Icma.az
close
up
RU
Ağ Ev fitili yandırdı: Tramp Qərbin özünə müharibə elan edir

Ağ Ev fitili yandırdı: Tramp Qərbin özünə müharibə elan edir

Icma.az bildirir, Olke.az saytına əsaslanaraq.

ABŞ prezidenti Donald Trampın Qrenlandiyanı ABŞ-ın tərkib hissəsinə çevirmək istiqamətində yürütdüyü siyasət transatlantik münasibətlərdə yeni və təhlükəli bir mərhələnin başlanğıcına işarə edir. Vaşinqtonun bu məsələni artıq açıq siyasi təzyiq və strateji hədəf səviyyəsinə qaldırması ABŞ–Aİ münasibətlərində illərdir görünməyən gərginlik yaradıb.

Vaşinqton–Kopenhagen xəttində dalan
Danimarka xarici işlər naziri Lars Lökke Rasmussenin Vaşinqton səfəri və ABŞ rəsmiləri ilə keçirdiyi görüşlər göstərdi ki, tərəflər arasında mövqelər tam ziddir. Rasmussənin “Amerikanın mövqeyini dəyişdirə bilmədik” açıqlaması faktiki olaraq diplomatik dalanın etirafıdır.
Danimarka üçün məsələ yalnız ərazi bütövlüyü deyil, həm də beynəlxalq hüququn əsas prinsiplərindən biri olan xalqların öz müqəddəratını təyinetmə hüququdur. Qrenlandiyada legitim hökumətin və əhalinin böyük əksəriyyətinin Danimarka Krallığının tərkibində qalmaq istədiyi bir şəraitdə Trampın ilhaq ritorikası Avropa paytaxtlarında ciddi narahatlıq doğurur.

ABŞ-ın təhlükəsizlik arqumenti və gizli geosiyasi hesablar
Rəsmi Vaşinqton Qrenlandiya məsələsini Arktikada dəyişən təhlükəsizlik mühiti ilə əsaslandırmağa çalışır. Həqiqətən də Arktika artıq yalnız ekoloji və iqtisadi zona deyil, böyük güclərin rəqabət meydanıdır. Lakin Tramp administrasiyasının ritorikası təhlükəsizlik çərçivəsini aşaraq açıq territorial iddiaya çevrilir.
Bu isə Avropa üçün təhlükəli presedent yaradır: əgər müttəfiq dövlət güc yolu və ya təzyiq vasitəsilə başqa bir müttəfiqin ərazisi üzərində iddia qaldıra bilirsə, bu, bütün kollektiv təhlükəsizlik arxitekturasını sarsıdır.

Brüsselin reaksiyası: hüquq, NATO və “diş göstərmə” mərhələsi
Aİ-nin xarici siyasət üzrə ali nümayəndəsi Kaya Kallasın və Avropa Komissiyasının prezidenti Ursula fon der Leyenin açıqlamaları Brüsselin məsələyə artıq strateji təhlükə kimi baxdığını göstərir. Xüsusilə Kallasın “beynəlxalq hüquq kiçik ölkələri qoruyan yeganə mexanizmdir” fikri Avropanın mövqeyinin ideoloji əsasını ortaya qoyur.
Avropanın cavabı yalnız diplomatik bəyanatlarla məhdudlaşmır. Qrenlandiyada “Arktik Dözümlülük” adı altında keçiriləcək hərbi təlimlər və Fransa, Almaniya, Britaniya kimi aparıcı ölkələrin bu prosesə qoşulması Aİ-nin ABŞ-a simvolik, lakin açıq mesajıdır: Qrenlandiya məsələsi Avropanın qırmızı xəttidir.

NATO daxilində səssiz çatlar
Ən təhlükəli məqam ondan ibarətdir ki, bu gərginlik birbaşa NATO-nun daxilində baş verir. Alyansın əsas dayağı olan ABŞ-la Avropa müttəfiqləri arasında inamın aşınması NATO-nun kollektiv müdafiə funksiyasını zəiflədə bilər.
Reallıq isə dəyişmir: Avropa orduları ABŞ-la hərbi qarşıdurma potensialına malik deyil. Bu, daha çox siyasi təzyiq və çəkindirmə xarakteri daşıyır. Lakin belə bir qarşıdurmanın özü belə Qərbin strateji birliyinə ciddi zərbədir.

Trampın təzyiq rıçaqları və Rusiya faktoru
Donald Trampın Avropa üzərində kifayət qədər təzyiq alətləri var. Ukrayna müharibəsi, NATO daxilində maliyyə yükü, Rusiya ilə dialoq kanalları bu rıçaqların əsasını təşkil edir. Tramp Moskva faktorunu Avropa üçün bir növ “Domokl qılıncı” kimi saxlayır.
Bu vəziyyətdən ən çox fayda götürə biləcək tərəflər isə Rusiya və Çindir. Qərb daxilində parçalanma nə qədər dərinləşərsə, Moskva və Pekinin üzərindəki sanksiya və siyasi təzyiqlər bir o qədər zəifləyə bilər.

Uduzan kollektiv Qərbdir
Qrenlandiya ətrafında yaranan böhran nə ABŞ, nə də Aİ üçün strateji qazanc vəd edir. Əksinə, bu proses müttəfiqlər arasında etimadın aşınmasına, beynəlxalq hüququn zəifləməsinə və Qərbin qlobal mövqelərinin sarsılmasına yol açır.
Əgər bu xətt davam edərsə, Qərbin əsas rəqibləri olan Rusiya və Çin üçün yeni fürsət pəncərələri açılacaq. Bu isə artıq yalnız Qrenlandiya yox, qlobal güc balansı məsələsidir.

Mürtəza

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:219
embedMənbə:https://olke.az
archiveBu xəbər 15 Yanvar 2026 14:40 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see292

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see284

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see283

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see268

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see265

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see260

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see259

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see239

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see230

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see221

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see212

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see209

Türkiyəli aktyor ev sahibi ilə məhkəməni uddu Kirayə qalmaqalı

14 Noyabr 2026 22:18see209

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see208

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see208

Kayli Cennerin keçmiş işçisi məhkəməyə müraciət etdi Ağır ittihamlar

14 Noyabr 2026 23:23see206

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see203

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see198

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see194

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see183
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri