Icma.az
close
up
RU
Yeni kəşf Qalaktikamızın mənzərəsini dəyişir MARAQLI

Yeni kəşf Qalaktikamızın mənzərəsini dəyişir MARAQLI

Icma.az, Azvision portalına istinadən məlumatı açıqlayır.

Alimlərin iddiasına görə, ən qəribəsi odur ki, bu cür birləşmələr adətən qaz və ulduzların yüksək konsentrasiyası olan yerlərdə əmələ gəldiyi halda, burada proses demək olar ki, “boş” məkanda baş verir.
Süd Yolunun kənarında qeyri-adi kəşf
Sistem qərbdəki “Möhtəşəm Yeddilik” filmindəki antaqonistin şərəfinə “Kalvera” adlandırıldı. Ad seçimi təsadüfi deyil: filmin qəhrəmanı kimi, o da “qaydalardan kənarda”, yəni adətən kütləvi ulduzların doğulduğu yerlərdən uzaqdır.
“Kalvera Qalaktika müstəvisindən təxminən 6500 işıq ili hündürlüyündə yerləşir, burada maddənin konsentrasiyası son dərəcə aşağıdır. Kütləvi ulduzlar adətən Süd Yolunun mərkəzi və daha sıx bölgələrində həyat dövrlərini bitirirlər. Buna görə də, kənarda belə bir parlaq obyektin tapılması əsl sensasiyadır”, - materialda bildirilir.
İlk müşahidələr və radiogörüntülər
Astronomlar “Kalvera”nı ilk dəfə 2022-ci ildə qeydə alıblar. LOFAR radio teleskopları, demək olar ki, mükəmməl yuvarlaq bir quruluş qeydə alıb və sonradan bu, fövqəlyeni cismin qalıqları kimi müəyyən edilib. Mərkəzdə bir neytron ulduzu - böyük bir ulduzun dağılmasından sonra yaranan pulsar mövcud idi.
Təhlil partlayışın təxminən 10-20 min il əvvəl baş verdiyini və sistemin özünün Yerdən təxminən 13-16,5 min işıq ili məsafəsində yerləşdiyini göstərib.
Pulsarın davranışı
“XMM-Nyuton” Rentgen Rəsədxanası və digər alətlər tərəfindən aparılan müşahidələr pulsarın partlayışın mərkəzindən aktiv şəkildə uzaqlaşdığını təsdiqləyib. Onu genişlənən qaz və toz qabığı əhatə edir.
Pulsarların saniyədə 700 dövrəyə qədər sürətlə fırlana bildiyi və güclü rentgen və qamma şüaları yaydığı məlumdur.
“Kalvera” ilə bağlı isə aydınlaşıb ki, hətta aşağı maddə sıxlığı şəraitində belə, milyonlarla dərəcə temperaturu olan həddindən artıq plazma emissiyaları baş verə bilər. Bir zərbə dalğası maddənin lokallaşdırılmış kondensasiyası ilə toqquşduqda bu, baş verir.
Kəşfin əhəmiyyəti
“Kalvera”nın mövcudluğu alimlərin nəhəng ulduzların harada əmələ gələ və fövqəlyeni partlayışların baş verə biləcəyi barədə anlayışını dəyişir. İndi aydın olur ki, belə proseslər hətta Süd Yolunun “ən sakit” zonalarında da mümkündür.
Tədqiqat daha dəqiq təsvirlərin verilməsinə kömək edir:
• neytron ulduzların təkamülünün necə getməsi;
• fövqəlyeni cisimləri qabıqlarının necə genişlənməsi;
• partlayışdan sonra pulsarların kosmosda necə hərəkət etməsi.
Tədqiqatçıların rəyləri
- Tədqiqatımız göstərir ki, qalaktikanın ən sakit və zahirən boş görünən əraziləri belə ekstremal proseslərə ev sahibliyi edə bilər”, - astrofizik Emanuele Qreko vurğulayıb.
Alimlərin fikrincə, “Kalvera” Qalaktikanın periferiyasının onun mərkəzindəkilər qədər canlı və dinamik hadisələrə ev sahibliyi edə biləcəyinin bariz nümunəsidir.
P.S. Qalaktika (qədim yunan dilində - “Süd Yolu”) ulduzların, ulduz qruplarının, ulduzlararası qaz və tozun, qaranlıq maddənin və planetlərin cazibə qüvvəsi ilə bağlı sistemdir.
Sahil İsgəndərov
AzVision.az
Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:246
embedMənbə:https://azvision.az
archiveBu xəbər 08 Sentyabr 2025 15:38 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see345

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see284

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see282

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see282

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see274

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see267

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see260

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see258

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see255

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see244

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see242

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see241

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see240

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see239

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see233

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see227

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see227

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see217

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see214

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see212
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri