Zəkamız haraya gedir?

Süni intellektin etik sərhədləri və insan faktoru

Süni intellekt bu gün artıq təkcə texnologiya deyil – həm də sualdır. İnsanı düşündürən, cavab axtaran, bəzən isə narahat edən bir sual: Zəka bizim tərəqqimiz üçünmü yaranır, yoxsa bizi əvəz etmək üçünmü hazırlanır?

Bu gün süni intellekt tibb sahəsində diaqnoz qoyur, hüquq sistemində təhlil aparır, təhsil platformalarında müəllimi əvəzləyir. Amma sual qalır: Qərar verən kimdir – insanmı, yoxsa alqoritm?

Etik dilemmlar getdikcə dərinləşir. Hiss etməyən bir “ağıllı” sistem hansı qərarı “düzgün” sayacaq? Dəyərləri olmayan bir texnologiya hansı dəyər üzərində dayanacaq?

Zəkanın imkanları genişdir, amma bu imkanlar nəzarətsiz olduqda, məsuliyyətsizlik doğura bilər. Ona görə də süni intellektin inkişafı ilə paralel, onun əxlaqi və hüquqi çərçivəsi də formalaşdırılmalıdır. Bu, təkcə mühəndislərin deyil, cəmiyyətin, dövlətin və hər bir fərdin məsuliyyətidir.

İlk dəfədir ki, bəşəriyyət öz zəka modelini özü formalaşdırır. İndi məsələ bu modelin – insanın yanında, yoxsa yerində olacağı ilə bağlıdır. Və bu seçim bizim əlimizdədir.

Hazırladı:
Oğuz ARİF,
süni intellekt