8 Noyabr Şuşa Şəhər Gününün tarixi və ictimai əhəmiyyəti

Azərbaycanın müasir tarixinin səhifələrinə qızıl hərflərlə yazılmış 8 Noyabr – Zəfər Günü və bu günün ayrılmaz tərkib hissəsi olan Şuşa Şəhər Günü xalqımızın qürur mənbəyi, milli birliyimizin və ədalətin bərpasının rəmzidir. 2020-ci il noyabrın 8-də Azərbaycan Ordusunun Şuşa şəhərini erməni işğalından azad etməsi 44 günlük Vətən müharibəsinin taleyini həll edən ən vacib hərbi-siyasi hadisə oldu.
Şuşanın azad edilməsinin tarixi xronologiyası və hərbi əhəmiyyəti
Şuşa sadəcə strateji bir yaşayış məntəqəsi deyil, təbii qala və Qarabağın tacıdır. Xankəndi-Laçın magistral yolunun üzərində yerləşməsi, eləcə də Xankəndi şəhərinə birbaşa hakim hərbi-strateji mövqeyi Şuşanı hərbi əməliyyatların mərkəzinə çevirmişdi.
-Döyüşlərin Gedişi: 2020-ci ilin sentyabrın 27-də başlayan əks-hücum əməliyyatları nəticəsində Azərbaycan Ordusu cənub istiqamətindən irəliləyərək Füzuli, Cəbrayıl, Zəngilan, Qubadlı və Hadrut qəsəbəsini işğaldan azad etdi. Bundan sonra hədəf Şuşa idi.
-Qəhrəmanlıq dastan: Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrin (XTQ) igidləri heç bir ağır texnikadan istifadə etməyə imkan verməyən keçilməz meşələri, sıldırım qayaları və dərələri aşaraq sıx duman və çovğun şəraitində Şuşaya daxil oldular. Yüngül silahlarla aparılan əlbəyaxa və sərt döyüşlər nəticəsində düşmən darmadağın edildi.
-Müzəffər elan: 2020-ci il noyabrın 8-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyev Şuşanın azad olunduğunu xalqa rəsmi olaraq elan etdi.
Şuşa şəhər gününün təsis edilməsi
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2023-cü il dekabrın 3-də imzaladığı Sərəncama əsasən, hər il 8 Noyabr tarixi Azərbaycanda Şuşa Şəhər Günü kimi təntənəli şəkildə qeyd olunmağa başlandı. Bu qərar tarixi zəfərin əbədiləşdirilməsi, gənc nəsildə vətənpərvərlik ruhunun yüksəldilməsi və Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtının azad olunmasının ildönümünün xüsusi qeyd edilməsi baxımından müstəsna əhəmiyyət daşıyır.
İctimai-siyasi və mədəni əhəmiyyəti
Şuşanın azad olunması və hər il Şuşa Şəhər Gününün qeyd olunması cəmiyyətimizdə və regionda dərin dəyişikliklərə səbəb olmuşdur:
-Milli qürurun və özünəinamın bərpası: Şuşanın azadlığı xalqımızın illərdir yaşadığı məğlubedilməzlik sindromunu tamamilə sildi və cəmiyyətdə güclü milli həmrəylik yaratdı.
-Mədəniyyət paytaxtının dirçəlişi: Azərbaycanın "Mədəniyyət Paytaxtı" elan edilən Şuşada bu gün genişmiqyaslı bərpa-quruculuq işləri aparılır. Tarixi abidələr, məscidlər, saraylar və evlər orijinal memarlıq üslubuna uyğun olaraq yenidən bərpa olunur.
-Beynəlxalq tədbirlər mərkəzi: Şuşa artıq yalnız yerli deyil, beynəlxalq səviyyəli tədbirlərə – "Xarıbülbül" musiqi festivalına, Qlobal Media Forumlarına və müxtəlif konfranslara ev sahibliyi edir. Bu da şəhərin qədim statusunun beynəlxalq müstəvidə yenidən bərpası deməkdir.
-Siyasi-strateji qələbə: Şuşanın alınması düşmənin kapitulyasiya aktına (10 noyabr bəyannaməsi) imza atmasını şərtləndirən əsas hərbi amil oldu və ölkəmizin ərazi bütövlüyünün təmin edilməsində həlledici rol oynadı.
Bir sözlə, biz 8 Noyabr – Şuşa Şəhər Gününü sadəcə təqvim bayramı kimi qiymətləndirməməliyik.Çünki 8 Noyabr ədalətin bərpası, xalq-ordu birliyinin təntənəsi və Azərbaycanın qətiyyətli iradəsinin simvoludur. Şuşanın azad olunması ilə Azərbaycan xalqı öz tarixi yaddaşına, mədəni irsinə və əbədi gələcəyinə qovuşdu. Bu gün Şuşa işıqlı sabahın, dirçəlişin və əbədi sülhün qala şəhəri kimi ucalır.
Jalə Həsənova
YAP Yevlax rayon təşkilatının fəalı