Icma.az
close
up
RU
Ağ Ev fitili yandırdı: Tramp Qərbin özünə müharibə elan edir

Ağ Ev fitili yandırdı: Tramp Qərbin özünə müharibə elan edir

Icma.az bildirir, Olke.az saytına əsaslanaraq.

ABŞ prezidenti Donald Trampın Qrenlandiyanı ABŞ-ın tərkib hissəsinə çevirmək istiqamətində yürütdüyü siyasət transatlantik münasibətlərdə yeni və təhlükəli bir mərhələnin başlanğıcına işarə edir. Vaşinqtonun bu məsələni artıq açıq siyasi təzyiq və strateji hədəf səviyyəsinə qaldırması ABŞ–Aİ münasibətlərində illərdir görünməyən gərginlik yaradıb.

Vaşinqton–Kopenhagen xəttində dalan
Danimarka xarici işlər naziri Lars Lökke Rasmussenin Vaşinqton səfəri və ABŞ rəsmiləri ilə keçirdiyi görüşlər göstərdi ki, tərəflər arasında mövqelər tam ziddir. Rasmussənin “Amerikanın mövqeyini dəyişdirə bilmədik” açıqlaması faktiki olaraq diplomatik dalanın etirafıdır.
Danimarka üçün məsələ yalnız ərazi bütövlüyü deyil, həm də beynəlxalq hüququn əsas prinsiplərindən biri olan xalqların öz müqəddəratını təyinetmə hüququdur. Qrenlandiyada legitim hökumətin və əhalinin böyük əksəriyyətinin Danimarka Krallığının tərkibində qalmaq istədiyi bir şəraitdə Trampın ilhaq ritorikası Avropa paytaxtlarında ciddi narahatlıq doğurur.

ABŞ-ın təhlükəsizlik arqumenti və gizli geosiyasi hesablar
Rəsmi Vaşinqton Qrenlandiya məsələsini Arktikada dəyişən təhlükəsizlik mühiti ilə əsaslandırmağa çalışır. Həqiqətən də Arktika artıq yalnız ekoloji və iqtisadi zona deyil, böyük güclərin rəqabət meydanıdır. Lakin Tramp administrasiyasının ritorikası təhlükəsizlik çərçivəsini aşaraq açıq territorial iddiaya çevrilir.
Bu isə Avropa üçün təhlükəli presedent yaradır: əgər müttəfiq dövlət güc yolu və ya təzyiq vasitəsilə başqa bir müttəfiqin ərazisi üzərində iddia qaldıra bilirsə, bu, bütün kollektiv təhlükəsizlik arxitekturasını sarsıdır.

Brüsselin reaksiyası: hüquq, NATO və “diş göstərmə” mərhələsi
Aİ-nin xarici siyasət üzrə ali nümayəndəsi Kaya Kallasın və Avropa Komissiyasının prezidenti Ursula fon der Leyenin açıqlamaları Brüsselin məsələyə artıq strateji təhlükə kimi baxdığını göstərir. Xüsusilə Kallasın “beynəlxalq hüquq kiçik ölkələri qoruyan yeganə mexanizmdir” fikri Avropanın mövqeyinin ideoloji əsasını ortaya qoyur.
Avropanın cavabı yalnız diplomatik bəyanatlarla məhdudlaşmır. Qrenlandiyada “Arktik Dözümlülük” adı altında keçiriləcək hərbi təlimlər və Fransa, Almaniya, Britaniya kimi aparıcı ölkələrin bu prosesə qoşulması Aİ-nin ABŞ-a simvolik, lakin açıq mesajıdır: Qrenlandiya məsələsi Avropanın qırmızı xəttidir.

NATO daxilində səssiz çatlar
Ən təhlükəli məqam ondan ibarətdir ki, bu gərginlik birbaşa NATO-nun daxilində baş verir. Alyansın əsas dayağı olan ABŞ-la Avropa müttəfiqləri arasında inamın aşınması NATO-nun kollektiv müdafiə funksiyasını zəiflədə bilər.
Reallıq isə dəyişmir: Avropa orduları ABŞ-la hərbi qarşıdurma potensialına malik deyil. Bu, daha çox siyasi təzyiq və çəkindirmə xarakteri daşıyır. Lakin belə bir qarşıdurmanın özü belə Qərbin strateji birliyinə ciddi zərbədir.

Trampın təzyiq rıçaqları və Rusiya faktoru
Donald Trampın Avropa üzərində kifayət qədər təzyiq alətləri var. Ukrayna müharibəsi, NATO daxilində maliyyə yükü, Rusiya ilə dialoq kanalları bu rıçaqların əsasını təşkil edir. Tramp Moskva faktorunu Avropa üçün bir növ “Domokl qılıncı” kimi saxlayır.
Bu vəziyyətdən ən çox fayda götürə biləcək tərəflər isə Rusiya və Çindir. Qərb daxilində parçalanma nə qədər dərinləşərsə, Moskva və Pekinin üzərindəki sanksiya və siyasi təzyiqlər bir o qədər zəifləyə bilər.

Uduzan kollektiv Qərbdir
Qrenlandiya ətrafında yaranan böhran nə ABŞ, nə də Aİ üçün strateji qazanc vəd edir. Əksinə, bu proses müttəfiqlər arasında etimadın aşınmasına, beynəlxalq hüququn zəifləməsinə və Qərbin qlobal mövqelərinin sarsılmasına yol açır.
Əgər bu xətt davam edərsə, Qərbin əsas rəqibləri olan Rusiya və Çin üçün yeni fürsət pəncərələri açılacaq. Bu isə artıq yalnız Qrenlandiya yox, qlobal güc balansı məsələsidir.

Mürtəza

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:246
embedMənbə:https://olke.az
archiveBu xəbər 15 Yanvar 2026 14:40 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see313

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see302

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see289

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see283

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see279

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see269

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see251

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see248

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see245

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see241

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see240

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see238

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see234

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see227

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see226

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see221

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see202

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see197

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see193

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see178
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri