Yaxın Şərq, şair Salam və...

İndi ən çox müzakirə olunan məsələ həm də prezident Trampın Yaxın Şərqlə bağlı təklifləridir.  

Nə demək olar? Təəssüf ki, bütün təşəbbüslər heç də həmişə sülh gətirmir. Əsr keçib və bu illər ərzində nə qədər təşəbbüs olub Yaxın Şərqlə bağlı. Amma hanı sülh? 

Deyirlər ki, guya ABŞ prezidenti də daha çox Nobel sülh mükafatı almaq istəyir və bəlkə də bu həftə buna da aydınıq gələcək. Belə götürəndə, prinsipcə, niyə də yox axı? Məgər digər Nobel sülh mükafatı alanlar guya sülh gətirmişdilər Yaxın Şərqə? Düzdür, bunun üçün bəzisi (məsələn, Ənvər Sadat) hətta həyatıyla da vidalaşmalı oldu, eləsi oldu ki, yalnız möcüzə nəticəsində sağ qaldı... 

Amma sülh olmadı. Odur ki, tamam bilmək olmaz, görəsən, Yaxın Şərqə sülh gəlir, yoxsa daha bir müharibə: məsələn, ABŞ - İsrail - İran müharibəsi kimi. 

Bilirsiz, siyasət adamlarının ən çox sevdiyi tezis nədir? Sülh istəyirsənsə, müharibəyə hazır ol! Netanyahu da (başa düşmək olmur: adam "böyük İsrail” sevdasıyla "qovrulan” ortodoks sionistdir, yoxsa bunu özünə sipər edən və şəxsi siyasi problemləri ucbatından müharibəni mümkün qədər uzatmağa çalışan "siyasətbaz”?) daha çox bunun əsasında qurur "siyasət”ini. Özü də lap hərfi mənada başa düşür bunu: guya ki, yalnız müharibələr əsl sülh gətirir. 

Bir sözlə, qətiyyən sülh adamına oxşamır, çünki normal, 21-ci əsr siyasətçisi üçün müharibə, olsa-olsa, acı məcburiyyətdir. Hamımız uzaq keçmişi, nə bilim, feeodalizmi-filanı qamçılayırıq, amma qədim müharibələr haqda oxuyanda görürsən ki, onlar daha sivilmiş, o vaxtki hökmdarlar daha ailicənabmış: qoşunla qoşun vuruşarmış, nə uşaqlara toxunan olurmuş, nə qadınlara, nə də qocalara, adi əhali ilə də kiminsə işi olmurmuş. Bir hökmdar başqa ölkəni işğal edəndə onun əhalisindən yalnız loyallıq tələb edərmiş! Həm də bilirsiz, məni daha nə düşündürür? Feodalizm az qala, gerilik simvoluna çevrilib. Amma hətta feodalizmdə də mərdlik, cəngavərlik kodeksi olub! Hara itdi bütün bunlar?     

Qayıdıram Netanyahu həzrətlərinə. Adam haqqında Beynəlxalq Məhkəmə nahaq qərar verməyib. Müharibə bitsə, vəzifəsindən getsə, nəinki Beynəlxalq, bəlkə də yerli məhkəmələr belə rahat buraxmayacaq bu "müharibə qartalı”nı, çünki adam ona yönəlik ittihamlara tükəndirci cavab verməyib və bəlkə də Qəzza müharibəsi olmasaydı, iş böyüyərək istefasınadək gedəcəkdi... 

Ötən həftə deyildi ki, guya HƏMAS da Trampın planına dəstək verir. Ən başlıcasısa, Türkiyə və aparıcı ərəb dövlətləri də buna razıdır. Görək, nə olur. 

Həftə sonunda HƏMAS və İsrail hökumətinin təmsilçiləri arasında Misirdə ilk görüş keçirildi. Amma bizə elə gəlir ki, belə görüşlər hələ çox olacaq.

Həm də soruşula bilər ki, axı niyə burada sülh alınmır? Səmimi şəkildə deyirəm ki, bir ara düşünürdüm, soyuq müharibə bitəndən sonra bu bölgəyə də sülh gələcək, çünki bu bölgə də Sovetlərlə Qərb dünyaası arasında çəkişmə meydanı idi. Amma olmadı. İkinci fərziyyə budur ki, zaman-zaman gah ərəb dünyası radikallıq etdi (ən azı məşhur "Xartum sazişi”ni yada salın!), indi də məncə İsrail radikallıq edir. Ötən dəfə bir yerdə yazmışdım ki, Netanyahu və kabineti hətta bir adi siyasi təhlilçinin hiss edə biləcəyi dərəcədə reallıq hissini itirib.

Həm də ortada çox savaş olub, hər iki tərəf çox acılar yaşayıb, məhrumiyyətlər görüb. Bunların hamısını birdən unutmaq olarmı? Burada yadıma nə düşür? Şair Salamın misraları: "Zaman məlhəm deyil, sarğıdı”! Ötən dəfə də yazmışdım, yenə deyirəm: şairlərdə altıncı duyğu olur: bəlkə düzünü elə Salam deyir?..

Söz düşmüşkən, mənim bir xasiyyətim var. Bir də görürsən hansısa misra təqib edir məni, hətta küçədə gedə-gedə özümə pıçıldayıram. Bir ara Seyyidin bir misrası girinc etmişdi məni: Zahida, bükmə məni ayə yazılmış kəfənə”! Daha sonra Behrudinin "Salam, dar ağacı...” misraları çıxmırdı beynimdəm: bütün bunlar haqqında elə bu saytdaca yazmışdım.    

İndi də Salamın misraları təqib edir məni. O gün başqa bir yerdə də yazmışdım. Salamın daha bir misrası beynimdən çıxmır ki, çıxmır: "Gəl gedək orurub saata baxaq”... 

Yəni burax bu dünyanın işlərini, təlaşını, hətta sevincini, onsuz da düzələn deyil bu dünya! Yenə də Salam demiş: bu yekəlikdə dünya olar? Həm də  saata ona görə baxmaq lazımdır ki, deyəsən, elə ömürdən də sayılı saatlar, günlər, Allahın yazığı gəlsə, bəlkə də illlər qalıb, amma illər də qalsa belə, güman, uzağı iki əlin barmaqları qədər olar...

Hüseynbala Səlimov