Yeni “Yalta” artıq uğursuzluğa düçar olub...

...1945-ci il Yalta Konfransı modelinə əsaslanan ABŞ, Rusiya və Çin arasında yeni bir razılaşma ideyasının Kremlin istədiyi dünyanın bölünməsinə səbəb olması ehtimalı azdır.

Prezident Donald Trampın Putin və Çin lideri Si Cinpinlə razılığa gəlmək cəhdi uğursuzluğa məhkumdur, çünki ABŞ, Rusiya və Çin fərqli strateji məqsədlər güdür, Ukrayna və Avropa ölkələri isə onların iştirakı olmadan verilən təhlükəsizlik qərarlarını qəbul etməyəcəklər.

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, bu barədə The Wall Street Journal xəbər verir.

Putin Ukraynadakı müharibənin sona çatmasını müzakirə etmək üçün üç liderin görüşünü təklif etdi.

Tramp bu ehtimala icazə verdi.

Bu ideya SSRİ, ABŞ və Böyük Britaniya liderlərinin müharibədən sonrakı dünya nizamını müzakirə etdiyi 1945-ci il Yalta Konfransını xatırladır.

Lakin, üç güc arasındakı mövcud münasibətlər kökündən fərqlidir: Moskva və Pekin Vaşinqtonun təsirini zəiflətməyə çalışır və öz maraqları bəzən bir-biri ilə ziddiyyət təşkil edir. Rusiya Ukraynaya qarşı müharibədə güzəştlərə nail olmaq istəyir, Çin isə Sakit okean bölgəsində təsirini genişləndirməyə və Tayvan üzərində nəzarəti bərqərar etməyə çalışır.

Trampın hər iki ölkə ilə danışıqlar aparmaq cəhdi ABŞ-dan qəbuledilməz güzəştlər tələb edərdi.

Belə bir razılaşmanın şərtlərini Ukraynaya tətbiq etmək xüsusilə çətin olardı.

Kiyevin öz gələcəyi ilə bağlı onun iştirakı olmadan verilən qərarları qəbul etməsi ehtimalı azdır. Ölkəyə təslim olmağa məcbur etmək üçün edilən hər hansı bir cəhd faydasızdır. WSJ redaksiyası yazıb: "İkinci Yalta, bəlkə də, Trampın ikinci müddətinin ən pis ideyasıdır". Avropa ölkələri də Rusiyanın qitədə təhlükəsizlik şərtlərini diktə etməsinə imkan verəcək bir razılaşmada maraqlı deyillər. Bu arada, Çinə güzəştlər ABŞ-ın Asiyadakı mövqeyini zəiflədə və Tayvan üçün əlavə risklər yarada bilər. Nəticədə, Trampın Putin və Si Cinpinlə razılığa gəlmək cəhdi təkcə üç gücün özləri arasında ziddiyyətlərlə deyil, həm də taleyini müəyyən etməyə çalışacaqları ölkələrin müqaviməti ilə üzləşir. Liderlər görüşsələr belə, bu, onların yeni dünya nizamı barədə razılığa gələ biləcəkləri anlamına gəlmir.

Əli Babayev