ABŞ hökuməti “Intel”də pay almaq istəyir

Tramp Administrasiyası “Intel” şirkətində pay almaq üçün danışıqlara başlayıb. Bu, Trampın “Intel”in rəhbəri Lip-Bu Tanı Çinlə əlaqələri səbəbindən istefa verməyə çağırmasından sonra baş verib. Sövdələşmə baş tutarsa, bu, şirkətin dəfələrlə təxirə salınmış Ohayo ştatında fabrik tikintisinə kömək edə bilər.

“Bloomberg” agentliyinin və “The Wall Street Journal” (WSJ) qəzetinin məlumatına görə, ABŞ Prezidenti Donald Trampın administrasiyası dünyanın ən böyük çip istehsalçılarından biri olan “Intel” korporasiyasında pay almaq üçün danışıqlar aparır. Bu ideya, avqustun 11-də prezident Trampın “Intel”in baş direktoru Lip-Bu Tan ilə görüşündə müzakirə edilib. “Bloomberg”in mənbələri bildirir ki, mümkün sövdələşmə “Intel”in Ohayoda tikməyi planlaşdırdığı fabrikin inşasına dəstək verəcək. Şirkət bu yeri dünyanın ən böyük çip istehsal müəssisəsinə çevirəcəyinə söz vermişdi, lakin layihə dəfələrlə təxirə salınıb. Maliyyə problemləri yaşayan “Intel” iyul ayında ilin sonuna qədər işçilərinin 15 faizini ixtisar edəcəyini, Ohayo fabrikinin isə 2030-cu illərdən əvvəl açılmayacağını elan etmişdi.

Danışıqların təfərrüatları hələ də müzakirə olunur, hökumətin ala biləcəyi payın ölçüsü dəqiq deyil və danışıqlar razılıq əldə edilmədən başa çata bilər. Bloomberg-in məlumatına görə, sövdələşmə 2025-ci ilin ikinci rübündə 2,9 milyard dollar zərər edən “Intel”in maliyyə vəziyyətini yaxşılaşdıracaq. Lakin “WSJ” investorlara istinadən yazır ki, təkcə dövlət maliyyəsi “Intel”in köhnəlmiş biznes modeli də daxil olmaqla bütün problemlərini həll etmək üçün yetərli deyil.

Ağ Ev “Intel” ilə danışıqların aparılmasını təsdiqləməyib, şirkət isə “şayiələr və fərziyyələr” barədə şərh verməkdən imtina edib. Lakin “Prezident Trampın texnologiya və istehsal sahəsində ABŞ liderliyini gücləndirmək səylərinə dərin sadiqliyini” qeyd edib. Tramp və Lip-Bu Tanın görüşü ABŞ prezidentinin şirkət rəhbərini “ciddi maraqlar toqquşması” səbəbindən vəzifəsini tərk etməyə çağırmasından bir neçə gün sonra baş tutub. Bundan əvvəl, Arkanzas ştatından respublikaçı senator Tom Kotton “Intel”in idarə heyətinin sədri Frenk Yeriyə məktub göndərərək, Lip-Bu Tanın Çinlə əlaqələri ilə bağlı narahatlığını bildirmişdi. “WSJ” qeyd edir ki, iş adamı on illərdir San-Fransiskodakı vençur firması və Honkonqdakı ofisləri vasitəsilə Çinin texnoloji startaplarına sərmayə qoyub.

Donald Trampın çağırışından sonra “Intel” ABŞ-ın milli maraqlarına və iqtisadi təhlükəsizliyinə sadiq olduğunu bəyan edib. Mart ayında şirkətə rəhbərlik edən Lip-Bu Tan ABŞ-ın 40 ildən çox müddət ərzində onun evi olduğunu və bu ölkəni sevdiyini vurğulayıb. İş adamının sözlərinə görə, onun əvvəlki vəzifələri, o cümlədən mikrosxemlərin və çap sxemlərinin layihələndirilməsi üçün proqram təminatı hazırlayan “Cadence Design Systems” şirkətindəki fəaliyyəti haqqında “çoxlu dezinformasiya” yayılır.

Bu danışıqlar həm də ABŞ hökumətinin daxili istehsalı və texnoloji liderliyini gücləndirmək üçün atdığı addımlardan biri kimi qiymətləndirilir. Belə ki, Vaşinqton yarımkeçirici sənayesində milli təhlükəsizliklə iqtisadi müstəqilliyi birləşdirən yeni strategiya həyata keçirir. Çinlə texnoloji rəqabətin getdikcə kəskinləşdiyi bir vaxtda ABŞ hökuməti çip istehsalını ölkə daxilində gücləndirmək, kritik infrastrukturun xarici asılılığını minimuma endirmək və yüksək texnologiyalar sahəsində lider mövqeləri bərpa etmək niyyətindədir. “Intel”lə mümkün sövdələşmə isə bu strategiyanın mühüm sınaqlarından biri olacaq.

Səbuhi MƏMMƏDOV
XQ