2000 illik məzar daşı həyətə necə GƏLİB ÇIXIB?

ABŞ-də Yeni Orleandakı şəxsi evdə aparılan adi həyət təmizliyi gözlənilmədən son illərin ən qeyri-adi arxeoloji kəşflərindən birinə səbəb olub. 

“Cebheinfo.az” “Popular Mechanics”-ə istinadən xəbər verir ki, evlərinin yaxınlığında alaq otlarını təmizləyən evli cütlük Danielle Santoro və Aaron Lorenz üzərində Latın yazısı olan mərmər lövhə aşkar ediblər.

Daha sonra bunun II Dünya müharibəsindən bəri yoxa çıxmış, təxminən 2000 illik Roma dəniz zabitinin məzar daşı olduğu bəlli olub.

Tulane Universitetinin antropoloqu Santoro əvvəlcə daşın Yeni Orleanın köhnə qəbiristanlıqlarından birindən gəldiyini güman edib. Lakin Yeni Orlean Universitetinin antropoloqu Rayan Qrey ilə əlaqə saxladıqdan sonra tapıntının xeyli qədim olduğu məlum olub.

İnsbruk Universiteti və Tulane Universitetinin tədqiqatçıları ilə birlikdə alimlər Latın yazısını deşifrə ediblər. Məlum olub ki, o, Roma İmperiyasının Pretoriya donanmasında xidmət edən və hərbi trirem Asklepiusda xidmət edən dənizçi Sextus Congenius Verusa həsr olunub. Mətnə görə, o, Frakiyadakı Bessi qəbiləsindən olub, 42 il yaşayıb, 22 il orduda xidmət ediv və ona abidə varisləri tərəfindən qoyulub.

Başqa bir fakt əsl sensasiyaya səbəb olub. Belə ki, bu məzar daşı tarixçilərə çoxdan məlum idi və Roma yaxınlığındakı qədim Roma limanı olan Çivitavekkiya Şəhər Muzeyində eksponat kimi qeydə alınıb. Muzey 1943-1944-cü illərdə müttəfiqlərin bombardmanı zamanı dağıdıldıqdan sonra abidə izsiz yoxa çıxdı və yoxa çıxmış sayılıb.

Tapıntının mənşəyi təsdiqləndikdən sonra Federal Təhqiqatlar Bürosunun (FTB) Mədəni İrs Cinayətləri Bölməsi işə qarışıb. Daş müsadirə edilib və repatriasiya prosesinin başa çatmasına qədər mühafizə altına alınıb. 29 aprel 2026-cı ildə məzar daşı ABŞ-dən qaytarılan 337 mədəni sərvətin təhvil verilməsinin bir hissəsi olaraq rəsmi olaraq İtaliyaya qaytarılıb.

Lakin əsas sual qalır: bu qədim Roma abidəsi adi bir Amerika evinin bağçasına necə gəlib çıxıb?

Rayan Qrey binanın sahiblərinin tarixini araşdırmağa başlayıb, lakin uzun müddət araşdırma heç bir nəticə verməyib. Daha sonra İtaliyada işləyən Tulane Universitetinin klassiklər üzrə mütəxəssisi Syuzan Lusniya axtarışa qoşulub. O, Romanın azad edilməsindən sonra ABŞ Beşinci Ordusunun 34-cü Piyada Diviziyasının bölmələrinin Çivitavekkiyadan keçdiyini və bir müddət şəhərdə qaldığını aşkar edib. Bu, məzar daşının müharibədən sonrakı illərdə ABŞ-yə gətirilə biləcəyini göstərirdi.

Təsadüfi bir hadisə nəhayət sirrin üzə çıxmasına səbəb olub. Yerli media qeyri-adi tapıntı haqqında məlumat verib, bundan sonra evin keçmiş sahibi Erin Skott O'Brayen ortaya çıxıb. O, iyirmi il əvvəl mərmər lövhəni gözəl dekorativ element hesab edərək bağçaya, ağacın yanına qoyduğunu xatırlayıb.

Məlum olub ki, o, məzar daşını İkinci Dünya müharibəsi zamanı İtaliyada Amerika ordusunda xidmət edən babası Çarlz Paddokun ölümündən sonra tapıb. 1946-cı ildə italyan həyat yoldaşı ilə birlikdə Yeni Orleana qayıdan baba lövhəni evində saxlayıb. Ölümündən sonra qohumları əslində evdə böyük bir sərvət olduğundan xəbərsiz olublar. 

Lakin əsas sirr hələ də açılmayıb. Tədqiqatçılar Çarlz Paddokun qədim Roma məzar daşını necə əldə etdiyini - onu özü qaçaqmalçılıq yolu ilə çıxarıb, qanuni yolla əldə edib-etmədiyini və ya müharibədən sonrakı İtaliyanın xaosunda ona məxsus olub-olmadığını müəyyən edə bilməyiblər.

Onilliklər sonra bu qeyri-adi hekayə simvolik olaraq sona çatıb: 8400 kilometrdən çox məsafə qət edən və Luizianadakı şəxsi evin bağçasında uzun illər keçirən Roma dənizçisinin məzar daşı nəhayət ki, təxminən iki min il əvvəl tapıldığı yerin yaxınlığındakı muzeyə qaytarılıb.

Xəzər
“Cebheinfo.az”

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin