Yeməyi necə hazırlamağınız sağlamlığa zərər verə bilər

İnsan sağlamlığının birbaşa olaraq nə ilə qidalandığından asılı olması artıq heç kəsi təəccübləndirmir. Lakin məlum olur ki, yeməyin məhz necə hazırlandığı da az əhəmiyyət daşımır.

Qaynarinfo-nun məlumatına görə, "Social Science & Medicine” jurnalında dərc olunan yeni araşdırma göstərib ki, yemək bişirilərkən evlərin içində yaranan tüstü ilə havanın çirklənməsi uşaqlara son dərəcə mənfi təsir göstərir və bu təsir onların yetkin yaş dövründə sağlamlığında özünü büruzə verir.

Alimlər Çində 45 yaş və daha yuxarı olan 7 mindən çox yetkin şəxsin məlumatlarını təhlil ediblər. Tədqiqat ölkənin müxtəlif regionlarını və sosial qruplarını əhatə edən milli seçməyə əsaslanıb. Mütəxəssislər uşaqlıq dövründə havanın çirklənməsinə məruz qalma ilə sonrakı yaşlarda yaddaş, düşünmə və diqqət kimi koqnitiv funksiyalar arasındakı səbəb-nəticə əlaqələrini qiymətləndirmək üçün müasir statistik metodlardan istifadə ediblər.

Nəticələr əhəmiyyətli əlaqəni üzə çıxarıb: erkən yaşlarda məişətdə bərk yanacaqdan (kömür, odun və s.) çıxan tüstünün təsirinə məruz qalan şəxslər 45 yaş və daha yuxarı dövrdə düşünmə və yaddaş göstəricilərinə görə daha zəif nəticələr göstəriblər. Bu əlaqə bədən kütlə indeksi, təhsil səviyyəsi və gəlir kimi müxtəlif amillər nəzərə alındıqdan sonra da qalmaqda davam edib ki, bu da məhz erkən mühit təsirinin beyin inkişafında mühüm rol oynadığını göstərir.

Ətraflı təhlil kişilərin bu cür mənfi amillərə qadınlara nisbətən daha həssas olduğunu üzə çıxarıb. Bundan əlavə, siqaret çəkmə və alkoqol qəbulu kimi yetkin yaşdakı zərərli vərdişlər də vəziyyəti daha da ağırlaşdırır.

Tədqiqatın müəllifləri vurğulayırlar ki, bu nəticələr qlobal miqyasda səhiyyə üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. Dünyanın bir çox ölkəsində, xüsusilə kənd yerlərində və aşağı gəlirli ailələr arasında yeməyin hələ də bərk yanacaq növləri ilə hazırlandığı ev təsərrüfatlarının payı yüksək olaraq qalır. Bu isə uşaqların yanma məhsulları ilə daimi təmasına səbəb olur; həmin zərərli maddələr ağciyərlərə və qana daxil olaraq onilliklər boyu beynin fəaliyyətinə təsir göstərə bilər.

Alimlər ənənəvi yanacaq növləri əvəzinə elektrik və ya qaz kimi təmiz enerji mənbələrinə çıxışın genişləndirilməsini tövsiyə edirlər. Bu addım təkcə tənəffüs və ürək-damar xəstəliklərinin qarşısının alınmasında deyil, həm də yaşlı dövrdə koqnitiv pozuntular riskinin azaldılmasında mühüm rol oynaya bilər.

Aydın