1 milyon mərmi vəziyyəti dəyişəcəkmi?

Ukrayna Qərb müttəfiqlərindən yeni hərbi yadımlar gözləyir

Rusiya -Ukrayna müharibəsində rus qoşunlarının üstünlüyü davam edir. Son zamanlar Rusiya ordusu Ukraynada yeni əraziləri ələ keçirib. NATO-nun Baş katibi Mark Rutte bugünlərdə keçirdiyi mətbuat konfransında Ukraynanın hazırda Rusiya ilə cəbhədə məğlub olduğunu etiraf edib. “İndi bütün qış boyu və lazım gələrsə, uzunmüddətli perspektivdə biz Ukraynaya hərbi yardım axının davam etdiyinə əmin olmalıyıq. Onda biz Kiyevi ərazi itirdiyi mövqedən cəbhəni sabitləşdirmək və sonra ərazisini bərpa etmək mövqeyinə keçirə bilərik”, - deyə o qeyd edib. Onun sözlərinə görə, NATO-nun Kiyevə hərbi dəstəyi son dərəcə vacib olaraq qalır.

Borrel Zelenskiyə vəd verib?

Belə bir şəraitdə müttəfiqlər Ukraynaya yeni hərbi yardımların edilməsini müzakirə edirlər. Avropa İttifaqının Ukraynaya 1 milyon mərmi vermək planının bu ilin sonuna qədər tamamlanacağı gözlənilir. Bu barədə Kiyevə səfər edən Avropa İttifaqının xarici siyasət və təhlükəsizlik məsələləri üzrə ali nümayəndəsi Cozef Borrelin Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski ilə görüşündən sonra Ukrayna Prezidentinin Ofisi məlumat yayıb. Danışıqlarda Zelenski Aİ və ittifaqa üzv ölkələrin Ukraynaya göstərdiyi yardıma, xüsusən də 1 milyon mərmi verilməsi qərarına görə minnətdarlığını bildirib. Bundan əlavə, tərəflər Ukrayna ilə Avropa İttifaqı arasında gələcək qarşılıqlı fəaliyyət, hərbi yardımın artırılması, G7 qrupunun qərarına uyğun olaraq Kiyevə 50 milyard dollar ayırmaq üçün bütün prosedurların başa çatdırılması kimi məsələləri müzakirə ediblər. 2023-cü ilin martında Avropa İttifaqı Ukraynaya 1 milyon döyüş sursatı tədarük edəcəyinə söz vermişdi. Bu günədək rəsmi Kiyevə 980 mindən çox mərmi təhvil verilib.

Bayden administrasiyası Kiyevə növbəti hərbi yardım paketi ayırıb

ABŞ-ın Bayden administrasiyası da hələ ki, öz  siyasətini davam etdirir. Belə ki, ABŞ Ukraynaya 425 milyon dollar məbləğində növbəti silah paketi ayırdığını elan edib. Bununla bağlı yayılan sənəddə qeyd olunub ki, yeni yardım paketinə NASAMS hava hücumundan müdafiə raket kompleksləri, HIMARS reaktiv yaylım atəş sistemləri, “Stinger” daşınan zenit-raket kompleksləri, 155 və 105 mm kalibrli artilleriya mərmiləri, TOW tank əleyhinə sistemlər üçün döyüş sursatı, “Javelin” və AT-4 tank əleyhinə komplekslər, PUA-lara qarşı mübarizə vasitələri, hava - yer sinifli döyüş sursatı, “Stryker” zirehli transportyorlar, atıcı silahlar və döyüş sursatı daxildir. Həmçinin vurğulanıb ki, silahlar Kiyevə PDA (Presidential Drawdown Authority) mexanizmi vasitəsilə veriləcək ki, bu da ABŞ prezidentinə fövqəladə vəziyyət yarandığı təqdirdə xarici tərəfdaşa Konqreslə razılaşdırmadan silah tədarük etməyə imkan verir.

