Abdullah Ağar: “İrəli Karakol Dövləti” planı addım addım həyata keçirilir

Yaxın Şərqdəki geosiyasi proseslər uzun illərdir ki, yalnız bölgənin deyil, bütün dünyanı maraqlandıran, kompleks və çoxsəviyyəli oyun meydanına çevrilib. Suriyada və İraqın şimalında baş verən hadisələr, əhalinin böyük qisminin dəstəkləmədiyi silahlı qrupların xarici dəstək hesabına geniş əraziləri nəzarət altına alması, həmçinin regional güclərin bu proseslərdə oynadığı rol, yalnız hərbi və siyasi məna daşımır. Bu proseslər həm də unitar dövlət anlayışını, milli sərhədlərin əhəmiyyətini və bölgədə gələcək nizamı ciddi şəkildə sınayır.

Bahçeşehir Universiteti Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri, terror və təhlükəsizlik üzrə ekspert Abdullah Ağar Sherg.az-a Suriyada və İraqın şimalında baş verən bu mürəkkəb vəziyyət, tərəflərin mövqeləri və imperiya maraqlarının necə işlədiyi barədə danışıb: 

"BMT-nin məlumatlarına əsasən, Suriyada 3-5 faiz kürd əhalisi yaşayır. Bununla belə, əhalinin böyük qisminin dəstəkləmədiyi YPG/PYD/PKK terror təşkilatı xarici silah, maliyyə və imperialist dəstək hesabına Suriyanın 30 faizini nəzarətə götürərək həmin ərazilərdə “hakimiyyət” iddiası irəli sürür. Onlar ölkənin artıq unitar (vahid) dövlət kimi mövcud ola bilməyəcəyini bildirir. Təşkilat bu iddianı yalnız bu gün yox, prosesin ilk günlərindən səsləndirir. İndi isə bu fikirləri Barzaninin himayəsi altında İraqda keçirilən toplantılarda, Barzanilərlə birlikdə ifadə edir. Əslində, Hələb və Dəməşq döyüşlərindən sonra ABŞ və Fransanın iştirakı ilə formalaşan Duhok “hüsranı” prosesinin inkişaf etmiş variantı olan “İraqın şimalı-Suriyanın şimalı” yaxınlaşması, əməkdaşlığı və inteqrasiyası məhz Duhokda açıq şəkildə dilləndirilir. Neçirvan Barzani “Suriyada mərkəzi idarəetmə sistemi ölkəni idarə etmək üçün doğru model deyil” söyləyərkən, YPG/PYD rəhbəri Mazlum Abdi “Suriyanın yenidən mərkəzi dövlətə çevrilməsi artıq mümkün deyil”,-deyir. 

Ekspert bu prosesin yalnız İraqın və Suriyanın şimal bölgələrindən ibarət olmadığını söyləyib:

"Bu proses bütövlükdə Suriyanı, İraqı, İranı və Türkiyəni maraqlandıran, regionu dərindən sarsıdacaq, hətta parçalama potensialına malik gizli bir planın mərhələli şəkildə irəlilədiyini göstərir. Hazırkı mərhələdə imperialist güclər İraq və Suriyanın şimalını faktiki olaraq birləşdirməyə hesablanan hibrid, post-modern və hərbi-siyasi “İrəli Karakol Dövləti” yaratmağın ardınca gedirlər. Onlar addım-addım irəliləyir, biz isə sadəcə seyr edirik. Həm Qəzzədə, həm Suriyada, həm də guya “terrorsuz Türkiyə” adıyla unitar struktura güzəştlər gözlənilən proseslərdə ovunmağa və ovudulmağa, yatmağa və yatızdırılmağa, ümid etməyə və ümid etdirilməyə, gözləməyə və gözlətdirilməyə, aldanmağa və aldadılmağa davam edirik. Tarix, millət, həqiqət və Yaradanın bu prosesdə kimi necə anacağı məni çox maraqlandırır".