Icma.az
close
up
RU
4000 illik gil lövhələr dünyanın ilk imperiyasının sirlərini açdı

4000 illik gil lövhələr dünyanın ilk imperiyasının sirlərini açdı

Qaynarinfo saytından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Arxeoloqlar təxminən 4000 il yaşı olan qədim gil lövhələr aşkar ediblər. Bu tapıntılar dünyanın ilk imperiyası hesab edilən Akkadın mövcudluğunu təsdiqləyən ən qədim yazılı sübutlardan biridir və onun son dərəcə mürəkkəb bürokratik sistemini üzə çıxarır.

Qaynarinfo xəbər verir ki, "Interesting Engineering" portalının məlumatına görə, tapılmış gil lövhələr qədim Şumer şəhəri Girsunun (indiki İraq ərazisində yerləşən Tello) dövlət arxivlərinin qalıqlarıdır. Onlar şəhərin xarabalıqlarında, arxiv binasının qalıqları arasında aşkarlanıb.

Bu sənədlər eramızdan əvvəl 2300–2150-ci illəri əhatə edir və həmin dövrdə Girsunun Akkad sülaləsinin nəzarəti altında olduğunu sübut edir. Lövhələr Akkad imperiyasının idarəetmə sisteminə dair ilk konkret dəlilləri təqdim edir.

Dövlət yazışmaları mixi yazı ilə yazılmışdı və təchizat, xərclər kimi müxtəlif hökumət fəaliyyətlərini sənədləşdirirdi. Bu qeydlərə balıq, mal-qara, taxıl, parçalar və hətta qiymətli daş-qaşlar daxildir.

"Onlar hər şeyi qeydə alırdılar. Əgər bir qoyun imperiyanın ən ucqar nöqtəsində ölsəydi, bu da mütləq qeyd olunardı. Akkadlılar bürokratiyaya tamamilə aludə idilər", deyə Britaniya Muzeyinin kuratoru Sebastyan Rey bildirir.

Bundan əlavə, lövhələr əhalinin siyahıya alınması, o cümlədən kişilərin, qadınların və uşaqların adları və peşələri barədə məlumatları da özündə ehtiva edir. Bu, Akkad dövlətinin genişmiqyaslı və sistemli bir idarəetmə aparatı qurduğunu göstərir.

Lövhələrdəki yazılar qadınların da Akkad cəmiyyətində mühüm mövqelərə sahib olduğunu göstərir. Ekspertlərin fikrincə, cəmiyyət əsasən patriarxal olsa da, qadınlar mühüm vəzifələr tuturdular, məsələn, ali kahinlər olurdular.

Eyni zamanda, lövhələr akkadlılar arasında müxtəlif peşələrin mövcudluğunu sübut edir. Onların arasında daş oyma ustaları kimi ixtisaslı sənətkarlar və məbədləri süpürən fəhlələr kimi adi işçilər də olub.

Maraqlıdır ki, bəzi lövhələrdə memarlıq çertyojları, əkin sahələrinin planları və su kanallarının xəritələri tapılıb. Bu isə Akkad idarəçiliyinin yüksək səviyyədə planlaşdırma və sənədləşdirmə aparmasından xəbər verir.

Bu tapıntılar qədim imperiyaların idarəçilik sistemlərini daha yaxşı anlamağa imkan verir və dünyanın ilk mərkəzləşdirilmiş dövlət strukturlarından birinin sübutu kimi qiymətləndirilir.

Aydın

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:513
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 17 Mart 2025 22:32 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see294

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see294

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see290

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see271

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see269

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see263

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see262

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see241

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see226

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see214

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see213

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see213

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see211

Kayli Cennerin keçmiş işçisi məhkəməyə müraciət etdi Ağır ittihamlar

14 Noyabr 2026 23:23see209

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see207

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see201

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see197

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see189

Tuxel İspaniya mediasına sərt reaksiya verdi: “Siz özünüz qalmaqal yaradırsınız”

15 Noyabr 2026 02:17see182

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri