Icma.az
close
up
RU
Yeni kəşf Qalaktikamızın mənzərəsini dəyişir MARAQLI

Yeni kəşf Qalaktikamızın mənzərəsini dəyişir MARAQLI

Icma.az, Azvision portalına istinadən məlumatı açıqlayır.

Alimlərin iddiasına görə, ən qəribəsi odur ki, bu cür birləşmələr adətən qaz və ulduzların yüksək konsentrasiyası olan yerlərdə əmələ gəldiyi halda, burada proses demək olar ki, “boş” məkanda baş verir.
Süd Yolunun kənarında qeyri-adi kəşf
Sistem qərbdəki “Möhtəşəm Yeddilik” filmindəki antaqonistin şərəfinə “Kalvera” adlandırıldı. Ad seçimi təsadüfi deyil: filmin qəhrəmanı kimi, o da “qaydalardan kənarda”, yəni adətən kütləvi ulduzların doğulduğu yerlərdən uzaqdır.
“Kalvera Qalaktika müstəvisindən təxminən 6500 işıq ili hündürlüyündə yerləşir, burada maddənin konsentrasiyası son dərəcə aşağıdır. Kütləvi ulduzlar adətən Süd Yolunun mərkəzi və daha sıx bölgələrində həyat dövrlərini bitirirlər. Buna görə də, kənarda belə bir parlaq obyektin tapılması əsl sensasiyadır”, - materialda bildirilir.
İlk müşahidələr və radiogörüntülər
Astronomlar “Kalvera”nı ilk dəfə 2022-ci ildə qeydə alıblar. LOFAR radio teleskopları, demək olar ki, mükəmməl yuvarlaq bir quruluş qeydə alıb və sonradan bu, fövqəlyeni cismin qalıqları kimi müəyyən edilib. Mərkəzdə bir neytron ulduzu - böyük bir ulduzun dağılmasından sonra yaranan pulsar mövcud idi.
Təhlil partlayışın təxminən 10-20 min il əvvəl baş verdiyini və sistemin özünün Yerdən təxminən 13-16,5 min işıq ili məsafəsində yerləşdiyini göstərib.
Pulsarın davranışı
“XMM-Nyuton” Rentgen Rəsədxanası və digər alətlər tərəfindən aparılan müşahidələr pulsarın partlayışın mərkəzindən aktiv şəkildə uzaqlaşdığını təsdiqləyib. Onu genişlənən qaz və toz qabığı əhatə edir.
Pulsarların saniyədə 700 dövrəyə qədər sürətlə fırlana bildiyi və güclü rentgen və qamma şüaları yaydığı məlumdur.
“Kalvera” ilə bağlı isə aydınlaşıb ki, hətta aşağı maddə sıxlığı şəraitində belə, milyonlarla dərəcə temperaturu olan həddindən artıq plazma emissiyaları baş verə bilər. Bir zərbə dalğası maddənin lokallaşdırılmış kondensasiyası ilə toqquşduqda bu, baş verir.
Kəşfin əhəmiyyəti
“Kalvera”nın mövcudluğu alimlərin nəhəng ulduzların harada əmələ gələ və fövqəlyeni partlayışların baş verə biləcəyi barədə anlayışını dəyişir. İndi aydın olur ki, belə proseslər hətta Süd Yolunun “ən sakit” zonalarında da mümkündür.
Tədqiqat daha dəqiq təsvirlərin verilməsinə kömək edir:
• neytron ulduzların təkamülünün necə getməsi;
• fövqəlyeni cisimləri qabıqlarının necə genişlənməsi;
• partlayışdan sonra pulsarların kosmosda necə hərəkət etməsi.
Tədqiqatçıların rəyləri
- Tədqiqatımız göstərir ki, qalaktikanın ən sakit və zahirən boş görünən əraziləri belə ekstremal proseslərə ev sahibliyi edə bilər”, - astrofizik Emanuele Qreko vurğulayıb.
Alimlərin fikrincə, “Kalvera” Qalaktikanın periferiyasının onun mərkəzindəkilər qədər canlı və dinamik hadisələrə ev sahibliyi edə biləcəyinin bariz nümunəsidir.
P.S. Qalaktika (qədim yunan dilində - “Süd Yolu”) ulduzların, ulduz qruplarının, ulduzlararası qaz və tozun, qaranlıq maddənin və planetlərin cazibə qüvvəsi ilə bağlı sistemdir.
Sahil İsgəndərov
AzVision.az
Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:180
embedMənbə:https://azvision.az
archiveBu xəbər 08 Sentyabr 2025 15:38 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see300

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see292

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see256

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see244

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see242

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see241

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see238

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see229

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see225

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see223

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see219

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see201

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see201

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see199

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see198

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see194

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see192

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see190

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see182

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see178
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri