ABŞ və Rusiya arasındakı Alyaska sammitinin pərdəarxası ANALİZ

Trampla Putinin Alyaska Sammitində hansı razılaşmaların baş tutduğu, hansılarının baş tutmadığı heş kimə dəqiq məlum deyil. Tərəflərin imzaladığı bir sənəd olmadı (azı ictimaiyyətə təqdim edilmədi). Lakin tərəflər danışıqlardan razı qaldıqlarını həm mimikaları, həm də bəyanatları ilə bildirdilər.

Analitik Asif Şəfəqqətov sammitin nəticələrini belə təhlil edib.

"Aydındır ki, bu görüşdə hər hansı müqavilə imzalana bilməzdi - onun hazırlanması böyük iş və vaxt tələb edir.

Lakin niyyət protokolu, memorandum imzalana bilərdi. Bəlkə də imzalanıb... Onun olub-olmamasını biz bundan sonrakı əməllərdə görəcəyik.

Bütün hallarda Alyaska sammiti tərəflər üçün faydasız olmadı. Bəs tərəflər nəyə nail oldular?

Rusiya

1. 2022-ci ilin fevralından Kollektiv Qərb tərəfindən tam "iqnor" edilən, BCM tərəfindən həbsinə beynəlxalq order verdirən, bütün dünya ölkələrindən təcrid olunması tələb olunan Putin (Rusiya) elə həmin Kollektiv Qərbin "rəisi" tərəfindən ABŞ-da qırmızı xalçada qəbul edildi. Putin yeganə adamdır ki, Tramp onu hava limanında qarşıladı. Kollektiv Qərb artıq rəsmi şəkildə yoxdur.

2. Ukrayna məsələsinin Putin-Tramp arasında müzakirəsi münaqişədə əsas tərəfdən birinin ABŞ olduğunu rəsmiləşdirdi. Qərb təbliğatı indiyədək bunu inkar etməyə çalışır.

3. Danışıqlar zamanı Putin Trampa anlada bildi ki, müharibəni dayandırmaq yox, bitirmək lazımdır. Onu bitirmək üçün isə müharibənin kök səbəblərini aradan qaldırmaq lazımdır. Tramp görüşdən sonrakı müsahibələrində və Avropa liderləri ilə telefon danışıqlarında bu fikirlə razılaşdığını bildirib. Bəs müharibənin kök səbəbi nədir? NATO-nun Rusiya sərhədlərinə doğru genişləndirilməsi. Rusiya bu narazılığını 2021-ci il dekabr ultimatumunda ABŞ və NATO-ya bildirmiş, lakin nə ABŞ, nə də NATO onu qəbul etmişdi.

4. Britaniya, Aİ və Ukrayna danışıqlar masasından kənarda qaldılar. Bu Britaniya və Fransa (BMT-nin 2 daimi üzvü) üçün II Dünya müharibəsindən sonra ən ağır siyasi zərbə oldu. Bu həm də o deməkdir ki, Britaniya və Aİ nəinki dünyada, hətta Avropada təhlükəsizlik məsələsində əhəmiyyətli güc statuslarını itiriblər.

5. Bu hadisə Rusiyanın Qlobal Şərqdə və Qlobal Cənubda nüfuzunun artmasına ciddi təsir göstərəcək.

ABŞ

1. ABŞ yeganə dünya hegemonu olmadığı ilə barışdı. Bu sammitə razılıq verməklə hələlik Rusiya ilə hesablaşmağa məcbur olduğunu rəsmi etiraf etdi. Uzağı 1 ilə Çinlə də hesablaşmalı olduğu ilə razılaşacaq. Sonra Hindistan və Braziliya da bu cərgəyə qoşula bilər. 15 avqust çoxqütblü dünyanın rəsmi başlanğıcı kimi tarixə düşəcək.

2. ABŞ artıq uğursuzluğu aşkar görünən "Ukrayna layihəsi"ndən çıxmaq üçün legitim bəhanə əldə etdi. Ukraynaya Rusiya şərtləri ilə müharibəni dayandırmağı təklif edəcək, Ukrayna bunu qəbul etməyəcək (Britaniya və Aİ-nin 16 avqust tarixli birgə bəyanatı buna əsas verir) və ABŞ layihədən çıxacaq ki, "mən sülh yaratmaq istədim, siz imkan vermədiniz, gedin, bildiyiniz kimi edin".

3. ABŞ iqtisadiyyatında gözlənilən tənəzzülün qarşısını almaq üçün Rusiya ilə iqtisadi əməkdaşlığı bərpa etmək və genişləndirmək üçün əsas əldə etdi.

4. Tramp oktyabrdan özü və partiyadaşları üçün daha vacib olan Konqresə aralıq seçkilərlə daha ciddi məşğul olmaq üçün "Ukrayna ballastından" azad olacaq.

5. Avropanın təhlükəsizliyi üçün xərclədiyi pullara qənaət etməyə, Avropadakı hərbi kontingenti ölkə daxilinə və Çin ətrafına yerdəyişmək üçün imkanı yaranacaq.

Partiya ustalıqla oynandı”.

Elçin