100 illik saziş...

Britaniya Şərqi Avropada güc mərkəzinə çevrilir

Britaniya Baş naziri Keir Starmer yanvarın 16-da Ukraynaya elan olunmamış səfər edib. Səfər zamanı Britaniya Baş naziri Keir Starmer və Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski Britaniya-Ukrayna münasibətlərində yeni tarixi səhifə açan “100 illik tərəfdaşlıq” sazişi imzalayıblar.

Qərb və Ukrayna mediasının məlumatına görə, bu saziş iki ölkə arasındakı diplomatik-siyasi, iqtisadi-ticarət, hərbi-təhlükəsizlik, enerji, elmi, mədəni və bir çox sahələrdə qarşılıqlı əməkdaşlığın dərinləşməsinə yönəlib.

Qeyd edək ki, bundan əvvəl, Britaniya ilə Ukrayna arasında 2020-ci ildə iqtisadi tərəfdaşlıq müqaviləsi, 2024-ci ilin yanvarında təhlükəsizlik sazişi də imzalanıb.

10 hissədən ibarət olan yeni sazişdə hərbi-müdafiə və hərbi-təhlükəsizlik sahələrində birgə əməkdaşlığa, o cümlədən Ukraynanın NATO-ya üzv olması üçün imkanların yaradılmasına xüsusi əhəmiyyət verilib.

İmzalanma mərasimindən sonra K.Starmer və V.Zelenski birgə mətbuat konfrası keçiriblər. K.Starmer iki ölkə arasında sazişin imzalanmasını tarixi hadisə hesab edib: “Ukrayna ilə Britaniya arasında münasibətlər bundan sonra daha da inkişaf edəcək. Əvvəlki dövrlərdən fərqli olaraq hər iki ölkə daha da bir-birinə yaxınlaşıb.  Mədəniyyət, təhsil, elm və texnologiya sahələrində də əməkdaşlıq genişlənəcək “.

Ukraynaya hərbi yardımın davam etdirilməsi məsələsinə toxunan K.Starmer bildirib ki, Britaniya Ukraynaya 2,6 milyard  dollardan çox kredit ayırmağı planlaşıdırır. Onun sözlərinə görə, Ukraynaya veriləcək kredit Rusiyanın dondurulmuş aktivləri hesabına həyata keçiriləcək. Starmer, həmçinin Britaniyanın Ukrayna ordusunu müasir artilleriya silahları və hava hücumundan müdafiə sistemləri ilə təmin edəcəyini, eləcə də Ukraynaya 3,6 milyard dollar civarında hərbi dəstək də göstərəcəyini bəyan edib.

Sazişin Ukraynaya hansı üstünlükləri qazandıracaq?

Qeyd etdiyimiz kimi, Britaniya ilə Ukrayna arasında imzalanan hərtərəfli tərəfdaşlıq sazişi bir çox sahələrdə münasibətləri daha da dərinləşdirəcək. İstər diplomatik-siyasi, iqtisadi-ticarət, istərsə də hərbi-təhlükəsizlik, hətta mədəni-elmi sahələrdə ikitərəfli əməkdaşlıq Ukraynaya bir çox üstünlüklər qazandıracaq.

İlk növbədə, Britaniya Ukraynanın təhlükəsizliyinin təminatçısına çevriləcək. Britaniya Ukrayna ordusunu müasir silah-sursatla təmin etməklə yanaşı onun  müdafiə qabiliyyətini gücləndirəcək. Ukrayna Britaniyanın dəstəyi ilə özünün təhlükəsizlik strategiyasını müəyyənləşdirməsi də ehtimal olunur. Ukraynanın öz hərbi-müdafiə qabiliyyətini artırmaq üçün Britaniyanın hərbi proqramlarından istifadə edəcəyi də də mümkündür.

Eyni zamanda Britaniyanın maliyyə dəstəyi hesabına Ukraynada iqtisadi və təhlükəsizlik cəhətdən önəmli olan, dəfələrlə hücuma məruz qalan mühüm sənaye, enerji və elektrik infrastrukturu yenidən qurulacaq. Ukrayna və Britaniya həm enerji, həm də iqtisadi-ticarət sahələrində birgə layihələr həyata keçirəcəklər. 

Britaniya  nə əldə edəcək?

Sözsüz ki, Britaniya da sazişin imkanlarından yararlanacaq. İmzalanmış sənəd Britaniya üçün də əhəmiyyətlidir. Şübhəsiz ki, bu saziş çərçivəsində Britaniya Ukraynanın iqtisadi, enerji və sənaye sektoruna milyardlarla investisiya yatıracaq və bu ölkənin iqtisadi sektorunun qurulmasında geniş paya malik olacaq. 

Britaniyanın hərbi personalının Ukrayna ordusunun möhkəmlənməsinə töfhə verməsinə gəlincə, yaxın zamanda Britaniya zabitlərinin Ukrayna ordusu ilə birlikdə hərbi təlimlər həyata keçirməsinə və Ukrayna ordusunun  NATO standartlarına uyğunlaşmasına yardımcı olmalarının şahidi olacağıq. Britaniya ilə Ukrayna arasında diplomatik-siyasi və təhlükəsizlik sahələrində qarşılıqlı məsləhətləşmələr daha da intensiv şəkildə aparılacaq.

Digər önəmli məqam isə Britaniyanın elmi-tədqiqat mərkəzləri Ukraynada öz ofislərini aça bilər. Onlar yalnız bu ölkədə Britaniyanın maraqları çərçivəsində fəaliyyət göstərəcəklər.

Bu baxımdan, yaxın gələcəkdə Britaniyanın Şərqi Avropada geosiyasi və geoiqtisadi güc mərkəzinə çevrilə bilər.