ABŞ ın quru əməliyyatı harda olacaq?

ABŞ Fars körfəzindəki Xarq adasını strateji üstünlük verəcək quru əməliyyatı üçün əsas hədəf kimi görür.

Azpost.info bildirir ki, İranı əhatə edən hərbi ssenari yaxın gələcəkdə yeni bir mərhələyə qədəm qoya bilər. UNİAN-a açıqlamasında siyasi ekspert İqor Savçuk qeyd edir ki, Fox News-da danışan general Keyt Kelloq Vaşinqtonun Xarqı mümkün əməliyyatın əsas hədəflərindən biri kimi gördüyü barədə fərziyyələri faktiki olaraq təsdiqləyib.

Onun sözlərinə görə, adaya havadan eniş hazırkı vəziyyətdə ən məntiqli hərbi addım ola bilər. Ekspert hesab edir ki, Şimali Karolinada təlimləri qəfil ləğv edilən ABŞ-ın 82-ci Hava-Desant Diviziyasının bölmələri Xarqda peyda olsa, bu, Tehrana ciddi strateji zərbə olar.

Xarq adası İranın neft infrastrukturunda əsas rol oynayır. İranın xam neft ixracatının təxminən 90%-i – gündə təxminən 1,5-1,6 milyon barel – bu terminaldan keçir. Bu mərkəz üzərində nəzarət Tehranın maliyyə resurslarını ciddi şəkildə məhdudlaşdıra və iqtisadiyyatına ciddi zərbə vura bilər.

Savçuk iddia edir ki, belə bir addım neftinin əhəmiyyətli bir hissəsini İrandan alan Çinin də maraqlarına təsir edəcək. O, Pekinin artıq İran ordusuna birbaşa dəstək verdiyinə inanır. O, bərk raket yanacağı istehsalında istifadə olunan maddə olan natrium perxloratla yüklənmiş iki IRISL tankerinin Çinin Qaolan limanından yola düşməsini nümunə gətirir. Ekspert iddia edir ki, Çin enerji müqabilində İran ballistik raketlərini faktiki olaraq “qidalandırır”.

Lakin o, Xarq neft terminalı ABŞ-ın nəzarəti altına keçərsə, vəziyyətin kəskin şəkildə dəyişə biləcəyini təxmin edir. Daha sonra İran iqtisadiyyatının etibar etdiyi neft gəlirlərinin axını kəsilə bilər. Analitik hesab edir ki, belə bir halda, Çinin əsas gəlir mənbəyini itirəcəyi təqdirdə Tehranla əməkdaşlığı davam etdirməsi ehtimalı azdır.

Savçuk hesab edir ki, adanın ələ keçirilməsi ABŞ-a tammiqyaslı işğala ehtiyac olmadan İrana təzyiq göstərməyə imkan verəcək. Neft ixracına nəzarət USS Gerald Ford gəmi qrupu da daxil olmaqla Amerika qüvvələrinə keçdikdən sonra Tehranın proksi qrupları və raket proqramlarını maliyyələşdirmək üçün resurslarında kəskin azalma ola bilər.

Ekspert həmçinin hesab edir ki, belə bir ssenari İran rəhbərliyini nüvə proqramı ilə bağlı danışıqlara qayıtmağa məcbur edə bilər. Onun sözlərinə görə, müharibə qarşılıqlı güzəştlərlə deyil, İranın neft ixracından pul qazanmaq imkanından məhrum edilməsi ilə başa çata bilər.

Savçuk hesab edir ki, İranın neft infrastrukturu üzərində nəzarət qlobal bazara da təsir edəcək. Uzunmüddətli perspektivdə bu, neft qiymətlərinin bir barel üçün 60-70 dollara düşməsinə səbəb ola bilər. O iddia edir ki, belə bir ssenari Rusiyanın gəlirlərinə daha da təsir göstərə və hərbi imkanlarının zəifləməsini sürətləndirə bilər.

Bu arada, neft bazarındakı hazırkı vəziyyət gərgin olaraq qalır. Qiymətlər bir barel üçün 90 dollardan yuxarıdır ki, bu da analitikin fikrincə, mümkün eskalasiya gözləntiləri ilə bağlıdır. O hesab edir ki, bazar əsasən gələcək hərbi əməliyyatlar gözləntisi ilə donub qalıb.

Sonda ekspert belə bir nəticəyə gəlir ki, əgər İranın neft “iynəsi” üzərində nəzarət ABŞ-a keçərsə, Tehran sərt bir seçimlə -qarşıdurmanı davam etdirmək və ya nüvə silahsızlaşdırılmasını tamamilə qəbul etmək  seçimi ilə üz-üzə qala bilər.

AzPost.az

Paylaş