ABŞ və İran atəşkəsin 60 gün uzadılmasını müzakirə edir

Vasitəçilər ABŞ ilə İran arasında atəşkəsin 60 gün uzadılması və nüvə danışıqları üçün çərçivənin yaradılması ilə bağlı razılaşmaya yaxın olduqlarına inanırlar.

Marja xəbər verir ki, bu barədə “Financial Times” danışıqlarla bağlı məlumatlandırılmış şəxslərə istinadən yazıb.

FT-nin məlumatına görə, razılaşma Hörmüz boğazının mərhələli şəkildə yenidən açılmasını, İranın zənginləşdirilmiş uran ehtiyatlarının müzakirəsini, sanksiyaların yumşaldılmasını və Tehranın xaricdəki aktivlərinin mərhələli şəkildə dondurulmasının ləğvini nəzərdə tutur.

İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü bildirib ki, Tehran ilk mərhələ olaraq müharibəyə son qoymaq üçün “anlaşma memorandumu”nu yekunlaşdırır və daha sonra 30-60 gün ərzində daha geniş danışıqlara keçiləcək. 

“Danışıqlar düzgün istiqamətdə gedir. Hazırda sənəd baxılması üçün amerikalılardadır”, – danışıqlarla bağlı məlumatlandırılmış diplomat FT-yə bildirib.

CBS News-un məlumatına görə, ABŞ Prezidenti Donald Trump İranla razılaşmaya “xeyli yaxınlaşdıqlarını” deyib.

“Axios”un məlumatına görə, o, şənbə günü ərəb liderləri ilə razılaşma layihəsini müzakirə etmək üçün telefon danışığı keçirib və bazar günü qərar verə bilər.

Qlobal enerji ticarəti üçün əsas keçid olan Hörmüz boğazı üzərində ABŞ və İran arasında qarşıdurmanın davam etməsi fonunda, aprelin 8-dən etibarən kövrək atəşkəs qüvvədədir və bu müddət ərzində tərəflər arasında toqquşmalar baş verib. Münaqişə Körfəz ölkələrinin “son onilliklərin ən ağır qlobal enerji böhranı” adlandırdığı vəziyyətə səbəb olub. ABŞ-da enerji qiymətlərinin artması inflyasiyanı sürətləndirib və Federal Ehtiyat Sisteminin (FED) faiz dərəcələrini artırmalı ola biləcəyi ilə bağlı gözləntiləri gücləndirib.

FT yazır ki, Pakistan və Qətər nümayəndələri cümə axşamı və cümə günləri iranlı həmkarları ilə danışıqlar aparıb, eyni zamanda ABŞ nümayəndəsi Steve Witkoff ilə mütəmadi əlaqə saxlayıblar.

“Reuters” şənbə günü xəbər verib ki, İranın baş danışıqçısı pakistanlı həmkarına Tehranın qanuni hüquqlarından geri çəkilməyəcəyini bildirib və ABŞ-a etimadsızlığını ifadə edib.

“Reuters”in məlumatına görə, İran parlamentinin sədri Mohammad Baqer Qalibaf bildirib ki, İran Silahlı Qüvvələri fevralın sonundan başlayan münaqişə dövründə zərər görmüş imkanlarını bərpa edib.

FT qeyd edir ki, əsas fikir ayrılıqlarından biri Trampın İranın zənginləşdirilmiş uran ehtiyatlarını təhvil verməsi və nüvə silahı imkanlarından daimi şəkildə imtina etməsi tələbi olaraq qalır.

Tramp həmçinin İranın ötən ilin iyununda İsrailin İrana qarşı müharibəsinə qoşulduqdan sonra ABŞ tərəfindən bombalanan nüvə obyektlərini sökməsini tələb edib.

İran Xarici İşlər Nazirliyi tərəflərin razılaşmaya həm “çox uzaq”, həm də “çox yaxın” olduqlarını etiraf edib və ABŞ-ın bir neçə dəfə “ziddiyyətli mövqelər” nümayiş etdirdiyini bildirib.

Tramp bazar ertəsi deyib ki, “ciddi danışıqlar” getdiyi üçün ABŞ bu həftə İrana qarşı hücumları yeniləməkdən çəkinib.

Səudiyyə Ərəbistanı, Qətər və BƏƏ daxil olmaqla Körfəz ölkələri Trampı hərbi əməliyyatları dayandırmağa çağırıblar. Onlar İranın regiona qarşı mümkün cavab addımlarından və qlobal enerji bazarlarına daha böyük zərər vurulmasından ehtiyat edirlər.