10 dan çox ölkə etdi, Azərbaycanda gözlənilir Qalmaqallı qurumun ləğvi...

Dövlət Gömrük Komitəsinin ləğvi məsələsi yenidən gündəmə gəlib. Bu konteksdə REAL Partiyasının sədri, iqtisadçı Natiq Cəfərlinin fikirləri diqqət çəkib. O bildirib ki, sözügedən qurumun fəaliyyəti iqtisadiyyatımıza ciddi ziyan vurur.

Sitat: “Komitə ləğv edilməli, ya Maliyyə, ya da İqtisadiyyat Nazirliyinin tərkibində departament kimi fəaliyyət göstərməlidir. Gömrük Komitəsində Rusiyadan gələn hərbiləşdirilmiş (hamısının rütbəsi var – niyə?) gömrük sistemi kökündən dəyişdirilməlidir”.

Gömrük Komitəsi həqiqətən ləğv olunmalıdırmı?

Globalinfo.az-a danışan Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli deyib ki, gömrük sisteminin əsas funksiyaları vergi inzibatçılığına oxşayır və onun ayrı fəaliyyəti idarəetmə yükünü artırır:

“Bu qurumun səlahiyyətləri Maliyyə Nazirliyi, İqtisadiyyat Nazirliyi ilə üst-üstə düşür. Nəticədə büdcə vəsaitlərinin ayrılıqda idarə olunması, həmçinin hesabatlılığın zəifliyi müşahidə olunur. Həmçinin gömrük sistemində şəffaflıq, hesabatlılıq problemi uzun illərdir qalır, bu da hökumətin fiskal siyasətinə etimadı azaldır. Gömrük Komitəsinin funksiyalarının Dövlət Vergilər Xidmətinə birləşdirilməsi büdcə gəlirlərinin mərkəzləşdirilməsinə və vahid fiskal idarəetmə sisteminin formalaşmasına şərait yaradar. Beynəlxalq təcrübə də bu faktı təsdiqləyir. Türkiyə, Gürcüstan, Estoniya kimi ölkələrdə gömrük xidməti Maliyyə Nazirliyinin və ya Vergilər Xidmətinin tərkibində fəaliyyət göstərir”.

Akif Nəsirli

İqtisadçı qeyd edib ki, Gömrük Komitəsinin ləğvi məqsədəuyğundur:

“Lakin gömrük orqanı yalnız maliyyə yığım funksiyasını yerinə yetirmir, həm də milli təhlükəsizlik və sərhəd nəzarəti baxımından mühüm rola malikdir. Qaçaqmalçılıqla mübarizə, strateji malların dövriyyəsinə nəzarət və beynəlxalq sanksiyalara uyğunluq kimi məsələlər onun müstəqilliyini zəruri edir. Bundan əlavə, ölkəmiz Dünya Gömrük Təşkilatının üzvü kimi müəyyən institusional öhdəliklər daşıyır. Əgər komitə ləğv edilsə, bu öhdəliklərin yerinə yetirilməsi mexanizmləri yenidən qurulmalı olacaq. Bu da prosesləri mürəkkəbləşdirə bilər.

Hazırda gömrük sistemində “Smart Customs”, “ASAN ödəniş”, “Rəqəmsal gömrük” kimi layihələrin tətbiqi mərhələsində olması da struktur dəyişikliklərini çətinləşdirən amillərdəndir. Bu layihələr hələ tam nəticə vermədiyi üçün strukturun birdən-birə dəyişdirilməsi sistemin rəqəmsal transformasiyasına zərbə vura bilər”.

A.Nəsirli vurğulayıb ki, komitənin tam ləğvi yaxın perspektivdə real görünmür:

“Lakin funksional transformasiya və idarəetmə inteqrasiyası ehtimalı yüksəkdir. Bu o deməkdir ki, qurum Maliyyə və ya İqtisadiyyat Nazirliyi ilə birgə idarəetmə modelinə keçə, gələcəkdə isə vahid fiskal koordinasiya sistemi yaradıla bilər. Belə bir islahat büdcə gəlirlərinin şəffaflığını artırar, inzibati yükü azaldar və dövlətin fiskal siyasətində daha balanslı idarəetmə mühiti formalaşdırar. Yəni söhbət Gömrük Komitəsinin tamamilə ləğvindən yox, onun daha çevik və inteqrə olunmuş idarəetmə modelinə keçirilməsindən gedir”.

Ləman İmran
Globalinfo.az