Yeri gəlmişkən, Pentaqonun sözçüsü Pat Rayder bildirib ki, Konqres 2024-cü ilin aprelində Ukrayna üçün əlavə maliyyələşdirməni təsdiqlədikdən sonra Birləşmiş Ştatlar Ukraynaya vəd etdiyi sursatın 83 faizinin, hava hücumundan müdafiə vasitələrinin 67 faizinin verilməsini təmin edib: “Əlavə maliyyənin qəbulundan oktyabrın ortalarına qədər anbarlarımızdan vəd etdiyimiz əsas sursatın 83 faizini Ukraynaya çatdırdıq”. Söhbət 155 mm çaplı artilleriya mərmilərindən, HIMARS GMLRS sistemləri üçün raketlərdən, “Patriot” və NASAMS sistemləri üçün döyüş sursatlarından gedir. Pat Rayder ABŞ-ın “Stinger” və HAWK üçün raketlər də daxil olmaqla, vəd etdiyi digər hava hücumundan müdafiə imkanlarının 67 faizini təmin etdiyini bildirib. “Kiçik bombalar və 105 mm-lik sursat da daxil olmaqla, yanğınla bağlı öhdəliklərimizin 60 faizini yerinə yetirdik”, - deyən Pentaqon rəsmisi əlavə edib ki, ABŞ anbarlarından silahların çatdırılması bir neçə gün və ya həftələr davam edir. Avadanlıqlardan hər hansı birinin təmirə ehtiyacı varsa, tez bir zamanda bərpa olunur və Ukraynaya göndərilir.

“Politico”: Trampın andiçmə mərasimindən sonra vəziyyət kəskin dəyişə bilər

Noyabrın 5-də keçirilən prezident seçkilərində respublikaçı Donald Tramp qalib gəlsə də, o, gələn ilin yanvarında səlahiyyətlərinin icrasına başlayacaq. Həmin vaxtda qədər Bayden administrasiyası Ukraynaya hərbi yardımlarla bağlı yeni qərarlar verə bilər. “Politico” nəşri də yazır ki, səlahiyyət müddəti başa çatmaq üzrə olan Cozef Bayden administrasiyası Konqresin Kiyev üçün ayırdığı 6 milyard dolları Donald Trampın andiçmə mərasiminədək Ukraynaya yönəltməyi planlaşdırır. Ali Rada Ağ Evin yardımı sürətləndirmək cəhdlərini həyəcan siqnalı kimi qiymətləndirib. Belə ki, Trampın andiçmə mərasimindən sonra vəziyyət kəskin şəkildə dəyişə bilər.

Rəsmi Kiyev dəfələrlə etiraf edib ki, ölkə müstəqil olaraq yalnız hərbi büdcə xərclərini ödəyə bilir və digər sahələr müttəfiqlərinin köməyilə maliyyələşir. Hökumət 2025-ci il üçün büdcə layihəsini 1,6 trilyon qrivna (38,68 milyard dollar) kəsirlə Radaya göndərib. Qərb tərəfdaşları isə Kiyevə özünü maliyyələşdirmək imkanlarını artırmaq üçün daha çox mənbələr axtarmağı tövsiyə edir.

“Politico” nəşri Tramp administrasiyasının sabiq məmurlarına istinadla onu da yazıb ki, ABŞ-ın yeni seçilmiş Prezidenti Donald Tramp Ukraynanı taleyin ümidinə buraxmaq fikrində deyil. Bildirilir ki, Trampın Ukraynanı taleyin ümidinə buraxacağından narahat olanlar var, lakin “onun əsas prioriteti ədalətli sülh tapmağa çalışmaq olacaq”.

Xatırladaq ki, bir neçə gün öncə Donald Trampın baş müşaviri Brayan Lanza BBC-yə bildirmişdi ki, Ukrayna ərazilərin qaytarılması barədə düşünmək əvəzinə, Trampın Rusiya ilə “realist dünya görüşünü” qəbul etməlidir. Müşavir həmçinin vurğulamışdı ki, Trampın gələcək administrasiyası Ukraynanın əks-hücum imkanlarını təmin etmək əvəzinə, məhz sülhə nail olmaq məsələsinə diqqət yetirəcək.

Lakin çox keçmədən “Reuters” agentliyi Trampın keçid komandasının adı açıqlanmayan nümayəndəsinə istinadən belə bir məlumat yaydı ki, Lanzanın Ukrayna mövzusunda söylədiyi sözlər ABŞ-nin yeni seçilmiş prezidentinin mövqeyini əks etdirmir.  “Brayan seçki kampaniyasında işləmək üçün işə götürülmüşdü”, - deyə agentlik Tramp qərargahının nümayəndəsinin sözlərini sitat gətirib: “O, Prezident Tramp üçün işləmir və onun adından danışmır”.

Beləliklə, Ukrayna hazırda çox çətin durumdadır. Rusiya ordusunun hücumlarının gücləndiyi bir şəraitdə müttəfiqlərinin yetərincə hərbi dəstək verməməsi rəsmi Kiyevi çıxılmaz vəziyyətə sürükləyir.

N.BAYRAMLI