Xərçənglə mübarizədə yeni ümid

Alimlər kəllə sümüyündə beyini xəstəliklərdən və şişlərdən qorumaqda mühüm rol oynaya biləcək yeni immun orqanı aşkar ediblər.

“Qafqazinfo” xəbər verir ki, “Nature” jurnalında dərc olunan araşdırma bu kəşfin xüsusilə beyin şişləri və digər nevroloji xəstəliklərin müalicəsində yeni imkanlar yarada biləcəyini göstərir.

Vaşinqton Universiteti Tibb Məktəbinin tədqiqatçıları müəyyən ediblər ki, kəllə sümüyünün iliyi yalnız beyni qoruyan sərt quruluş deyil. Burada beyinə xas immun reaksiyaların formalaşmasına və idarə olunmasına kömək edən xüsusi strukturlar yerləşir.

Tədqiqat zamanı alimlər beyindən kəlləyə doğru uzanan mikrokanalları xüsusi flüoresan zülallar vasitəsilə izləyiblər. Müşahidələr nəticəsində immun hüceyrələrinin toplandığı və fəaliyyətə hazırlandığı, limfa düyünlərinə bənzər strukturlar müəyyən edilib.

Bu strukturların beyinə yaxın yerləşməsi immun sisteminə yaranan təhlükələrə daha sürətli reaksiya verməyə imkan verə bilər. Beləliklə, müdafiə hüceyrələrinin uzaq orqanlardan beyinə çatmasını gözləmək əvəzinə, kəllə daxilində hazırlanaraq səfərbər olunması mümkün ola bilər.

Alimlər yeni immun orqanın fəaliyyətini qlioma adlı aqressiv beyin şişi olan siçanlar üzərində də sınaqdan keçiriblər.

Təcrübələr zamanı baş dərisinin altına tətbiq olunan xüsusi gel vasitəsilə bu immun mərkəzinin fəaliyyəti zəiflədildikdə, şişlərin daha sürətlə yayıldığı müşahidə olunub.

Əksinə, immun sistemini gücləndirən zülalların yer aldığı gel tətbiq edilən siçanlarda kəllədəki müdafiə hüceyrələri şişə qarşı daha effektiv mübarizə aparıb və heyvanların sağ qalma göstəriciləri yaxşılaşıb.

Tədqiqatçılar bu quruluşun funksiyasını əsasən heyvan modellərində araşdırıblar. Bununla belə, oxşar immun strukturların insan kəlləsində də mövcud ola biləcəyinə dair güclü dəlillərin olduğu bildirilir.

Əgər bu nəticələr insanlarda aparılacaq araşdırmalarla təsdiqlənərsə, kəşf xüsusilə beyin xərçənglərinin müalicəsində yeni yanaşmaların inkişafına imkan yarada bilər.

Alimlər gələcəkdə baş dərisinin altına tətbiq edilən müalicələrlə kəllədəki bu immun mərkəzinin birbaşa hədəfə alınmasının mümkünlüyünü araşdırırlar. Belə yanaşma beyin toxumasına birbaşa müdaxiləni azaltmaq baxımından yeni müalicə imkanları yarada bilər.

Tədqiqatçılar həmçinin bu immun mexanizmin Alzheimer və Parkinson xəstəlikləri, eləcə də, uzunmüddətli COVID kimi immun sisteminin iştirakı olan nevroloji xəstəliklərin öyrənilməsində yeni qapılar aça biləcəyini düşünürlər.