Vərəsəsiz əmlakların taleyi necə olur? Vəkil açıqladı

Vərəsəlik məsələləri cəmiyyətdə ən çox maraq doğuran hüquqi mövzulardan biridir. Xüsusilə də vəfat edən şəxsin yaxın qohumları və ya qanuni vərəsələri olmadıqda, onun geridə qoyduğu əmlakın taleyinin necə həll olunacağı sual yaradır. Belə hallarda mənzil, torpaq sahəsi, avtomobil, bank hesablarındakı vəsait və digər əmlakların kimə məxsus olacağı qanunvericiliklə tənzimlənir.
Bəs vərəsəsi olmayan şəxsin əmlakı kimə keçir və həmin əmlak üzərində hansı hüquqi prosedurlar tətbiq olunur?
Mövzu ilə bağlı Demokrat.az-a danışan vəkil Cavanşir Qasımzadə bildirib ki, şəxsin vəfat etdiyi andan etibarən vərəsəlik münasibətləri yaranır və mirasın bölüşdürülməsi qanunvericiliyin müəyyən etdiyi qaydalar əsasında həyata keçirilir.
Onun sözlərinə görə, Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsində vərəsəlik növbəlilik prinsipi əsasında tənzimlənir:
"Şəxs öldüyü andan vərəsəlik münasibətləri yaranır. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinə əsasən, vərəsəlik münasibətlərində növbəlilik prinsipi tətbiq edilir və miras əmlakı qanuni vərəsələrə keçir. Lakin qanunla müəyyən edilmiş növbələr üzrə heç bir vərəsə olmadıqda, həmin əmlak sahibsiz əmlak hesab olunur."
Vəkil qeyd edib ki, belə hallarda əmlak dövlət mülkiyyətinə keçir və onun taleyi xüsusi prosedur əsasında həll edilir.
"Sahibsiz əmlak dövlətin mülkiyyətinə keçir. Əgər həmin əmlakın qorunması, saxlanılması və ya idarə olunması üçün dövlət tərəfindən müəyyən xərclər çəkilibsə, ilk növbədə həmin xərclər əmlakın hesabına ödənilir. Daha sonra əmlak qanunvericiliyə uyğun olaraq hərraca çıxarılır və satışdan əldə edilən vəsait dövlət büdcəsinə köçürülür", – deyə o bildirib.
Cavanşir Qasımzadənin sözlərinə görə, mərhumun ödənilməmiş borcları olduqda isə prosedur bir qədər fərqli qaydada həyata keçirilir.
"Əgər vəfat etmiş şəxsin banklara, kredit təşkilatlarına və ya digər fiziki və hüquqi şəxslərə borcları varsa, həmin borclar da nəzərə alınır. Bu zaman sahibsiz əmlak hərrac yolu ilə satılır və əldə edilən vəsaitdən ilk növbədə mərhumun borcları ödənilir. Borclar tam bağlandıqdan sonra qalan məbləğ dövlət büdcəsinə köçürülür", – deyə vəkil vurğulayıb.
Hüquqşünasların fikrincə, bu mexanizm həm kreditorların hüquqlarının qorunmasına, həm də sahibsiz qalan əmlakın qanuni dövriyyəyə cəlb olunmasına xidmət edir. Beləliklə, qanuni vərəsələri olmayan şəxslərin əmlakı müəyyən prosedurlardan sonra dövlətin mülkiyyətinə keçir və qanunvericiliyə uyğun şəkildə idarə olunur.
Əfsanə Kamal
Demokrat.az