Icma.az
close
up
RU
4000 illik gil lövhələr dünyanın ilk imperiyasının sirlərini açdı

4000 illik gil lövhələr dünyanın ilk imperiyasının sirlərini açdı

Qaynarinfo saytından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Arxeoloqlar təxminən 4000 il yaşı olan qədim gil lövhələr aşkar ediblər. Bu tapıntılar dünyanın ilk imperiyası hesab edilən Akkadın mövcudluğunu təsdiqləyən ən qədim yazılı sübutlardan biridir və onun son dərəcə mürəkkəb bürokratik sistemini üzə çıxarır.

Qaynarinfo xəbər verir ki, "Interesting Engineering" portalının məlumatına görə, tapılmış gil lövhələr qədim Şumer şəhəri Girsunun (indiki İraq ərazisində yerləşən Tello) dövlət arxivlərinin qalıqlarıdır. Onlar şəhərin xarabalıqlarında, arxiv binasının qalıqları arasında aşkarlanıb.

Bu sənədlər eramızdan əvvəl 2300–2150-ci illəri əhatə edir və həmin dövrdə Girsunun Akkad sülaləsinin nəzarəti altında olduğunu sübut edir. Lövhələr Akkad imperiyasının idarəetmə sisteminə dair ilk konkret dəlilləri təqdim edir.

Dövlət yazışmaları mixi yazı ilə yazılmışdı və təchizat, xərclər kimi müxtəlif hökumət fəaliyyətlərini sənədləşdirirdi. Bu qeydlərə balıq, mal-qara, taxıl, parçalar və hətta qiymətli daş-qaşlar daxildir.

"Onlar hər şeyi qeydə alırdılar. Əgər bir qoyun imperiyanın ən ucqar nöqtəsində ölsəydi, bu da mütləq qeyd olunardı. Akkadlılar bürokratiyaya tamamilə aludə idilər", deyə Britaniya Muzeyinin kuratoru Sebastyan Rey bildirir.

Bundan əlavə, lövhələr əhalinin siyahıya alınması, o cümlədən kişilərin, qadınların və uşaqların adları və peşələri barədə məlumatları da özündə ehtiva edir. Bu, Akkad dövlətinin genişmiqyaslı və sistemli bir idarəetmə aparatı qurduğunu göstərir.

Lövhələrdəki yazılar qadınların da Akkad cəmiyyətində mühüm mövqelərə sahib olduğunu göstərir. Ekspertlərin fikrincə, cəmiyyət əsasən patriarxal olsa da, qadınlar mühüm vəzifələr tuturdular, məsələn, ali kahinlər olurdular.

Eyni zamanda, lövhələr akkadlılar arasında müxtəlif peşələrin mövcudluğunu sübut edir. Onların arasında daş oyma ustaları kimi ixtisaslı sənətkarlar və məbədləri süpürən fəhlələr kimi adi işçilər də olub.

Maraqlıdır ki, bəzi lövhələrdə memarlıq çertyojları, əkin sahələrinin planları və su kanallarının xəritələri tapılıb. Bu isə Akkad idarəçiliyinin yüksək səviyyədə planlaşdırma və sənədləşdirmə aparmasından xəbər verir.

Bu tapıntılar qədim imperiyaların idarəçilik sistemlərini daha yaxşı anlamağa imkan verir və dünyanın ilk mərkəzləşdirilmiş dövlət strukturlarından birinin sübutu kimi qiymətləndirilir.

Aydın

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:512
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 17 Mart 2025 22:32 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanda 55 yeni peşə standartı hazırlanır

14 Noyabr 2026 11:57see299

“Ağzımızdakı dişlərin sayını da uçota alsalar yaxşı olar...” TƏKLİF

14 Noyabr 2026 12:26see290

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see287

Bakı avtobuslarında sərnişin bumu

14 Noyabr 2026 17:02see283

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see282

Azərbaycandan Suriyaya nəql edilən qazın həcmi 56% artdı

14 Noyabr 2026 14:44see277

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see268

STAR neft emalı zavodu dizel yanacağı istehsalını 4 % ə yaxın artırıb

14 Noyabr 2026 17:02see267

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see260

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see259

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see239

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see235

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see234

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see233

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see230

Azərbaycanda bəzi dövlət müəssisələri ləğv oluna bilər

14 Noyabr 2026 17:10see228

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see222

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see222

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see220

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see216
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri