Azərbaycanda şeir yazanlar YOXA ÇIXIB?

Son illərdə texnologiyanın sürətli inkişafı poeziyaya da təsirsiz ötüşməyib. Əvvəllər şeir yazmaq və çap etdirmək ənənə hesab olunurdu, bu gün rəqəmsal platformalar və sosial şəbəkələr bu ənənəni sarsıdıb.

Bəziləri hesab edir ki, artıq şeir yazanların sayı azalıb, çünki oxucu marağı daha çox vizual və sürətli məzmuna yönəlib. Kitab mağazalarında poeziya bölmələri kiçilir, yeni şeir kitablarının nəşri isə əvvəlki illərlə müqayisədə xeyli azalıb.

Sosial mediada yayılan qısa, emosional şeirlər və sitatlar yeni bir "rəqəmsal poeziya" dalğasının formalaşdığını göstərir. Bəzi gənc yazarlar ənənəvi kitab yerinə “İntaqram şairi” olaraq tanınır. Bu isə poeziyanın formasının və yayılma üsullarının dəyişdiyini, lakin tamamilə yox olmadığını göstərir.

Tanınmış şair, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin mətbuat katibi Xəyal Rza mövzu ilə bağlı Modern.az-a bildirib ki, müair dövrdə poeziyaya marağın artdığı danılmazdır.

"Hərçənd, bu sahədə dəqiq statistika aparılmasa da, şeir yazanların çoxluğu göz önündədir. Lakin sözün əsl mənasında yaxşı şeir müəllifləri, hər zaman olduğu kimi, barmaqla sayılacaq qədərdir. Çünki poeziya hər gün yazılan, sıradan bir yaradıcılıq nümunəsi deyil – o, təbii və ilahi hisslərin ifadəsidir", - o qeyd edib.

Xəyal Rza bildirib ki, poeziyada mövzu baxımından müxtəliflik müşahidə olunur. Son illərdə Vətən, Zəfər, Qarabağ, xüsusilə də Şuşa ilə bağlı çoxlu sayda poetik nümunələr qələmə alınıb. Amma sevgi şeiri poeziyada həmişə əsas mövzulardan biri olaraq qalır.

Müsahibimizin fikirlərinə görə, əsl poeziya nümunələrinin taleyi həmişə uğurlu olub. Bu cür əsərlər unudulmur, yaddaşlarda qalır, tez-tez xatırlanır. Lakin təbiilikdən uzaq, məntiqsiz və süni şəkildə quraşdırılmış şeirlər uzunömürlü olmur, zamanla qaranlığa qərq olur.

Xəyal Rza söyləyib ki, müasir dövrün “sürətli informasiya inkişafı” isə poeziya ilə heç bir bağlılıq daşımır. Bu texnoloji inkişaf bəzən ünsiyyəti çətinləşdirə, poeziya ilə təmas imkanlarını azalda bilər. Bununla belə, internet, elektron kitablar mütaliə vərdişlərini yeni formatda davam etdirməyə imkan yaradır. Məsələn, pandemiya dövründə təkcə Türkiyədə kitabların illik tirajı 145 milyona çatıb.

"Poeziyanın inkişafı təkcə yazmaqla deyil, həm də onu düzgün təqdim etməklə mümkündür. Qiraət sənətinin inkişafı da bu sahəyə töhfə verir. Poeziya sadəcə oxunmur, həm də dinlənilir, hiss olunur.

Yaradıcılıq isə həvəslə ölçüləcək bir sahə deyil. Həvəs ötəridir, amma yaradıcılıq dayanıqlı prosesdir. Gənc yazarların inkişafı üçün onlara real dəstək göstərilməlidir. Kitabların nəşri, tərcüməsi, xarici ölkələrdə tanıdılması və ən əsası, adekvat qonorar verilməsi vacibdir. Bu istiqamətdə dövlətin bir sıra təşəbbüsləri mövcuddur. Hər il 20 gəncə Prezident təqaüdünün ayrılması, xarici almanaxlarda yer almaları, Azərbaycan Yazıçılar Birliyi ilə “BP” Azərbaycanın kitab layihəsi çərçivəsində müəlliflərə 5 min manat qonorar verilməsi nümunə kimi göstərilə bilər.

Vurğulamaq lazımdır ki, süni intellekt çox şeyi əvəz edə bilər, lakin təbii hissləri, ilhamı və poeziyanın ruhunu heç vaxt tam olaraq yarada bilməz. Bəli, süni intellekt ideal görünüşlü insan obrazları yarada bilər, amma onların qəlbi heç vaxt ritmini dəyişməyəcək", - o qeyd edib.

Zərif Sofiyeva