar hazırlayır. Bu baxımdan hazırda Amerika Birləşmiş Ştatlarının Venesuelada həyata keçirdiyi bu əməliyyat Qərb yarımkürəsindəki Latın Amerikasına vəziyyətə kifayət qədər ciddi təsir edəcək. Bu həm ABŞ-dən qorxu hissini artıracaq. Eyni zamanda Amerikaya qarşı gizli düşüncələri də gücləndirəcək. Hələlik Amerikanın qlobal rəqibləri olan Çin, o cümlədən Rusiya və İranın da bu məsələ ilə bağlı mövqeyi tam şəkildə sərt deyil”.

Politoloq hesab edir ki, dünya bu hadisə ilə yeni ilə çox fəal şəkildə daxil oldu və ilə damğasını vuran bir hadisə yaşandı. Oqtay Qasımovun fikrincə, bu hadisə həm də gələcək üçün mənfi presedentlərin də əsasını qoydu: “Yəni bundan sonra özünü qlobal güc hesab edən dövlətlər hansısa dövlətlərə qarşı bu tipli addımlara cəhd edə bilərlər”.

İradə Cəlil, Bizimyol.info