66 milyard ağac əkdilər, nəticə gözlənilən kimi olmadı

Çin təxminən yarım əsr ərzində səhralaşma ilə mübarizə aparmaq məqsədilə həyata keçirilən genişmiqyaslı proqram çərçivəsində təxminən 66 milyard ağac əkib. Lakin araşdırma göstərib ki, süni şəkildə salınan meşələr təbii ekosistemləri tam əvəz etmir və uzunmüddətli perspektivdə faydaları məhdud ola bilər.

Qaynarinfo xəbər verir ki, "Futura Sciences"ın məlumatına görə, "Böyük yaşıl divar" kimi tanınan kampaniya 1978-ci ildə başlayıb. Layihənin məqsədi Qobi və Taklamakan səhralarının yayılmasının qarşısını almaq, həmçinin atmosferdəki karbon qazının udulmasını artırmaq olub. Çin 2050-ci ilə qədər daha 34 milyard ağac əkməyi planlaşdırır.

Alimlər ölkənin müxtəlif bölgələrində insanlar tərəfindən əkilmiş gənc ağacları təbii meşələrdəki ağaclarla müqayisə ediblər. Araşdırmanın nəticələrinə görə, süni şəkildə salınmış meşələrdəki tinglər təbii meşələrdəki analoqlarından 66 faiz daha sürətlə böyüyür. Bundan əlavə, bu ağacların atmosferdə karbon qazının konsentrasiyasının artmasına daha güclü reaksiya verdiyi müəyyənləşdirilib.

Sürətli böyümə uzunmüddətli ekoloji nəticə demək deyil

Lakin sürətli böyümə avtomatik olaraq uzunmüddətli ekoloji nəticə anlamına gəlmir. Məqalə müəlliflərinin fikrincə, səhralıq ərazilərin yaşıllaşdırılması nəticənin yerli su ehtiyatlarına hansı qiymətə başa gəldiyi ilə bağlı suallar yaradır.

Pekin Universitetinin landşaft ekoloqu Yuhan Luo süni və təbii meşələrə fərqli yanaşılmalı olduğunu bildirir.

"Əkilmiş meşələr iqlim dəyişikliyinin təsirlərinin azaldılması strategiyalarında getdikcə daha böyük rol oynayır. Lakin qlobal ekosistem modellərinin əksəriyyəti meşələrin müxtəlif növlərini fərqləndirmir və yaşın meşələrin dinamikasına təsirini lazımi səviyyədə əks etdirmir", deyə ekspert bildirib.

Süni meşələr qısa müddətdə karbonu effektiv şəkildə toplaya bilər, lakin bu təsir sonsuz deyil. Luonun sözlərinə görə, təbii meşələr karbonun uzunmüddətli saxlanması və ekosistemlərin dayanıqlılığı baxımından əhəmiyyətini qoruyur. Bununla yanaşı, müxtəlif araşdırmaların nəticələri yerli şəraitdən asılı olaraq fərqlənə bilər.

"Torpaq ehtiyatlarının idarə olunması əvvəllər düşündüyümüzdən daha incə və spesifik mexanizmlərə əsaslanır. Məsələ yalnız torpağa nə qədər ağac əkdiyinizdən ibarət deyil – vaxt, növlərin seçimi və uzunmüddətli qulluq da vacibdir", deyə Luo vurğulayıb.

Çinin təcrübəsi göstərir ki, əkilən ağacların sayı özlüyündə meşələrin bərpasının uğurunu qiymətləndirmək üçün kifayət qədər göstərici deyil.

Nəticələri qiymətləndirərkən karbonun nə qədər müddət saxlanması, meşələrin tərkibi, onların yaşı, yerli su ehtiyatları və sonrakı qulluq kimi amillər də nəzərə alınmalıdır.

Aydın